« Hürriyet.com.tr

Harran’da nereleri gezebiliriz?

Urfa’ya gittiğimizde Harran’ı da görmek istiyoruz ancak merkezin dışında, artık turistikleşmiş Harran evlerinden başka ilginç neler var? Yörede rehber bulabilir miyiz?

Reyan Tuvi sorularınızı cevaplıyor
X
Birsel Şen

Urfa’ya 45 kilometre mesafedeki Harran, kendi adıyla anılan ovanın merkezinde. Eskiden çoraktı, GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi) kapsamındaki Atatürk Barajı’nın kurulmasıyla, sulu tarımla tanıştı. Asur devrinden bu yana büyük bir ticaret merkezi. Dünyanın en eski yerleşimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Ay, güneş ve gezegenlerin kutsal sayıldığı eski Mezopotamya putperestliğinin, Sabiliğin en önemli merkeziydi. Asur ve Babil dönemlerine ait ay, güneş ve gezegen tapınaklarını bugün hálá bu topraklarda görmek mümkün. Merkezde arı kovanını andıran, konik kubbeli toprak evler var ve bazıları müze gibi geziliyor.

Ancak daha ilginç olan, ilkçağlardan beri önemli bir kültür merkezi olan, İslam düşünce sisteminin kaynağı kabul edilen, felsefe, din, astronomi, matematik ve tıp alanında birçok bilim adamı yetiştirmiş Harran Üniversitesi. Bugüne kalan kalıntılar, Ulu Cami’ye ait. Dünya’nın Ay’a olan uzaklığını doğru hesaplayan astronomi bilgini Battani, Yunan filozoflarının aksine maddenin bölünebilen en küçük parçasının müthiş bir enerjiyle parçalanarak, Bağdat gibi bir şehri yok edebileceğini söyleyen ve atomun mucidi sayılan Cabir bin Hayyan, 1841’de Yunan filozofların eserlerini Arapça’ya çeviren matematikçi ve doktor Sabit Bin Kurra, bu üniversitenin yetiştirdiği bilginler. Harran’ı elips şeklinde çevreleyen surların tek bir kapısı, Halep Kapısı ayakta. Surların güneydoğusundaki İçkale’nin yerinde eskiden bir Sabii mabedi varmış. Harran’ı ve evlerini en iyi kaleye çıkarak görmek mümkün. Kuzeydoğuda 65 km içinde, görmeye değer başka yerler var. 19. km’den başlayarak, yolun her iki yanında, asırlar boyu Harran, Şuayp Şehri ve Han el-Ba’rür Kervansarayı’nın taşlarının temin edildiği ve Bazda Mağaraları olarak bilinen tarihi taş ocakları var. Dağların oyulmasıyla oluşan bu mağaralarda, doğal olarak meydanlar, tüneller ve galeriler meydana gelmiş. Bugün birçoğu ahır olarak kullanılıyor. Kayalara yazılı Arapça kitabelerde, taş ocaklarının kimler tarafından işletildiği belirtilmiş.

On kilometre daha ileride, Harran- Bağdat güzergahı üzerinde inşa edilmiş Selçuklu dönemine ait, Han-el Ba’rür Kervansarayı var. 40. kilometrede Şuayp Şehri (Özkent köyü) tabelasını göreceksiniz. Kısmen bir yeraltı şehri olan ve Roma döneminde kurulduğu sanılan kentte, Moğol akınlarına kadar yerleşim varmış. Köylüler hálá bazı mağaraları kullanıyorlar. Biri Şuayp Peygamber’in Makamı. Köyün çocukları yerini biliyor. Şuayp Şehir’in 18 kilometre kuzeyinde, Harran’a 65 kilometre mesafede, putperest inancın en önemli merkezlerinden biri olan Soğmatar (Yamurlu köyü), Harran’daki ay kültünün bir takipçisi olan ve burada Hıristiyanlık’tan itibaren tapınan Sabiiler’in önemli bir merkeziydi. Civardaki tepelerde, silindir şeklinde, Ay, Güneş, Jüpiter, Satürn, Venüs, Merkür ve Mars tapınakları var. Birçoğunun girişleri kapalı. Köyü ve onu çevreleyen çorak dağları yüksekten gören Kutsal Tepe, Asur ve Babil halkının inandığı tek güç olan Ay Tanrısı Sin’e tapınılan yer. Buradaki silindir şekilli tapınak, Sin Tapınağı.

Kutsal Tepe’nin hemen karşısında, ilkokulun arkasındaki bir başka tepede, kayaya oyulmuş figürler var. Ayakta olan kıyafetli insan figürünün kafasının arkasındaki istridye, güneşi temsil ediyor. Bu, Güneş Tanrısı Şamaş’a adanmış. Büst şeklindeki rölyef ise Ay Tanrısı Sim. Köyün içindeki en ilginç mağaralardan biri, Pognon Mağarası. İlk kez, 20. yüzyılın başında, Fransa’nın Bağdat Konsolosu, H. Pognon burayı keşfederek yazılarını çözmüştü. Mağaranın duvarlarında, tanrı ve soylu kişileri temsil eden kabartmalar var. Bölge hakkında bilgi almak için, Reşat Özyavuz’u (0414 441 20 20, 0544 441 60 63) arayabilirsiniz. Belki size rehberlik de yapabilir.

Kaynak: Reyan Tuvi sorularınızı cevaplıyor

Seyahat HaberiSeyahat Haberi
Doğa yürüyüşcülerine özel dağ kulübeleri
Seyahat HaberiSeyahat Haberi
Türkiye'de 'unutulmuşlar' adası!
Seyahat HaberiSeyahat Haberi
Hindistan'ın gizemli halkı! Öyle bir hayatları var ki...
Seyahat HaberiSeyahat Haberi
Safran tadında bir rota
Seyahat HaberiSeyahat Haberi
İşte yılbaşının en sıcak rotaları
Seyahat HaberiSeyahat Haberi
Yılbaşı tatilini Türkiye’de geçirmeyi planlayanlara en güzel tatil noktaları