"Özgür Bolat" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Özgür Bolat" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Özgür Bolat

İnsanoğlu tekeşli midir çokeşli midir? (2)

Geçen Perşembe çokeşliliği destekleyen bulgulardan bahsetmiştim.

Ama bilimsel bulgulara baktığımızda insanoğlu aynı zamanda tekeşli eğilimler de gösteriyor.

 

Bugün de bu bulgulardan bahsedeceğim.

 

Yumurtlama Dönemi

 

Çoğu türde dişi, yumurtlama dönemine girince; bir koku salgılıyor ve/veya cinsel organı kızarıyor.Erkek, dişinin ne zaman yumurtlama dönemine girdiğini biliyor ve o zaman birlikte oluyorlar. Ama insanoğlunda öyle değil. Kadınların yumurtlama dönemini anlamak zor.

 

(Bilim insanları bu özelliğin insaoğlundada olduğunu ve sonra kaybolduğunu söylüyor. Kırmızı rengin dikkat çekmesini de buna bağlıyor. Bu yazımı facebook sayfamda okuyabilirsiniz.)

 

Gizli yumurtlama özelliği ile türlerin ilişki türleri karşılaştırıldığında, ortaya ilginç bir sonuç çıkıyor. Gizli yumurtlama özelliği gösteren tüm türler, tekeşlilik özelliği gösteriyor. Buna insanoğlu da dahil.

 

Neden? Erkek dişini ne zaman yumurtladığını bilmezse, her zaman onla olmak ve belirli süreler ile ilişki yaşamak zorunda.

 

Bebek büyüklüğü

 

Bazı türlerde bebek doğar doğmaz hayata atılıyor.Bazı türlerde anne ve baba çocuğa birlikte uzun süre bakmak zorunda.

 

Bebeklerin tek başına hayatta kalma süresi ile ilişki türlerini karşılaştırınca yine ortaya inginç bir sonuç çıkıyor.

 

Bebek doğumdan sonra anne ve babaya ne kadar ihtiyaç duyarsa, o tür o kadar tekeşlilik özelliği gösteriyor.

 

İnsanoğlu bu açıdan bakıldığında en fazla tekeşlilik gösteren tür.

 

Beyin büyüklüğü

 

Malcolm Gladwell’in popüler hale getirdiği 150 kuralını biliyorsunuz. İnsan beyninin 150’den fazla kişi ile arkadaşlık sürdürebilme kapasitesi yok.

 

Bu teoriyi sunan kişi Prof. Robin Dunbar. Robin, arkadaş sayısına ek olarak, beyin büyüklüğü ile başka bir özellik arasında da mükemmel bir ilişki buluyor. O da tekeşlilik.

 

Tekeşlilik artıkça beyin büyüklüğü de artıyor.En büyük beyin de insanoğlunda.

 

Aşk

 

Belki de insanoğlunun tekeşli olduğunun en büyük ispatı, insanın aşık olabilme kapasitesi.

 

Aşkın fonksiyonu iki insanı birbirine bağlamak.

 

Daha önce yazdığım gibi Yale İlahiyat Fakültesinden kovulan John Humphrey Noye,New York’da Oneida bölgesinde 300 kişiden oluşan Oneida Cemaatini kuruyor. Bu cemaatte herkes herkes ile ilişki kurabilir. (Bu yazıyı da facebook’a koydum.)

 

Ama John bir kadına aşık oluyor ve onun diğer erkekler ile birlikte olmasını engelliyor.

 

İnsanlar tekeşlilik özelliği göstermeseydi, aşk denilen fizyolojik süreç yaşanmazdı.

 

Kıskançlık

 

Aşk ile bağlantılı olduğu sanılan başka bir süreç de kıskançlık. Olduğu sanılan diyorum çünkü aşk ile kıskançlık arasında her zaman ilişki yok.

 

Aşık olan insanların daha kıskanç olduğu doğru.Ama aşık olmayan çiftler arasında da kıskançlık var.

 

Çünkü kıskançlığın asıl fonksiyonu eşini ya da sevgilisini başka kişilerden uzak tutmak. Özellikle çocuğun kendisine ait olduğundan asla %100 emin olmayan erkekler için.

 

İnsanlar çokeşli olsaydı, kıskançlık gibi bir dürtü ortaya çıkmazdı.

 

Kıskançlık duymayan çokeşli şempanzeleri düşünün. Ortada bir süre çocuk var. Hangisi sizin bilmiyorsunuz.

 

İnsan Fizyolojisi

 

İnsanoğlunda bulunan hormonlar da ipucu veriyor.

 

Örneğin, oksitosin hormonu çiftler arasındaki bağı kuvvetlendiriyor.

Aynı şekilde erkeklerdeki testosteron oranı, evlenince ya da ilişkiye başlayınca düşüyor. Yani erkeğin başka bir kadın arama isteği düşüyor.

 

Bu tür hormonlar tekeşlilik olmasaydı, ortaya çıkmazdı.

 

İlişki Sayısı

 

Çokeşli türlerde, erkek günde 10 ile 40 arasında cinsel ilişkiye girebiliyor.

 

İnsanoğlu gibi tekeşli türlerde sayı belli.

 

Sonuç

 

Sonuç olarak insanoğlunun hem tekeşli hem de çokeşli olduğuna dair bulgular var. Bir tezat yok mu?

 

Bana göre yok. İnsanoğlu her iki kapasiteyi kendinde barındırıyor ve durumsal davranıyor.

 

Bazı durumlarda çokeşli bazı durumlarda tekeşli davranıyor. Hangisi kendisi için avantajlıysa.

 

Bu hem kadınlar hem de erkekler için geçerli.

 

Tartışmalara katılmak ve yorumlar için www.facebook.com/bolatozgur adresindeyim.

 

Kaynaklar

 

İlgilenenler daha detaylı bilgi aşağıdaki kaynaklardan yararlanabilir.

 

Prof. Ayala Malakh-Pines- Aşık Olmak (Falling in love)

Prof. Robert Sternberg- Aşkın Psikolojisi (Psychology of Love)

Prof. Helen Fisher- Aşkın Anatomisi (Anatomy of love)

Prof. Robin Dunbar- Bir kişin kaç arkadaşa ihtiyacı vardır? (How many friends does one person need?)

Dr. Robert Wright- Ahlaklı Hayvan (Moral Animal) (1994 en iyi kitap ödülü)

Dr. Louann Brizendine- Erkek Beyni (The Male Brain)

Dr. Andrew Trees- Aşkı Cözmek (Decoding Love)

X