Hakan Bıçakçı yazdı: Existenz, bu oyundan çıkış yok!

Ortalığı Star Wars heyecanı kasıp kavururken, bu bilim kurgu serisi yerine, en sevdiğim bilim kurgu filmlerinden “eXistenZ” (1999) üzerine yazmak istedim.

18 Şubat 2016 - 15:04:00

Ortalığı “Star Wars” heyecanı kasıp kavururken, teknik ustalıklarını ve sinemasal inceliklerini bir yana bırakırsak, hikâyesinin arka planındaki Amerikan-tipi-muhafazakârlık söylemlerinden rahatsızlık duyduğum bu bilim kurgu serisi yerine, en sevdiğim bilim kurgu filmlerinden eXistenZ (1999) üzerine yazmak istedim. İzlemiş olanların hafızalarını tazelemek, izlememiş olanları meraklandırmak niyetiyle...

“eXistenZ”in yaşayan en büyük yönetmenlerden David Cronenberg’in diğer filmleri arasındaki yerini düşünerek başlarsak... “Scanners” gibi kült, “A History of Violence” gibi başyapıt, “Videodrome” gibi ünlü sayılmaz belki ama karşımızdaki yalnızca Cronenberg’in değil, aynı zamanda sinema tarihinin en tuhaf filmlerinden.

 

 

Filmin konusu özetle şöyle: Popüler bir oyun firması, iddialı olduğu yeni oyununun denenmesi, vaat ettiği siber gerçekliğin tecrübe edilmesi amacıyla bir grup insanı bir araya getirir. Bu grup arasında oyunun yaratıcısı da yer alır. Bir tür sanal gerçeklik oyunu olan “eXistenZ”, gerçekliğin gerçeğinden ayırt edilemez bir kopyasıdır. Hakikate bu kadar yakın olması, bu oyunun oyuncuların sinir sistemine doğrudan bağlanmasıyla sağlanmıştır. Omuriliğe açılan bir delikle bağlanılan oyunun, oyuncuların hayatlarına, hatıralarına, duygularına ve korkularına giriş hakkı vardır. Bu arada “eXistenZ”in yaratıcısını, dolayısıyla gerçeklik duygusunun yitirilmesine sebep olan bu oyunu yok etmek isteyen direnişçiler de oradadır. Oyunu denemek isteyenlerle yok etmek isteyenler bir aradadır. Ve bir noktadan sonra oyunla gerçek tamamen birbirine karışır. İşin fenası, bu karmaşayı yaşayanlar yalnızca filmin içindeki insanlar değildir. İzleyici de bu karmaşaya dâhil olmuştur. 

TÜRLERARASILIK

 


 

Fazlasıyla türlerarası olan “eXistenZ”in türü için, bilim kurgu + korku + karafilm + distopya + siberpunk + biopunk diyebiliriz. Özellikle de biopunk. Bu özel tür, et ve hücreyle ilgilenir. Temelinde DNA’da oluşan mutasyonlar yer alır. Merkezindeyse beden bütünlüğünün bozulduğu itici ve iğrendirici durumlar vardır. Çılgın bilim adamları, yasa dışı yollar, sterilize olmamış laboratuvarlar... “Black clinic”se biopunk’ın alt türüdür ve filmde bu türe yaklaşan sahneler de mevcuttur. Bu yönüyle “eXistenZ” için dijitalden ziyade bir tür organik bilim kurgudur diyebiliriz. 


ÜSTKURMACA BOYUTU

Hakan Bıçakçı, Existenz'ın organik bir bilimkurgu olduğunu söylüyor. 


Bir yönüyle de postmodern bir anlatı vardır karşımızda. İkinci Dünya Savaşı sonrası ortaya çıkan postmodern edebiyat akımının ortak özelliği “kurmaca” kavramının kurcalanmasıydı. Türün öncüsü olan yazarlar bu kuramsal sorunu yazdıklarının konusu hâline getirdiler. Bunu yaparken sıkça üstkurmacaya başvurdular. Yani yerleşmiş kalıpların parodisini yapmaya başladılar. Böylece kendi kurmacalığını bilinçli tarzda açık eden, gerçek ve kurmaca arasındaki ayrımı sorun hâline getiren metinler ortaya çıkmaya başladı.

Üstkurmacanın nesnesi dış dünya değil, başka metinler, söylemler ve kurmacanın kendisi oldu. Üstkurmaca, temel bir zıtlık prensibi üzerine inşa edildi. Bir yandan gerçeklik geleneğinde olduğu gibi kurmacasal bir illüzyonun yaratılması, diğer yandan bu illüzyonun açık edilmesi... Roman içinde roman” / “Film içinde film” diyerek özetleyebileceğimiz durumlar... Postmodern yaklaşım, sanatı bir “oyun” olarak görür. Zaten vaktiyle Freud da sanatın çocukluktaki oyunun yerini tuttuğunu savunmuştur. “eXistenZ” de sanatı oyun olarak gören bir film. Hatta bunun ötesi... Film içinde oyun içinde oyun içinde film...

 Existenz (Varoluş)'un başrollerini Jude Law ve Jennifer Jason Leigh paylaşıyor. 


