Hürriyet’in ilk klişesini yapan Hayko Amca elinde çiçeklerle bizi ziyarete geldi

80 yaşındaki Hayko Abadik ne tatlı, ne tonton bir adam. Geçtiğimiz perşembe günü kapımızda bir demet kırmızı karanfille belirdiğinde tanıştık. Şişli’deki evinden kalkıp gelmek zorunda hissetmişti bizim gazeteye. Sadece 60’ıncı yılınız kutlu olsun demek için. Ama o sadece bir okuyucu değil. Tarihte yayınlanan ilk Hürriyet Gazetesi’nin resimlerini yapan klişe ustasıymış. Anlatınca öğrendik.

Ezgi BAŞARAN
11.05.2008 - 00:00 | Son Güncelleme :

Zaten ziyaret etme kararını da 1 Mayıs 2008’de Hürriyet’in 60’ıncı yılı nedeniyle verdiğimiz Hürriyet’in 1 Mayıs 1948 tarihli ilk tıpkı basımı görünce vermiş. Çok duygulanmış. Eşi Marie diyor ki, gözlerinden yaşlar boşandı, en yakın koltuğa zor oturdu.

Bir hafta evin içinde elinde 60 yıl öncesinin Hürriyet Gazetesi’yle dolaştı. Eşi Marie’ye gideceğim Hürriyet’e tebrik edeceğim, ilk klişeyi ben yaptım diye anlatacağım, hem belki de eski bir arkadaşım kaldıysa muhabbet edeceğim, deyip duruyordu. Marie kesin olarak karşı çıktı:

"Haykocum, bir, nasıl gideceksin, daha geçen sene düşüp kolunu kırdın, uzaklara gidemezsin. İki, gidip de ne diyeceksin, ya seni bir şey isteyen yaşlılardan biri sanırlarsa, ne ayıp, ne fena olur!" Hayko Amca bu söze pek bozuluyor, Marie’ye en sertinden uzun bir bakış atıyor. Konu şimdilik kapanıyor. Hayko Amca’ya göre sadece askıya alınıyor.

8 Mayıs, Hayko Amca’nın doğum günü. Hürriyet’inkinden 7 gün sonra! Uyandığında kafasında tek bir plan var: Kendisine özel bir doğum günü hediyesi vermek. Yani Hürriyet’i ziyaret etmek. Marie alışverişe çıkınca hemen hazırlanıp yola çıkıyor. Fakat ne şans! Yolda karısıyla karşılaşmaz mı! Şişli’deki ünlü Perihan Sokak’ta aralarında küçük çaplı bir karı koca atışması yaşanıyor. Gidersin, gidemezsin, gidersin, gidemezsin! En sonunda Marie bakıyor ki, inat tutku halini almış, peki diyor ama geç kalma!

POSTANEDEN ADRESİ ÖĞRENDİ OTOBÜSE ATLADI

Hayko Amca’nın ilk durağı Şişli Postanesi. Memurlara soruyor, "Efendim, ben Hürriyet gazetesine gitmek istiyorum, adresi nasıl olabilir?"

Mecidiyeköy’de Güneşli tabelası olan otobüse bineceksiniz diyorlar. Otobüse binerken şoförü uyarıyor, ben bilmiyorum, Hürriyet’e en yakın münasip yerde beni indir evladım, diye. Epey de yol varmış diye düşündü yolda, yahu ne uzakmış! En sonunda şoför onu yanına çağırıp, "Amca burada ineceksin, sarı tabelasında Hürriyet yazan minibüslere bineceksin. Tam önünde indirirler!"

Hürriyet’in arka kapısına geldiğinde kulübedeki güvenlik görevlisine durumu anlattı: "Ben 60 yıl önce Hürriyet’te çalışıyordum. İlk gazetenin ilk klişesini yapmıştım. Şimdi sizi tebrike geldim."

Bizim güvenlik, önce birkaç telefon etti. Sonra da yürüyüp yorulmasın diye ulaştırmadan bir araba isteyerek Hayko Amca’yı ön kapıya kadar getirdi. Gazeteye girmek öyle kolay değildir. Hayko Amca güvenliğe meramını anlattı ama bir de ana danışmayı bilgilendirmek gerekiyor. Danışmadaki arkadaşlar, konuşurken ceketini ilikleyen, elinde koca bir demet çiçekle karşılarında duran Hayko Amca’yı hemen oturtup yazıişlerini aradı. Yazıişleri müdürlerimizden Doğaner Gönen koşar adım geldi ve onu ikinci kata, günlük toplantının yapıldığı odaya aldı. Hayko Amca önce çiçeklerini takdim etti. Sonra da hikayesini anlattı, yazıişleri dinledi.

YOZGAT’IN KÖYÜNDE DOĞDU ŞİŞLİ’DE BÜYÜDÜ

Hayko Amca, Yozgat’ın Burunkışla köyünde doğmuş ama İstanbul’da büyümüştü. Babasının pabuçlara kauçuk ve lastik imal eden bir fabrikası, bir de toptancı dükkanı vardı. Ermeni Lisesi’ni bitirmeden babasının yanında çalışmaya başladı. Fakat yaptığı işten çok memnun değildi. Cesaretini toplayıp "Ben sanatkar olmak istiyorum baba" dediğinde şu cevabı almıştı: "Oğlum bu fabrika, dükkan kimindir? Senindir, başında duracaksın." İkna olmadı, aksine allem kalem edip, babasını inandırdı. Ticaret gelip geçicidir, işlerin batma ihtimaline karşı bir meslek sahibi olmak güvencedir diyerek. İyi ki de babası tamam demiş, iyi ki o klişeciliğe başlamış. Çünkü bir süre sonra Marshall yardımları nedeniyle babasının ürettiği kauçukların daha kalitelileri onun sattığının dörtte bir fiyatına piyasaya sürüldü. E tabii fabrikaları battı. Dükkan kapandı. Babası tekrar düze çıkıncaya kadar ailesini ve dört kız kardeşini klişecilikten kazandığı parayla Hayko Amca geçindirdi.

İLK KLİŞEYİ GÖRÜNCE SİMAVİ TEBRİK ETTİ

20 yaşındaydı, Babıali’deki ünlü usta Artin Boyacıyan’ın klişe atölyesi Pak-Ar’da çalışmaya başladı. Klişe, kağıda basılmak üzere üstüne kabartma halinde yazı veya resim yapılmış levhaya deniyor. Klişeci de tire ya da simili gravürleri kesen, döndürme, pahlama, delik açma işlerini yapan tipo işçisi. Mesleği Boyacıyan’ın yanında öğrendikten sonra Sedat ve Haldun Simavi ile anlaştı ve Hürriyet’e başladı. Onu işe alırken Haldun Bey şöyle demişti: "Gazeteyi gösteren resimdir. Eğer resim güzel olursa gazete de güzel olur. O yüzden senin işin çok mühim. Klişeyi iyi yap ki resimler iyi olsun!" Haldun Bey, gazetenin ilk sayısındaki klişeleri çok beğenmiş, Hayko Amca’yı yanına çağırıp tebrik etmişti. "O zamanlar sizin şimdi kullandığınız gibi şip şak aletler yoktu. Ben bir resmi hazır etmek için 3 saat uğraşırdım" diyor Hayko Amca. O zamanlar dolmuş filan yoktu. Babıali’de gazeteciler için özel tramvay vardı. Sirkeci’den döner, saat 14.00’te gazetenin oraya gelirdi. "O tramvaya yetişmeye bakardık. Onu kaçırdım mı Babıali’den Şişli’ye kadar yürürdüm. Böyle çok olmuştur." Hayko Amca Hürriyet’te üç yıl çalıştıktan sonra ayrılıp kendi klişe atölyesini kurdu.

ÖMRÜNE 10 YIL DAHA KATTINIZ

Hayko Amca’yı hır gür ve endişe içinde Hürriyet’e yolcu ettikten sonra eşi Marie icabet etmek zorunda olduğu bir /images/100/0x0/55ea1981f018fbb8f86b36fddavette hop oturup hop kalkmıştı. "Arkadaşlarım nefis bir sofra hazırlamasına rağmen bir lokma boğazımdan geçmedi. Çünkü aklım Hayko’daydı. Acaba nasıl gitti, onu nasıl karşıladılar. Sağlığının ya da moralinin bozulmasından çok korktum. Şimdi iyi ki gitmiş diyorum. Çünkü eve geldiğimde başka bir Hayko’yla karşılaştım. Mutluluktan yüzünün ifadesi bile değişmişti. Sizler adamcağızın ömrüne 10 yıl daha kattınız!" diyor.

MEMLEKET GİBİ BİNA YAPMIŞSINIZ

Hürriyet’i zamana ve teknolojiye gayet uygun bir vaziyette buldum. Benim zamanımla mukayese edilince dağlar kadar fark var. Ben Babıali’de küçük bir hanın içinde çalıştım. Gazete deyince aklımda o vardı. Ama şimdi geldim gördüm ki memleket gibi bina yapmışsınız. Hem koskocaman hem de her şey otomatik. Şaşırdım kaldım.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün