Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ilk yardim, ama dogru olmak sartiyla

Gunduz TEZMEN

YAZ mevsiminin gelmesiyle tatil gezileri artiyor. Gerek trafik ve gerekse de deniz, kazalar acisindan risk yaratiyor. Ozellikle saglik yardimi olanaklarinin az oldugu bolgelerde bir kazayla karsilasinca, saglik yardimi ulasincaya ya da yaraliyi bir saglik merkezine ulastirincaya kadar, ‘is, basa dusuyor’. Eger dogru bir ilk yardim yaparsaniz, yaralinin hayatini kurtarabilirsiniz, eger yanlis bir is yaparsaniz, kurtulma umidini ortadan kaldirmis olursunuz. Sizin yardiminiza muhtac kisi belki de sizin en yakininiz olabilir. Acil duruma dusen bir yaraliya yardimci olmak istiyorsaniz ilk yardim kurallarini, uygulamaya gerek olmadan, tam olarak ogrenin.

Kalp masaji kime yapilir ?

Kalp masaji yapilmasi icin hastanin kalbinin durmus olmasi gerekiyor. Suuru kapali bir hastanin boynunun iki yanindan sah damarlarindaki nabiz kontrol edilir. Suuru acik bir kisinin kalbi durmus olamaz, ayni sekilde sah damarlarindan nabiz aliniyorsa kalp calisiyor demektir. Ayni sekilde suni solunum icin de hastanin solunumunun durmus ya da yetersiz durumda olmasi gerekiyor. Nefes almaya calistigi halde alamayan kisinin ya solunum yolu tikanmis ya da gogus kafesinin genislemesini engelleyen bir durum var demektir.

Trafik kazasi geciren bir kisi nefes almaya calistigi halde alamiyorsa, agiz icini kontrol edip takma dis, yabanci cisim ya da dilinin solunum yolunu tikayip tikamadigina bakmak gerekir. Daha sonra yere yatirilip basi arkaya dogru bukulup nefes yolunun acik kalmasi saglanir. Nefes alabilen ama yetersiz kalan durumlarda gogus duvarinda ezilme veya kaburga kirigina bagli agrinin solunumu kisitladigi dusunulur. Ellerin, ayaklarin ya da yuzun morarmasi gibi oksijen eksikligi belirtileri yoksa, nefes almasini guclestiren kemer, kravat ve siki giysiler gevsetilip rahat bir durumda yatirilip ambulansin gelmesi beklenir. Morarma baslamissa, agizdan agiza suni solunum yapilir.

Trafik kazasi gecirmis, kaburgasi kirik oldugu icin agri nedeniyle yeterli solunum yapamayan, kalbi calisan bir kisiye kalp masaji yaparsaniz oncelikle kirik kaburganin akcigeri yirtmasi gibi bir risk yaratirsiniz. Kalbi zaten calistigi icin bir yarar saglamayacak kalp masaji sadece ciger yirtilmasi riskini arttirmaktan ote bir yarar saglamayacak.

Bu noktada cok onemli bir konuyu belirtmek istiyorum, bu soylediklerim kalbi durmus kisiler icin gecerli degildir. Cunku, bu kisiye 3-5 dakika icinde etkili bir kalp masaji yapilmazsa zaten olecektir. Eger bu kisiyi hayatta tutmayi basarirsaniz, olusabilecek kaburga kirigi ve ciger zedelenmesi gibi durumlari tedavi etme sansi olabilir.

Tipta, ‘oncelikle hastaya zarar vermeme’ kurali vardir. Bunun icin de hastaya mudahale edecek kisinin bilgilerinin yeterli olmasi gerekir.

Biz milletce, kivrak zekali oldugumuz icin kolay kavriyoruz ama, ana hatlarini ogrendigimizde de tumunu ogrendigimizi sanip, ayrintinin uzerinde durmuyoruz. Olay insan sagligi olunca da yarim bilgi, hic bilmemekten daha tehlikeli bir hal aliyor. Ilk yardim kurallari, hele suni solunum ve kalp masaji tam bilindigi, yerinde ve dogru uygulandiginda zaman hayat kurtarici olabiliyor. Kurtardiginiz kisi bazen sizin cok onem verdiginiz biri olabilir, bu nedenle kurallari lutfen tam olarak ogrenin, filmlerde gordugunuz gibi agiz icine uflemek ya da gogse bastirmak kadar kolay bir is degil.

t OKUR MEKTUPLARI

Oglum kan hastasi mi?

l N. B. / Istanbul

SIZIN 4-5 nesildir Istanbul’lu olmaniz, oglunuzun ‘Akdeniz Kansizligi’ olmasini engellemez. Bu zaten bulasici bir hastalik olmadigi icin Akdeniz civarina gitmek ya da dogmakla bir ilgisi yoktur. Akdeniz civarindaki ulkelerde daha sik goruldugu icin bu isim verilmis olan kalitsal bir hastaliktir. Kaldi ki oglunuzda baska bir kan hastaligi dusunulmus. Orak hucre kansizliginda bazen karin agrisi krizleri gorulebilir. Bu acidan bakildiginda oglunuzdaki karin agrisi krizi buna uyar, ama, tahlil sonucunda da bir doktor tasiyici oldugunu soylerken bir baskasi da ilgisi olmadigini soylemis. Tahlil sonuclarini gondermediginiz icin benim gorus belirtme sansim yok. Oglunuzu tip fakultelerinden birinin cocuk kliniginin, hematoloji bolumune muayene ettirin, gerekli tetkikleri yaptiktan sonra kesin teshisi koyacaklardir.

X