Filmde rast gelemediğimiz tek kavram gerçektir. Öyle ki, filmde oyun dışı bir an yoktur. Oyundan çıkıldığında şunu anlarız ki oyunun denenmesine başlamadan önceki bölüm de başka bir oyunun denenmesinden ibarettir aslında. İç içe geçmiş deneme sürüşleri... Bu bölümde denenen oyunun adı farklıdır (“transCendenZ”), roller değişmiştir, oyunun tasarımcısı bir başkasıdır. Daha önce tasarımcı olarak gördüğümüz kişi bu oyunda sıradan bir katılımcıdır. İşte bu noktadan sonra gerçeklikle ilişkimiz bütünüyle kopar...  Gerçeklik hissiyatının adım adım kaybolması ve her şeyin bir oyundan ibaret olması duygusu, izlediğimizin bir film olduğunu düşündüğümüzde iyice manidar bir hâl alır. Gerçeğe döndüğümüzü sandığımız ve sonradan yanıldığımızı anladığımız anlarda bile aslında izlediğimiz hep oyundur. Her şey oyunculuktan ibarettir. Hepsi roldür. Felsefi olarak varoluşu realizmin karşısına konumlayan filmde “eXistenZ”in (omuriliğe bağlanan port’un) ölümü, “realizmin zaferi” olarak kabul edilir. Filmin son diyalogu, yani bir nevi son sözüyse şudur: “Hey, bana gerçeği söyle. Halen oyunun içinde miyiz?”

 

bluejean.com.tr  tarafından hazırlanmıştır. 

 

Son Güncelleme : 11 Mayıs 2016 - 16:12:29
Koç Burcu
(21 MART - 20 NİSAN)

Bugünlerde kendinizi ifade etmekte hiç zorlanmayacaksınız. İlişkiler esnasında daha dikkatli cümleler kurmak daha doğru olabilir. Yaratıcılık gerektiren işleriniz...Koç Burcu Günlük Yorumu

Boğa Burcu
(21 NİSAN - 20 MAYIS)

Oldukça karlı denebilecek bir sürece girdiniz. Önümüzdeki bir aylık süreçte maddi açıdan karlı alışverişleriniz, gelirlerinizi...Boğa Burcu Günlük Yorumu

İkizler Burcu
(21 MAYIS - 20 HAZİRAN)

Oldukça çekici ve göze hoş göründüğünüz bir aylık süreç sizi bekliyor. Genel anlamda aşk hayatınızda veya sevgi temalı...İkizler Burcu Günlük Yorumu

Yengeç Burcu
(21 HAZİRAN - 22 TEMMUZ)

Tamamlanılması gereken şeyleri tamamlayabilir, ucu açık konuları neticelendirebilirsiniz. Hayal dünyanızın hızlı çalışacağı, yaratıcılığınızı verimli...Yengeç Burcu Günlük Yorumu

Aslan Burcu
(23 TEMMUZ - 23 AĞUSTOS)

Arkadaşlık ilişkileriniz, sosyal çevreniz ve yardımlaşma faaliyetleri açısından hareketli bir aylık süreçtesiniz. Toplum içinde daha fazla...Aslan Burcu Günlük Yorumu

Başak Burcu
(24 AĞUSTOS - 23 EYLÜL)

Kariyerinizi doğru şekilde etkileyecek fırsatları kaçırmamalısınız. Önümüzdeki bir ay boyunca görev ve sorumluluklarınız artabilir. İşiniz hakkında...Başak Burcu Günlük Yorumu

Terazi Burcu
(24 EYLÜL - 23 EKİM)

Seyahatler, farklı kültürleri ya da felsefeleri tanımak, akraba ziyaretleri, ticaret, yabancılarla ilişkiler ya da eğitim başlıklı konularda hareketlilik...Terazi Burcu Günlük Yorumu

Akrep Burcu
(24 EKİM - 22 KASIM)

Maddi başlıklı konularda hareketlilik görülebilecek bir aylık süreçtesiniz. Rakamlarla dans başlıyor. Ödemeler, bütçe, yatırım, ek gelirler,...Akrep Burcu Günlük Yorumu

Yay Burcu
(23 KASIM - 21 ARALIK)

İkili ilişkiler, evlilik, ortaklık ve iş birlikleri başlıklarının ön plana çıktığı bir aylık süreçtesiniz. İş birlikleri ve ilişkiler ilerlemenizde rol...Yay Burcu Günlük Yorumu

Oğlak Burcu
(22 ARALIK - 20 OCAK)

Önümüzdeki bir ay boyunca daha da fazla çalışmanız ve yeni başlıklarla uğraşmanız gerekebilir. Bu sefer uğraştığınız konular hoşunuza gidebilir....Oğlak Burcu Günlük Yorumu

Kova Burcu
(21 OCAK - 18 ŞUBAT)

Aşk hayatınız, sevgi temalı ilişkileriniz veya yaratıcılık gerektiren işleriniz açısından yeni gelişmelere açık bir aylık süreçtesiniz. İş...Kova Burcu Günlük Yorumu

Balık Burcu
(19 ŞUBAT - 20 MART)

Evinizi ve ailenizi ilgilendiren konulara yoğunlaşabilirsiniz önümüzdeki ay boyunca. Eviniz ve aileniz kendinizi en iyi hissettiğiniz yerler olabilir. Evden...Balık Burcu Günlük Yorumu