İngiliz şampiyonların atası Türk atı

Türkiye’den bir at aldı ve hayatı değişti. Gal’li yazar Jeremy James, bu alışverişin kendisine iddialı bir kitap yazdıracağını o zamanlar bilmiyordu… İngiliz yarış atlarının atası sayılan ‘Byerley Turk’ü keşfeden James, Osmanlı ordusuna dek uzanan bu hikâyeyi, tarihi gerçeklerin ışığında romanlaştırmıştı. James’le bir konferans için geldiği İstanbul’da buluştuk, keşfini konuştuk.

İpek İZCİ
16 Nisan 2016 - 14:21:16

Bu konulara merakınız nasıl başladı? 

-Kenya’da bir midillim vardı. Çiftlikte yaşadığımız ve etraf hep vahşi doğa olduğu için atlar çok önemliydi.

Neden Kenya’daydınız?

-Babam, İkinci Dünya Savaşı’nda orduda görev almıştı. Savaş bitince genç insanların çiftçilik yapması için iyi olanaklar olduğunu duyduğu Kenya’ya yerleşmiş. Ben İngiltere’ye 1963’te 14 yaşındayken döndüm. Atlara ve atçılığa ilgi duyuyordum. Bu konunun tarihini okurken Osmanlı’daki at yetiştiriciliği çok ilgimi çekti. 

Türkiye maceranız nasıl başladı?

-Bir hayalim vardı. Türkiye’yi çok merak ediyordum ve hiç bilmiyordum. Oraya gidip bir at bulmak ve o atla Galler’e dönmek istedim. 1987’de ülkenize geldim. Ta Adana’ya kadar gittim ama yolculuğa dayanacak bir at bulamadım. Yola çıktığımda herkes bu hayalin aptalca olduğunu söylemişti. “Haklılar” diye düşünmeye başladım. Denizli’nin Çal ilçesindeyken artık önce İstanbul’a, oradan da Galler’e gitmeye karar verdim. Vazgeçmiştim. Tam bilet alıyordum ki küçük bir çocuk satılık bir at olduğunu söyledi. O at hayatımı değiştirdi. Adını Ahmed Paşa koydum.

 

İngiliz şampiyonların atası Türk atı

Safkan İngiliz Atı Yetiştiricileri ve Sahipleri Derneği Başkanı Levent Sarıkaya, Byerley Turk’ün yavrularının, 300 yıl sonra bile hâlâ koştuğunu söylüyor. Mesela son 100 yılın en iyi atı kabul edilen Frankel, bir Byerly Turk kızından olma... 

 

Neden?

-Atın sahibinin adı Ahmed Zoran’dı. Çok iyi bir insandı. Pazarlık sırasında toprağa 500 bin lira yazdım, üstünü çizdi; 375 bin lira yazdı. Ben de bu güzel insanın ismini unutmak istemedim.

Nerelere gittiniz Ahmed Paşa’yla?

-8.5 ay  Denizli, Marmaris,  Bodrum, Pamukkale, Efes ve daha pek çok yer gezdik. O zamanlar at hastalıkları yüzünden Türkiye’den Avrupa’ya at girişi yasaktı. Onu Ayvalık’ta satmak zorunda kaldım, korkunç bir gündü. Sonra Yunanistan’a gittim, kesilmek üzere olan bir atı satın aldım. Ama Yugoslavya ülkeye atla girmeme izin vermedi. Onu da mecburen bırakıp İtalya’dan ‘Gonzo’ isimli yeni bir at aldım.

Galler’e hep atla mı gitmek istediniz?

-Evet. Gonzo’yla gittim de.

‘Byerley Turk’ kitabını yazmak aklınıza ne zaman düştü?

-Türkiye ve Türk atlarıyla ilgili bir kitabı yazmak istediğimi Ahmed Paşa’yla Türkiye’yi dolaşırken anlamıştım. Pazarlarda hep atlarla ilgili aksesuvarlar, takılar görüyorduk. Çok at kalmamış olsa bile bu ülkenin eskiden gerçek bir atçılık ülkesi olduğu belliydi. Aklımda hep Byerly Turk hakkında çalışmak vardı. Bu, bir Türk savaş atı. 1991’de İngiltere’de bu atı araştırmıştım ama çok bir şey yoktu. Türkiye’ye geldim çünkü her şey burada başlamıştı. Müzeleri, kütüphaneleri gezdim, o zamanki Türk atlarını ve Türkleri araştırdım. Osmanlı’daki tımar sistemini inceledim. Tımar sahiplerinin arasında at yetiştirme konusunda rekabet olmuş, böylece de ellerinden gelenin en iyisini yapmak durumunda kalmışlar.

 

VİYANA KUŞATMASINDAN İNGİLİZ KIRLARINA BYERLEY TURK

İngiliz şampiyonların atası Türk atı

İngiliz ressam John Wootton’ın çizdiği bu tablonun, Byerley Turk’un görüntüsünü en doğru yansıtan tablo olduğu düşünülüyor.

 

‘Byerley Turk’, Osmanlı ordusuna ait bir attı. Viyana ve Budin kuşatmalarında kullanıldı, savaş sırasında Kutsal Roma İmparatorluğu’nun çağrısıyla orada olan İngiliz yüzbaşı Robert Byerley tarafından savaş ganimeti olarak alındı. Robert Byerley, atına ‘Byerley Turk’ adını koydu. Bu at İngiltere’ye getirildiğinde ülkede at yarışı daha yeni yeni başlamıştı. O süreçte İngiltere, bu tür atlardan ülkeye daha fazla getirip damızlık olarak kullanmaya başlamıştı. Çünkü ülkedeki atlar yeterince güçlü ve büyük değildi. Jeremy James’in anlattığına göre İngilizler bu atları getirerek yeni bir yarış atı ırkı yarattı.

Yayınlanma Tarihi : 16 Nisan 2016 - 14:12:00


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün