İnanışlar yanlış, yasalar çağdışı

Hürriyet Haber
15.01.1999 - 00:00 | Son Güncelleme :

Tecavüz... Kadının yaşadığı bir travma ve bunun sonucunda ortaya çıkan sorunlar, tecavüzü toplumun ve bireyin yaşadığı önemli bir ruh sağlığı sorunu haline getiriyor. Toplumun yanlış inanışları ve önyargıları, tecavüz mağdurlarını daha da mağdur kılıyor... Tecavüzün tanımını yaparken, tüm dünyadaki akademik literatürle arasında bir fark olduğunu görüyoruz. Dünya, ‘‘zorla cinsel ilişki’’ veya ‘‘cinsel saldırı’’ kavramını kullanırken, Türkiye'de ‘‘ırza geçme’’ kavramı yaygın durumda. Oysa tecavüz, sadece namusa karşı yapılmış bir saldırı değil, cinsel ve kişisel özgürlüğe karşı da gerçekleştirilen bir şiddet suçu.

İstanbul Üniversitesi Adli Tıp Enstitüsü yüksek lisans öğrencisi Nurhat Safran'ın master tezi, tecavüz ve mitler arasındaki ilişkiyi tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Bu araştırma, Türk toplumunun ‘‘Yalnızca kötü kadınlara tecavüz edilir’’ ya da ‘‘Kadınlar tecavüz edilmeyi ister’’ gibi yanlış inanışlarla içiçe olduğunu kanıtlıyor. Adli Tıp Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Fatih Yavuz'un danışmanlığında gerçekleştirilen bu çalışma, toplumun mağdurlara bakış açısını, kadın kimliğinin bu eylemi hafifletmedeki rolünü ve cinsiyetler arasındaki değerlendirme farkını eğitim düzeyine göre yansıtıyor. Bunun yanısıra, ‘‘evlilik içi ırza geçme’’ ve ‘‘kadının erkeğe tecavüzü’’ kavramlarını da değerlendiriyor.

KİMİN SUÇU

500'ü kadın, 500'ü erkek bin kişiyle gerçekleştirilen araştırmaya göre geleneksel tanımlarda ırza geçme, bir kadınla isteği dışında zorla cinsel ilişki kurulması olarak tanımlanıyor ve genellikle penisin vaginaya girmesiyle sınırlı kalıyor. ‘‘Irza geçme eylemlerinin çoğunluğu karanlık bir sokakta ve yabancı biri tarafından gerçekleştirilir ve vahşet içerir‘‘ düşüncesine kadınların yüzde 52'si katılırken, erkeklerde bu oran yüzde 39. Kadınlarda eğitim arttıkça inanma oranı azalıyor. Erkeklerde ise eğitim etkili bir faktör değil. Araştırmanın bir diğer ilginç sonucu da şu: ‘‘Irza geçme eylemini kadınların dış görünüş ve davranışlarının kışkırtığına’’ kadınlar yüzde 29, erkekler ise yüzde 39 oranında inanıyor. İlkokul mezunu kadınlarda katılım oranı yüzde 39 iken, üniversite mezunlarında bu oran yüzde 14'e düşüyor.

‘‘Her kadının ırzına geçilir’’ düşüncesine kadınların yüzde 34'ü, erkeklerin ise yüzde 29'u inanıyor. ‘‘Bazı kadınların ırzlarına geçilmeyi hakeder’’ düşüncesine ise kadınlar yüzde 8, erkekler yüzde 29 oranında katılıyor.

Tecavüz, bazı literatürlerde cinayetten sonra kişinin bedenine yapılan en büyük saldırı olarak nitelendiriliyor. Bu saldırı yalnızca mağduru değil aynı zamanda ailesini ve toplumsal ilişki içinde olduğu tüm çevresini etkileyerek, bir kriz oluşturuyor. Tecavüz mağdurlarına toplumsal bakış açısını inceleyen çalışma, yanlış inanışlar ve önyargıların toplumu nasıl etkilediğini ortaya koyuyor. Pek çok insan, ırza geçmeye yolaçan faktörlerin kadınlardan kaynaklandığına inanıyor. Araştırmada, kadınları suçlayıcı öğelere kadın katılımcılar daha az katılmış. Erkekler, daha yüksek oranda kadınları suçlayarak, ırza geçmeyi kışkırttıklarına olan inançlarını dile getirmişler.

Bunun cinsiyetçi yaklaşımların bir sonucu olduğunu vurgulayan Doç. Dr. Fatih Yavuz, ‘‘Erkeklerde eğitimin etkili olmadığını gördük. Köyde doğup büyüyenlerde ise beklenenin tersine suçlayıcı ifadelere daha az katılım görüldü. Bunun nedeni, köydeki kadın kimliğine saygının daha fazla olması belki de. Kadınların suçlamalara daha az oranda katılmaları, mağdur ile empati kurmalarına bağlanabilir. Suçu ve sorumluluğu mağdura yükleme, ona karşı şüpheyle yaklaşım, mağdurun tıbbi, hukuki ve psikolojik destekten yoksun olmasına, cinsel saldırıların adli makamlara daha az bildirilmesine ve saldırganın daha az ceza almasına yolaçıyor.’’

KOCA TECAVÜZÜ GİZLİ

Son 10 yıl içinde Türkiye'nin ırza geçme kavramına yaklaşımında gerek toplumsal, gerek yasal anlamda değişiklikler oldu. Doç. Dr. Yavuz, bu değişimi, ırza geçmenin karakterini cinsellikten çıkarıp, tam bir şiddet suçu olarak değiştirme eğilimi olarak yorumluyor ve şöyle devam ediyor: ‘‘Evlilikte zorbalık yoluyla cinselliğin dayatılmasının evlilik tarihi kadar eski bir geçmişi var. Geleneksel görüşler ev ve yatak odasının mahremiyetini kişilik haklarına saygı olarak görüyor. Bununla beraber, evlilikteki ırza geçme biraz da yaşanması gerekli seks olarak kalır ve evlilikteki kutsallık içinde kaybolur. Aslında kadınlara eşleri tarafından uygulanan cinsel şiddet, bütün toplumlar için önemli bir sorun. Bu sorun, belki de, gizliliğin affı ve suistimalin tolere edilmesi gibi geçerli nedenlerle göz ardı edilmekte. Bu durum, yasal bir zeminde işlenen saldırganlığı gündeme getiriyor. Yabancı birisi tarafından ırzına geçilmiş birisi olayın adını koyabilir. Ama eşi tarafından defalarca ırzına geçilmiş bir kişi bu sorunu kendi kendine bile tanımlayamaz. Kadınlık rolünün alışkanlığı içinde kendini suçlar. ABD'de yapılan toplumsal bir tarama, her yedi kadından birine eşi tarafından tecavüz edildiğini ortaya çıkardı.’’

Çoğu normal insanlar!

Adli Psikolog Belma Gölge, tecavüze yeltenen ve bu saldırıyı gerçekleştiren insanların ortak özelliklerini şöyle sıralıyor: Bu insanlar her an aramızdalar. Hiç beklenmedik bir kişi, aslında şiddet ve öfke duygusuyla hareket eden bir insan haline gelebiliyor. Tecavüz suçunda sanık sandalyesinde oturanların en belirgin özellikleri yine çok yanlış bilinegeldiği gibi cinsel sapık filan değil, insan ilişkilerini iyi kuramayan insanlar olmaları. Bu insanların akıl hastası oldukları da pek doğru değil. Hepsi toplum içinde tanımlanan, normal tanımına uygun insanlar. Adli makamlara çok azı yansıdığı için, sanı hakkında pek fazla bilgi toplayamıyoruz. Özellikle, mağdurun yakın çevresinden gelen saldırılar gizli tutuluyor.

Türk toplumunun erkek egemen bir toplum olduğunu vurgulayan Gölge, ‘‘Kadın daima edilgen. Bu durum cinsel rolde de söz konusu. Toplumun erkeğe verdiği roller nedeniyle cinsellik erkek için bir güç simgesi olabiliyor’’ diyor. Tez çalışmasında, Adli Tıp Enstitüsü'nde yer alan Cinsel Suçlar Birimi gibi mağdura tıbbi, hukuki ve psikolojik yardımın yapıldığı merkezlerin çoğalması, mağdura travma sonrası destek sağlayacak rehabilitasyon merkezlerinin oluşturulması gerektiğine dikkat çekiyor.

Vurun kahpeye!

Tecavüze uğramak, Türk Ceza Kanunu'nun 134. maddesine göre, boşanma nedeni olarak kabul ediliyor. Tecavüzün aile içinde şiddetli geçimsizlik yarattığını iddia eden erkekler, soluğu mahkemede alıyorlar. Evli kadınların yüzde 70'ini kocaları boşuyor. Ailesi, tüm çevresi hatta çocukları bile bu olaydan kadını sorumlu tutuyor.

Saldırıya maruz kalan kadının mahkemeye başvurmasını engelleyen etkenler şöyle sıralanıyor:

Yaşadığı korkunç olayı tıbbi açıdan ispatlayabileceğinden kaygı duyuyor.

Bu olayı açıkladığı taktirde tüm geçmişi ve cinsel yaşamı sorgulanıyor.

Sanığın cezalandırılmayacağından korkuyor.

Polisin olayı yeterince soruşturmayacağından çekiniyor.

Saldırgan çoğunlukla tanıdık olduğu için, sanığın misilleme yapacağından korkuyor.

Kadını aşağılayan maddeler

Adli Tıp Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. M. Fatih Yavuz, ırza tecavüz suçunun geçtiği Türk Ceza Kanunu'nun 414 ve 416'ncı maddelerinde suçun alt sınırın belirtilmesine rağmen, üst sınırın çizilmediğini vurgulayarak şöyle devam ediyor:

‘‘Irza tasaddi ve ırza geçmeyle ilgili suçun cezası beş yıldan başlıyor. Ama üst sınır yok. Hakimin takdirine bırakıldığı için, mağdurun aleyhinde bir hoşgörü sözkonusu oluyor. Yasadaki, ‘‘Evlenme vaadiyle kızlık zarı bozma’’ maddesi artık çağdışı. Kadını kolluyor gibi görünen bu madde, hangi açıdan bakarsanız bakın kadını aşağılıyor. Bir diğer madde var ki, o da aynı çağdışılıktan nasibini alıyor. Suçlu, eğer ırzına geçtiği kadınla evlenmeyi kabul ederse, aldığı ceza beş yıl tecil ediliyor. Evliliği beş yıl devam eder ise bu sürenin sonunda cezası tamamen ortadan kalkıyor. Diyelim ki, kız ırzına geçildiğinde 16 yaşındaydı. İstemeye istemeye evlendirildiği bir insan yüzünden, bu kızın hayatı mahvoluyor, geleceği engelleniyor. Namus kaygısı ve ahlak kuralları yüzünden kızlarını ırzına geçen bir adamla evlenmek zorunda kalan genç kıza, bu adamdan ne gibi bir hayır gelir ki?’’

Dünya, ‘‘cinsel saldırı’’ kavramını kullanırken, Türkiye'de ‘‘ırza geçme’’ kavramı yaygın durumda. Oysa tecavüz, sadece namusa karşı yapılmış bir saldırı değil, cinsel ve kişisel özgürlüğe karşı da gerçekleştirilen bir şiddet suçu.



Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün