İkiz açık kapanıyor

Hürriyet Haber
17.11.2001 - 00:00 | Son Güncelleme :

EKONOMİDEN iyileşme sinyalleri geliyor. Durun, kızmayın; nerede bu iyileşme, biz görmüyoruz da sen nasıl görüyorsun diye beni hırpalamayın. Ekonominin durumunu değerlendirirken, ustalarımızın öğrettiği ve benim de öncelikle baktığım iki temel gösterge var. Bunlara isterseniz ‘‘dış denge’’ ve ‘‘iç denge’’ diyelim. Dış dengenin veya döviz dengesinin sayısal göstergesi ‘‘cari işlemlerin bakiyesi’’dir. Eğer ülkenin döviz giderleri, döviz gelirlerinden fazla ise, ‘‘dış açık’’ vardır. Kamunun (devletin) giderleri, gelirlerinden fazla ise, buna da ‘‘iç açık’’ var denir. Bu iki açığa bazı iktisatçılar ‘‘ikiz açık’’ (twin deficit) der. Eğer bir ülke ekonomisinde bu ikiz açık varsa, o ülkede işler görünürde ne kadar iyi gidiyormuş gibi durursa dursun, durum tehlikeli, yakında fırtına çıkacak demektir. Buna mukabil bu iki açık kapanmış ve hatta fazla veriyorsa, görünürde işler ne kadar kötü gidiyormuş gibi durursa dursun, ufukta bir iyileşme belirmiştir.Ekonomimiz, geçen yıl 10 milyar dolar ‘‘dış açık’’ verdi. Yani milli gelirin yüzde 5'i kadar. Böyle bir açık, doğrudan yabancı sermayenin girişleri olsa bile, sürdürülemezdi, olsa olsa kriz biraz daha ertelenirdi. Bu yılın şubat ayında patlayan devalüasyon, sebep-sonuç bağlamında, yaşanan krizin nedeni değil, çözümüdür. Bu devalüasyon sayesinde bu yıl 3 milyar dolar dolayında ‘‘döviz fazlası’’ vereceğiz. Şimdi mesele, büyüme başladıktan sonra da bu fazlayı sürdürebilmekte veya en azından denge noktasından fazla uzaklaşılmamasında.Gelelim iç açık meselesine. Burada ilk bakılan rakam ‘‘faiz dışı fazla’’. Esas mesele ise ‘‘faiz sonrası denge’’. Kısaca devletin ödediği faiz çok önemli. Ama zannedildiği gibi sorunun kritik parametresi, iç borç stoku değil, iç ve dış borçlara ödenen faiz. Ancak bir noktaya dikkat: İç borç faizinde önemli olan ‘‘reel’’ faizdir. Nominal faizden, iç borç stokunun enflasyonla küçülme miktarı düşülürse, geriye ‘‘reel faiz’’ kalır. Ciddi bir suratla yapılsa bile, iç açık analizinde reel faiz kullanılmamışsa yapılan hesaplamalar gayri ciddidir. Unutmayın, ‘‘resmi rakam, doğru rakam’’ demek değildir.2000 yılı sonuna doğru, çıpalı döviz kurlarını savunma saplantısı yüzünden çıkan likidite krizinde, bankacılık sisteminde, vahşi yükseklikte ‘‘reel faiz’’ ödendi. Bu bir fuhuştu. Bu fuhuş, hem kamu finansman dengesini bozdu, hem de bazı bankaları ve reel sektörü perişan etti. Devalüasyondan beri uygulanan, ‘‘faizi tut, dövizi sal’’ politikası sayesinde, döviz anormal seviyelere çıktı ama, faizdeki fuhuş da sona erdi. Bu yıl kamunun reel faiz yükü bir hayli düşük olacaktır. Nominal faiz öncesi bütçe fazlası, muhtemelen reel faiz sonrası bütçe dengesi mertebesindedir. Yani iç açık da zapt-u rapta alınmıştır. İki açık da ortadan kalktığına göre, ekonomide artık bir iyilişme bekleyebiliriz.Artık hepimiz, hiçbir iktisadi tahlilin, yukarıda sunduğum kadar basite indirgenemeyeceğini biliyoruz. Ama ‘‘temel analiz’’ esastır. Teknik analizler veya güncel sonuçlar ne gösterirse göstersin, piyasalar döner dolaşır, temel analizin gösterdiği noktaya gelir.SON SÖZ: Sonucu bırak, sebeple uğraş.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün