Her zaman önce ‘kitap yazarı’ olacağım

Bilhassa son yıllarda İskandinav polisiyeleri ciddi bir okur kitlesi edindi.

Çağlayan Çevik
08.06.2013 - 00:00 | Son Güncelleme :

Çoğu kısa sürede farklı dillere çevrilip TV uyarlamaları yapılıyor. Bunlardan biri de Jan Arnald. Polisiye dünyasındaki adıyla Arne Dahl. Dahl’ın milyonlu satış rakamlarına ulaşan, İngiltere ve Amerika’da dizi uyarlaması da yapılan polisiyesi Misterioso/Ölümün Sesi, Doğan Kitap etiketiyle Türkçede. Arne Dahl’la kitabına ve kuzey polisiyelerine dair konuştuk.

Jan Arnald olarak roman, eleştiri ve gazete yazıları yazıyorsunuz. Arne Dahl adıyla da suç romanları... İki kimlikle farklı türlerde yazmak nasıl?
- Her zaman pek çok farklı alanda yazdım. Yani farklı şekillerde, stillerde ve farklı amaçlar için yazmaya alışığım. Suç romanına yöneldiğimde, bu alan baskın bir ses haline geldi. Düzen için onu ayırmak zorundaydım. İçimdeki yazarlar arasında geçiş yapabilmek yaratıcılığım için iyi. Şunu da belirtmeliyim ki, suç romanı yazmak, diğerlerini yazmaktan çok daha farklı bir duygu.
Son 10 yılda ‘Kuzey polisiyesi’ olarak tanımlayabileceğimiz yakın coğrafyadan birçok iyi polisiye yazarı ve macera çıkıyor. Dahası uluslararası alanda da oldukça ses getiriyorsunuz. Bunu neyle açıklayabilirsiniz?
- Polisiye romanının özellikle İsveç’teki gelişimi, İngiltere ve ABD’dekinden bağımsız oldu ve bu süreç aslında her zaman bu işin büyük figürlerinin gölgesinde gelişti. Birkaç yıl öncesine kadar İsveç polisiye romanını önemsemiyor ya da basitçe bir şaka olduğunu düşünüyorlardı. Sonra her şeyin farkına vardılar. Ama yine de bizler farklı tarzları olan bağımsız yazarlarız. Örneğin ben, polisiye romanın ‘edebi’ yazarıyım.
Sizin romanınızda İsveç’in tarihsel arka planı kadar, güncel durumuna dair de izler var. Amerikan suç romanlarında nadiren karşımıza çıkar fakat sizin romanınızı örnek alacak olursak 90’larda İsveç’teki genel duruma dair fikir edinebiliyoruz...
- Değişen bir toplumu yansıtmak amacıyla, suç unsurunu Amerikan tarzı thriller’da olduğundan biraz daha fazla kullandım. Suç romanını, ondaki gizemi, heyecanı ve aksiyonu seviyorum. Ama bunu bir kenara bırakacak olursak, toplum ve suç fikri, bütün yazarlığımın çıkış noktası. İsveç bir süre ‘model ülke’ydi ama aynı zamanda Kuzey’de bir yerde izole olmuştu. 90’larda bu biraz kırıldı; diğer Avrupa ülkelerine benzer bir ülke haline geldik. Ben de A-unit serisindeki 10 romanımla, yani Intercrime serisi ile çağdaş İsveç tarihinin bir dönemini yakalamaya çalıştım. Ve siz şu anda yalnızca ilkini gördünüz.
Ölümün Sesi’nde önce suçluyu, sonra bu suçu çözecek dedektifi tanıyoruz. Banka soygunu esnasında gerçekleşen cinayet de göçmen bürosundaki yaralama da benzer bir gerilime sahip...
- Evet, sanırım yerinde bir yorum bu. Bir suçu çözmek mantık ve rasyonel düşünce gerektiriyor, dahası bir suçlunun aklının nasıl çalıştığını anlamayı gerektiriyor. Ama aynı zamanda şans faktörü, insanları birbirine bağlayan gizemli bir faktör var. Buradaki faktörlerse dedektif Paul Hjelm ve katil. Hayat yüzde 100 rasyonel değil ne de olsa...
Misterioso, aslında Thelonious Monk’un ünlü kayıtlarından birisi. Zaten kitap neredeyse ona adanmış gibi. En başından itibaren fonda Misterioso’yu duyuyoruz. Nedir bu parçanın sizin için düşündürdükleri?
- Öncelikle bu caz parçası. Cazla suç romanı arasında bağlantı var ve ben de bunu ilk romanımı yazarken fark ettim. Bağlantı şurada: Her ikisinde de total bir kontrol ve yapısallıkla büyük bir özgürlük ve doğaçlama bir araya geliyor. Ancak çok keskin bir yapı, doğaçlamaya has bir özgürlüğü mümkün kılıyor. Polisiye roman yazma konusunda en sevdiğim nokta bu. Yapı yoluyla özgürlük! Büyük caz parçaları arasında Misterioso en garip olanı. Başka bir şeye benzemiyor. Bu parçada müziğe yaklaşım bütünüyle farklı; gizemli ve özgün bir şey var. Ben parçanın bu yönünü çok sevdim ve kitabıma uygun buldum.
Romanda yaşanan olayların temelinde 90’larda İsveç’te yaşanan büyük ekonomik kriz yatıyor. Tarihe bakınca –örneğin Amerika’da- kimi ekonomik krizlerde, birbiri ardına cinayet vakalarına rastlanıyor. Son yıllardaki krizle değerlendirirsek, ürkmeli miyiz?
- Yoksulluk ve toplumdaki ekonomik farklar çok fazla büyüdüğünde nefret de yayılmaya başlıyor. Yeterince güçlü bir şekilde nefret ediyorsanız (ve özellikle de bir gruptan, mesela en zenginlerden ya da göçmenlerden, nefret ediyorsanız) ve kaybedecek bir şeyiniz olmadığını düşünüyor ve ilgileri üzerinize çekmek için şansınızı deneyebileceğinize inanıyorsanız; o noktada gerçekten de yüksek bir şiddet riski hatta belki bir seri katil riski var demektir. İsveç’te göçmenleri hedef alan böyle iki vaka oldu. Çok utanç vericiydi. Neyse ki yakalandılar. 
Romanın temposu bilhassa son 50 sayfada her dakika yükseldikçe yükseliyor. Bunun sinematografik açıdan da etkileyici olduğunu söylemek mümkün. Ne söylemek istersiniz?
- Bu yorum için teşekkür ederim. Bu doğru. Benim polisiye romandaki ‘heyecan unsuru’ için öncelikli ilham kaynağım kitaplardan ziyade filmler. Kitabın bir filmin dramaturjisine sahip olduğunu söyleyebilirim gerçekten de. Ben polisiye roman yazmaya, thriller türünün (özellikle de Amerikan) sinemaya büyük bir sanatsal ustalıkla uyarlanmaya başlandığı bir dönemde başladım. ‘Kuzuların Sessizliği’ gibi mesela.
Romanınızın uyarlaması, TV serisi olarak da yayımlanıyor. İngiltere’den sonra ABD’de de yayımlanıyor. Hatta başka TV serileriniz de var. Roman yazmak ile senaryo yazmayı mukayese edebilir misiniz?
- Dil konusunda bir farklılık var, dil farklı roller oynuyor ikisinde. Filmlerde dil araçsal. Orada dille ilgili mesele yalnızca, sözün ekrana ve hareket eden görüntülere nasıl aktarıldığı meselesi. Kitaptaysa dil kendi içinde önemli. Ayrıca, bir kitapta kendinize daha çok yer açıp daha çok iz bırakabilirsiniz; filmlerde ya da dizilerde bu daha az oluyor. Bu yüzden sanıyorum ben, her zaman, önce bir kitap yazarı olacağım, bir romancı. Ama rol değiştirmek de bazen eğlenceli. İlerde daha çok senaryo yazmak isterim. Kendi sözlerinizi ekranda ete ve kemiğe bürünmüş halde görmek gerçek bir büyü adeta. Umarım dizi (10x90 dak.) Türkiye’de de gösterilir. Ve elbette umarım hepiniz Misterioso’yu seversiniz.

Her zaman önce ‘kitap yazarı’ olacağım

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün