İki paralık cumhuriyet eleştirisi

Hürriyet Haber
05.02.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

‘BULUTLARI Beklerken’ adlı filmin yönetmeni Yeşim Ustaoğlu, Radikal Gazetesi’nde (08.01.05) yayınlanan söyleşide Cumhuriyet’i ve tarihini eleştirmeye kalkışmasaydı, ‘Ölüm ve Sürgün Manzaraları’ (01.02.05) adlı yazıma bu eki yapmak gereğini hissetmeyebilirdim.Ama önce filmin öyküsünü basından yararlanarak özetleyelim: 1916 yılında Karadeniz bölgesinden sürülen Rum ailelerinden birinin kızı olan ve bu olay sırasında bir Türk aile tarafından evlat edinilen Eleni’nin 50 yıl Ayşe olarak yaşadıktan sonra, kardeşi Niko’yu aramak üzere Yunanistan’a gitmesi; Eleni/Ayşe’nin travmatik kimlik sorunları...İlginç bir konu, ama bu konuyu estetik ve sinematografik boyutları içinde tutmak; filmi bir güdümlü mesaj hamalına dönüştürmemek koşuluyla. Benim eleştirim şimdilik filme değil yönetmenine yönelik. Yeşim Ustaoğlu söyleşide şöyle diyor:‘Türkiye’nin bulunduğu topraklar, hem kimlik hem de kültür açısından bir mozaik gibi. O mozaik üzerinde yıllardır sürmüş baskı, beni hep düşündürdü.’ / ‘Cumhuriyetle birlikte, bu topraklardaki kimlik ve kültür çeşitliliğini yaşamın içerisinde çok fazla hissetmedik.’* * *Film daha proje aşamasındayken NHK-Sundance Uluslararası Sinemacılar Ödülü’nü ve Berlin’de Sanatçılar Programı’nın (Alman Akademik Değiştokuş Hizmeti Vakfı) DAAD bursunu almış. Filmin Avrupa prömiyeri Berlin Festivali’nde yapılacakmış...Filmin yönetmeni Yeşim Ustaoğlu, bunca önyargılı, bunca sığ bir ‘Cumhuriyet Eleştirisi’ne kalkışmasaydı, şimdi soracağım soruyu kendisine yapılan bir haksızlık sayabilirdim:Mekán Türkiye’nin Karadeniz bölgesi değil de Yunanistan’ın Mora (Poleponessos) bölgesi olsaydı; olay 1821 Mora isyanı sırasında geçseydi; bu olay sırasında Ayşe adlı bir kız bir Yunan aile tarafından evlat edinilseydi ve kendisine Eleni adı verilseydi; Eleni 50 yıl sonra İstanbul’a ailesinin kalıntılarını aramaya gelseydi... Senaryosu aldığı ödülleri alabilir miydi? Alamazdı![Mora Ayaklanması’nda, sadece 26 Mart-22 Nisan 1821 tarihleri arasında ‘Hiçbir Türk kalmayacak/Ne Mora’da, ne dünyada’ naraları eşliğinde 15 bin Türk-Müslüman öldürüldü. Mora’da toplam olarak 25 bin Türk-Müslüman öldürüldü. Ayaklanmanın patlak vermesinden sonraki üç hafta içinde, kentlere kaçabilenler dışında, Mora’da bir tek Müslüman bırakılmamıştı. Missolonghi’de Müslümanların çoğu çabucak öldürüldü, ama Türk kadınları zengin Yunan ailelerce köle olarak alındılar.] (Justin McCarthy, Ölüm ve Sürgün, Remzi.S.1-9) Filmin kahramanı bu köle yapılan kadınlardan biri de olabilirdi!* * *Sanat yapıtının doğasından habersiz kimseler ‘Bir sanat failinin seçtiği konu tartışılmaz. Sen onu nasıl işlediğine bak!’ derler. Ama kulak asmayın, her sanatsal yaratının bir gerekçesi vardır. Canımı sıkan, tarih bilgi ve bilincinden olduğu kadar sinema sanatından habersiz birtakım insanların eleştiri-övgü yazayım derken Cumhuriyet’in varoluş cevherini karalamaya kalkışmaları. Buna filmin yönetmeni çanak tutuyor. Konu turistik gezi değil! 1821 Mora Ayaklanması katliamlarını es geçip 1916 Pontus olayını başa kakamazsınız! 1821 kurbanları için saygı duruşu yapmadan 1916’ya ağıt yakılamaz! Biraz saygı, biraz zarafet!Tekil ve biricik olan sanat yapıtı ideolojik ve genel bir tarih eleştirisine dönüştürüldüğü zaman bunun hesabını vermek zorunda kalır.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün