İçmeyin demiyoruz hobi olarak gene için!

Salep ve dondurma üretmek için Türkiye’deki birçok orkide türünü yok olmanın eşiğine getirdik. Kurtarmak için devletin bir planı var.

Yücel SÖNMEZ / Fotoğraflar: Bayram GÖÇMEN
15.12.2014 - 01:16 | Son Güncelleme :

Önce kötü haber: Kışın içtiğimiz salep, yazın yediğimiz dondurma nedeniyle her yıl doğadan 180 milyona yakın orkide toplanıyor ve bu nedenle birçok orkide çeşidimizi kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyayız. Şimdi iyi haber: Artık, Orman ve Su İşleri Bakanlığı’nın bir orkide eylem planı var. Plan tutarsa, salep ve dondurmaya devam. Tutmazsa hem dünyanın en güzel çiçeklerinden birini hem de çok sevdiğimiz salep ve dondurmayı kaybedeceğiz. Bu yıl başlayan ve uygulaması dört yıl sürecek ‘Salep Eylem Planı’nın tahmini bütçesi bakanlık verilerine göre 3 milyon 560 bin lira.

İçmeyin demiyoruz hobi olarak gene için
Piramit orkidesi


Plan kapsamında bitkinin üretimi ve çoğaltılması için çalışmalar yapılmasından doğada orkideleri toplayanların eğitimine kadar çok şey var.

Başarılı olur mu? Uzmanlara göre plan iyi ama başarısı devletin yıllar önce kendi koyduğu yasaları uygulayıp uygulamamasına bağlı. Orkidelerin ormanlarda toplanması ve ihracatının yapılması uzun yıllardır yasak ama bu yasak kolayca deliniyor. Bakanlığın, 32 sayfalık Eylem Planı kitapçığında da ne yazık ki bu yönde atılacak adımlara dair tek cümle yok.

ÇİÇEK Mİ İÇECEK Mİ?

İçmeyin demiyoruz hobi olarak gene için
Seyrek çiçekli orkide


Türkiye’de, 175 tür orkide çeşidi mevcut. Bunların 30 kadarı milli. Yani dünyada sadece Anadolu’da yetişiyor. Salep ve dondurmada ise 80 farklı orkide türü kullanılıyor. Yılda yaklaşık 180 milyon orkide topraktan sökülerek salep yapılıyor. Üstelik salep türlerinin ihracatının 1974’te yasaklanmasına, 1996’da da CITES yani ‘Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Korunması Anlaşması’ kapsamına alınmasına rağmen...
Sonuç: Antik Likya Orkidesi’nden 6 birey kaldı. Antik Isaura Orkidesi yalnızca 13 birey, Kayışlı Toros Orkidesi son 4 birey, Amanos Orkidesi son 6 birey... Bu türleri ne yazık ki yakın zamanda bir daha doğamızda göremeyeceğiz.

SALEP GÜZEL DE...

İçmeyin demiyoruz hobi olarak gene için
Anadolu orkidesi


Salep üretimi için orkideler iki yumrusuyla beraber topraktan sökülüyor. Daha açık renkli olan ve genellikle gelecek neslin oluşacağı yeni yumru salep üretimi için alınıyor.

Maraş dondurmasının kıvamını da salep veriyor. Ancak aynı amaçla, doğaya zarar vermeden üretilen herhangi bir kıvam arttırıcı madde, örneğin nişasta bile kullanılabilir.

Orkidelerin salep ve dondurma yapımında kullanılan yumruları 2-4 yıl arasında oluşuyor. Bir orkidenin erişkin hale ulaşması ise 16 yıl gibi uzun bir süre alabiliyor.

Türkiye’de yılda 20 ile 45 ton arasında salep tüketiyoruz. Bir kilo kuru orkide yumrusu için doğadan 1000 ile 4350 adet arasında orkide koparılıyor.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün