Hata açmazı

Hürriyet Haber
12.03.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

HÜRRİYET Gazetesi’nde 1983 yılında, ekonomik haberler yayın danışmanı olarak çalışmaya başladım. Beni göreve çağıran Arda Gedik, gazetede Erol Simavi’den sonra gelen isimdi.Daha önce bu postta Nezih Demirkent oturuyormuş. Çetin Emeç de genel yayın yönetmeniydi. Gazetelerde kimin unvanı ne olursa olsun, genel yayın yönetmenleri kraldır. Benim de dahil olduğum danışmanlar heyetine ‘ihtisas komitesi’ deniyordu. İhtisas komitesi üyelerinin işi, yazılanları eleştirmek olduğu için, kendilerinin yazı yazması yasaktı. Buna rağmen ‘Sosyalist Blokla Dış Ticaret Nasıl Arttırılır’ başlıklı yazım gazetede yayımlanmıştı. Çetin Bey’in başkanı olduğu ‘Yayın Kurulu’ ile bizim komite, belli aralıklarla Arda Bey’in başkanlığında ortak toplantı yapar, gazetede çıkan haber ve yorumların kalitesini tartışırdı. Gergin geçen bir toplantıda Çetin Bey, ‘Ege Bey’in yazı yazmasını istiyorum’ deyince kural değişti ve bir anda ben de ‘beyaz gazeteciler’ kastına terfi ettim. Sonraki yıllarda Erol Simavi’nin teşvikiyle gazeteciliğe daha fazla ısındım. 22 yıldır yazıp duruyorum.* * *Seksenli yıllarda kendimi, ekonomi değil ‘enflasyon yazarı’ olarak adlandırmıştım. Çünkü neredeyse, yazdığım iki yazıdan biri, enflasyon üzerineydi. Sürekli olarak, enflasyonun nedenleri ve nasıl ortadan kaldırılacağını işliyordum. Enflasyonun sebep olduğu ‘kaynak tahsisi çarpıklıkları’ ve ‘servet ve gelir dağılımı bozulmalarını’ dile getirerek, ne pahasına olursa olsun bu beladan kurtulmadan, ekonomide diğer konulara geçilemeyeceğini aklımın erdiği, dilimin döndüğü kadar anlatıyordum. 1970-1980 yılları arasında hem Türkiye’de hem de dünyada ‘enflasyon salgını’ vardı. O kadar ki, zaman zaman ABD ve Avrupa’da bile yüzde 10’ların üstünde enflasyon hızlarına rastlanıyordu. Latin Amerika ülkeleri, zaten bu derdin müptelasıydı. Brezilya ‘enflasyonla mücade edemiyorsan, onunla birlikte yaşamasını öğren’ diye bir teori geliştirmişti. Bizi en fazla şaşırtan, para işlerinin ustası Yahudi’lerin ülkesi İsrail’deki enflasyon patlaması olmuştu. Enflasyon üzerine okuduğum en çarpıcı makalelerden biri, enflasyonun bir kez başladıktan sonra, onu yaratan dışsal etmenler devreden çıksa bile, olayın kendi kendini yaratarak nasıl sürüp gittiğini anlatıyordu. * * *Enflasyonun sürüp gitmesinin ana sebebi, ‘endeksleme’dir. Eğer bir ekonomide mesela ‘ücretler’ (yani gelirler) enflasyona göre ayarlanırsa, orada enflasyon durmaz. Hakeza, bir ülkede döviz fiyatları ve/veya faizler enflasyona endekslenirse enflasyon bitmez. Türkiye, 1980’e kadar ‘ücret-fiyat’ sarmalı (wage price spiral) ile enflasyonu yaşattı ve yeşertti. 12 Eylül 1980 askeri müdahalesinden sonra, ‘mecburi tahkim’le bu sarmal kırıldı ve enflasyon yüzde 100’lerden yüzde 25’lere geriledi. Ancak bu sefer onun yerini ‘faiz-döviz-fiyat’ sarmalı aldı. Enflasyonla mücadelede kırılması gereken yeni sarmal buydu. Bu maksatla ‘faizi sal, dövizi tut’ diye Osmanlı’dan beri çok sevilen bir yöntem devreye girdi. Bu politkayla hamdolsun iki kriz (94/95 ile 00/01) çıkardık. Kamu borçlarını da dörde katladık.* * *Son yıllarda bu politikanın ölümüne uygulandığını gözlemliyoruz. O kadar ki, yüksek faizle bastırılan döviz fiyatlarının geldiği seviye, bastıranları bile düşündürmeye başladı. Şunu bilmek gerekir ki; hatasız politika kararı olmaz. Her karar aslında bir tercihtir. Tamam; Türkiye’de fiyatlar genel düzeyi, dövize endekslenmiştir. Döviz fiyatlarını frenlemeden, enflasyonu düşürmek imkánsızdır. Doğru, ama nereye kadar? Döviz fiyatlarını tekrar fırlatacak enerjiyi, başka yerlerde mesela ‘kamu bütçesi’nde ve ‘ödemeler denge’sinde kırılmaya sebep olmamak koşuluyla, sonuna kadar.Son Söz: Dövizle inen, dövizle çıkar.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün