Haftanın Sohbeti

Hürriyet Haber
28.05.2000 - 00:01

Mahkumlar çöpe talip

T.C. Cezaevi A.Ş.

Antalya E Tipi Kapalı Cezaevi Müdürü Vedat Eraslan ile konuşuyorum. Konuşmalarımızın yüzde 90'ı, üretim tüketim, pazarlama, hesap kitap üzerine... Veya, en çarpıcı olanı; ihaleler...

Bir ara, dayanamayıp Eraslan'a sordum; ‘‘Siz cezaevi müdürü müsünüz, şirket yöneticisi mi?’’

Cevabı ilginçti; ‘‘Bir işim de bu...’’

Bin küsur mahkum, 250 kadar personel... Cezaevi nüfusu bir kasaba kadar... Güvenliği saymazsak, yemeleri, içmeleri, yatmaları bir dert...

Ama, Cumhuriyet Başsavcısı Veli Çiftçi ile cezaevi müdürü Vedat Eraslan kafa kafaya verince, sorunların çoğu çözülmüş. Cezaevi, vergi veren, kar eden bir devlet kurumu haline gelmiş... Öyle ki, mahkuma kar payı bile dağıtmışlar. Mahkumun çektiği faks paralarıyla cezaevinin telefon giderleri, serada üretilen domates, biber, salatalık gibi ürünlerin kantinde, pazarda satılmasıyla bazı maddi sorunlar aşılmış...

HEDEF BÜYÜK

Mahkumlar adliyeyi temizleyip para kazanır olmuş. O yetmemiş, yedieminliğe başlamışlar. Seçim sandığı zaten yıllardır üretiliyormuş. Çinicilik başlamış, fırıncılığı geliştirmişler. Eğer, kentteki fırıncılardan tepki gelmeyeceğini bilseler, günlük 50 bin kapasitelik fırın kurup ürettiklerini Antalya'ya dağıtacaklar.

Tüm bunlar bir yana, cezaevi müdürünün hedefi şimdilerde daha da büyük... Antalya'nın çöpünü toplamaya talipler... Konyaaltı, Kepez veya Muratpaşa ihale açarsa hemen girecekler. Bunun için hazırladıkları proje ve izin yazısı bakanlıkta bekliyor. Olur mu, olur... Antalya'nın çöpünü mahkumlar toplar mı, toplar...

Eeee, ne de olsa Cezaevi A.Ş. bu...

Kaç mahkum var?

Açıkta 60, kapalıda bin 073... Bu mahkumların çoğu cinayetten yatıyor. Hırsızlık ve gasp ise cinayetten geri kalmıyor. Antalya gelişen, rantı olan bir yer. Mafya türü gruplar çoğaldı. Adam öldürenlerin çoğu ise tetikçi.

Mahkumların faksla haberleşmesi ilk sizinle başlamış.

Evet. Günde 200 tane faks geçiliyor. Mahkumlardan şehiriçi üç sayfaya kadar 600 bin, şehirlerarası ise 1 milyon 300 bin liraya kadar ücret alıyoruz. Böylece, cezaevinin tüm telefon giderleri için kaynak yarattık.

Telefon görüşmesi de yapabiliyorlar mı?

Telefon görüşmesini onlar adına biz yapıyoruz. Özel bir isteğini ailesine duyurmak istiyorsa, ailesiyle biz konuşuyoruz. Parası bitmiş olup para isteyenler çoğunlukta.

İlginç istekler geliyor mu? Mesela, ‘‘Sevgilimi arayıp ona sevdiğimi söyleyin’’ gibi...

Hayır. Ama, sevgilisinin, eşinin, dostunun doğum gününü kutlayanların isteklerine telefonla aracı oluyoruz.

Başka gelirleriniz neler?

Yediemin deposundan para kazanıyoruz. Adliyenin temizliğinden aylık 1 milyar 200 milyon lira alıyoruz. Adalet Bakanlığı Dinlenme Tesisleri'nde çalışan mahkum sayısı bir ay sonra 50'ye yükselecek. Buraya mahkumlar garson, mutfak ve bahçe işlerinde çalıştırılmak üzere gönderiliyor.

MAAŞ ÖDENİYOR

Mahkum bu işlerden para kazanıyor mu?

Tabi. Mahkuma maaş ödüyoruz biz. Hükümlü ustaya günlük 900 bin, kalfaya 890 bin, çırağa 870 bin lira ödüyoruz. Bundan böyle dinlenme tesislerine gidenler için günlük 1 milyon lira alacağız.

Mahkum, ‘‘Ben bu paraya çalışmam’’ derse...

Gitmem deme şansına sahip değil. Tüzükte, ‘‘Hükümlüye verilen görev yaptırılır’’ denir. Aksi halde, açıktan, kapalı cezaevine nakledilir.

Yani, mahkumun eli mahkum...

Tabii, gidecek.

Peki, gidip çalışmazsa...

Açıktan alınır, kapalı cezaevine gönderilir.

Dışarıda bir işte görevlendirip kaçanlar oldu mu?

Dışarıya çıkıp kaçan olmadı ama bizim bahçemizden kaçan oldu. O anki psikolojisine bağlı.

Mesela, Kundu'daki Adalet Bakanlığı Dinlenme Tesisleri'ne giden bir mahkum, orada kendisine ceza veren hakimle karşılaştı diyelim. Böyle bir durumun oluşmasından çekiniyor musunuz?

SORUN YAŞANMADI

Mahkum, kendisine ceza veren hakimle karşılaşabilir. Topluma açık yerlerde görevlendireceğimiz kişileri doğru seçiyoruz. Kundu'ya genel müdürümüz, bakanımız, müsteşarımız gelebiliyor. Orası, bizim dinlenme tesisimiz. İlk kez geçen yıl görevlendirme yapıldı, hiç sorun yaşanmadı.

Mahkumlar bakana da servis yapıyor mu?

Henüz değil. Ama ileride olur.

Kampta ne iş yapıyorlar?

Müdürün isteğine göre, bahçe, mutfak, garsonluk hizmetlerine bakıyorlar.

Özel sektör de isterse mahkum çalıştırabilir mi?

En az asgari ücret ödemek koşuluyla evet... Müdürlüğümüze başvuracaklar. Gerçekten adama ihtiyacı var mı, yok mu araştırır veririz.

Yanında gardiyan gidiyor mu?

Tabii ki. Buna mecburuz. Ama, işadamı isterse memuru sivil göndeririz.

Başka ne tür gelirleriniz var?

Yılbaşından bu aya kadar, kantin, fırın, fotoğrafhane, sera, hızar, ambalaj, cilthane, terzihane, temizlik işkolu, yediemin deposu, nakliye, seramik ve çinicilikten karımız 70 milyar. Sadece kantinden yüzde 10 kar marjı ile 23 milyar 200 milyon lira kar etmişiz.

YENİPROJELERİMİZ

Yeni iş kollarında faaliyet düşünüyor musunuz?

Yeni bir proje hazırlayıp bakanlığa sunduk. Çöp kamyonu dahil tüm techizatı alacağız. Önce denemesini yapıp, sonra belediyenin açtığı ihalelere girip temizlik işini almayı planlıyoruz. Biz resmi kuruluşuz, belediye de. İhaleye de girebiliriz, iki kurumun karşılıklı anlaşması da olabilir.

Seralarda neler üretiyorsunuz?

Salatalık, biber, domates. Ürettiğimizi cezaevi kantininde satıyoruz.

Kendi ürettiklerini kendi paralarıyla alıyorlar yani?

Evet. Artan ise adliye veya pazarda gardiyanlar eşliğinde satılıyor.

Cezaevi müdürü aynı zamanda bir şirket yöneticisi galiba...

Cezaevi müdürünün bir işi de bu... Her türlü adamı yatırıyorsun, yediriyorsun, sağlık hizmetlerini, eğitim hizmetlerini veriyorsun. Bir kasaba gibi burası... Hem cezaevinin, hem de işyerinin müdürüyüm. İşyurdunda hesaplar kitaplar var. Oranın, ikinci müdür, sayman, atölye şefi ve başkandan oluşan bir yönetim kurulu var. Ben, bu kurulun verdiği kararları uyguluyorum.

Kar payı dağıtıyor musunuz?

Bakanlık,hükümlü ve bize 6 milyar 250 milyon kar payı verdi.

O zaman ortada Cezaevi A.Ş. gibi bir durum var?

Doğru.

Bir ekmeği kaç liraya malediyorsunuz?

550 gram ekmeği 160 bin liraya satıyoruz. İstesek 50 bin kapasiteli ekmek fırını yaparız ama dış piyasayı etkileriz. Haksız rekabet olur.

ÇİNİDE RENK CÜMBÜŞÜ

Mahkumlar bir çok işe el atmış. Seçim sandığı, kapı, pencere, kütüphane, vitrin derken, çinicilik almış başını gidiyor. Sipariş üzerine yapılan rengarenk bu çiniler, dışarıda turistlere bile satılıyor. Fotoğraf: Mustafa YİĞİT

Yayınlanma Tarihi : 28.05.2000 - 00:00
Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün