Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Haberde kaynak

Herbirimizin zaman zaman basvurdugu bir ‘ozelestiri’ bir ‘mazosist dovunme’ yontemi var.Turkiye'de bazi seylerin kotuye gittigini, islerin iyi gitmedigini, yanlislar yapildigini gordugumuzde ‘Ne bicim yer burasi, oysa bakin yabanci ulkelerde isler nasil tikir tikir gidiyor’ turunden konusuruz.Medya'da da cok sik basvurulan arabesk bir elestiri yontemidir bu.Gazeteciler kendi mesleklerinin yapilisinda hic durmadan yanlislar gorurler.Kendileri yapsalar da bu yanlislari farketmez. Bilinclidirler bu yanlislar hakkinda.Icleri katiyen rahat degildir gazetecilerin mesleki etiksel konularda.Ve bizler de cogu zaman bir dis ulkeyi ornek gosterip hayiflanmaya baslariz.Cogu zaman da ornek gosterilen bu ulke Amerika'dir.Cunku Amerika butun objektif kriterlere gore bugun basin ozgurlugunun en yaygin ve genis kapsamli uygulandigi yerlerden bir tanesidir.*Ancak bu ozelestiri yontemi tamamen yanlis metoda dayaniyor.Cunku ornek gosterilen ulkelerde de isler hic de sanildigi gibi degil.Oralarda da meslektaslarimiz ayni bizim yaptigimiz hatalari yapiyorlar. Ayni mesleki deformasyonlar onlarda da var.Bu da cok sasirtici degil.Bilgi akisinin artik saliselerle olculdugu bir dunyada meslek kurallari da artik evrensellesti.Doktorluk mesleginin kurallari nasil Amerika'da da Turkiye'de de ayniysa, gazetecilikte de kurallar ayni.Dahasi ayni meslekten olan insanlar artik evrensel karakterlere sahipler. Bize damgasini vuran milli karakterler yavas yavas ikinci plana kayiyor, evrensel olan mesleki karakterler on plana cikiyor.*Mesleki deformasyonlarin her yerde ayni olmasi konusuna bir ornek vereyim.Biliyorsunuz gazetecilikte en onemli sorun kaynak atiflaridir.Gazetecilik kitaplarinda dogru kaynaga, isim verilerek atif yapmanin oneminden bahsedilir.Tabii ki gazetecilik kitaplardan ogrenilemez. Cunku kitaplar bu meslek hakkindaki gercekleri bilemez.Kaynaga atif olayi artik bizim meslekte yeni kurallara sahiptir. Biz haberde ‘Hukumete yakin kaynaklar’ dedigimizde bunun aslinda hicbir tanimi olmayan bir sey oldugunu biliriz ama bu kaynak atfini kullanmaktan baska caremiz de yoktur.Amerika'da da ayni sey yasaniyor.Commitee for Concerned Journalists (Mesleki Konulara Duyarli Gazeteciler Komitesi) adli orgut, Harvard Universitesi'nin Nieman Vakfi ve Project for Excellence in Journalism (Gazetecilikte Mukemmeliyete Dogru Projesi) ile ortak bir calisma yapmis.Baskan Clinton'un seks skandali patladi ya, bu grup, medyanin bu konudaki haberleri hangi kaynaklara dayanarak verdigini incelemis.Baslica bes gazetenin konuyla ilgili birinci sayfa haberleri, televizyon kanallarinin sabah ve aksam haber bultenleri, ABD'de pazar gunleri yayinlanan tartisma programlari ve Time ile Newsweek dergisinin skandal ile ilgili haberleri taranmis.Sonuclar son derece carpici:Ciddiyeti ile taninan ‘Washington Post’un konuyla ilgili haberlerinin sadece yuzde 16'sinda kaynak adi verilmisHaberlerin yuzde 84'unde ad verilmeyen kaynaklara dayanildigi gibi sadece tek bir kaynaga dayanilarak yapilan haber sayisi da oldukca fazlaymis.New York Times'da ad verilmeyen kaynaga dayanilarak yapilan haber orani yuzde 53, The Washington Times'da yuzde 36, Los Angeles Times'da yuzde 43 olmus.CNN'de kaynak adi verilerek haber yapma orani sadece yuzde 18,5 olmus. Bu oran NBC televizyonunda yuzde 22, ABC'de yuzde 24, CBS'de ise yuzde 26 olarak gerceklesmis.Kaynak gostermeden haber yapmayin diyen ders kitaplarina Amerika medyasindan iyi bir cevap oldu bu.*Son bir mesleki etik haberi.‘San Fransisco Examiner’ gazetesi Sharon Stone'un evlenmesi ile ilgili tek bir haber bile yayinlamamis.Butun olay San Fransisco'da gectigi halde gazete bu evlilik yokmus gibi davranmis.Nedeni ise basit. Sharon Stone bu gazetenin Phil Borstein adli Genel Yayin Yonetmeni ile evlendi.Durum boyle olunca sehir olaylarinda haber atlamamasiyla ovunen gazete burnunun dibinde olan bu evlilik haberini durmadan atlamis. Diger gazeteler boy boy resimler yayinlayarak devreye girerken, onlar olayi sadece seyretmisler.Bu da objektif gazetecilik dersinde okutulmali bence.
X