Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Gündüz Tezmen: Okur mektupları

Gündüz TEZMEN

Zeka özürü kalıtsal mıdır?

20 yaşında ve 3 aylık nişanlıyım. Nişanlımın dayısı ve halası doğuştan zeka özürlü. Bu durum beni korkutuyor. Böyle durumlarda çocuk yapmak benim için tehlike gibi gözüküyor. Bizim çocuğumuzda böyle bir özür görülme olasılığı ne kadardır? Ne gibi önlemler almam gerekir? l Rumuz:KELEBEK

AKRABALIK tanımları bazen farklı olabiliyor, bu nedenle doğruluğunu ortaya çıkarmak için anladığım şeyi biraz açmak istiyorum. Nişanlınızın dayısı, onun annesinin erkek kardeşidir. Halası ise babasının kız kardeşidir. Her ikisinde de aynı sorun varsa ve bu büyük bir rastlantı değilse, anne ve babasının akraba olma ihtimali yüksektir.

Böyle olunca nişanlınızın sağlıklı doğması tesadüf eseri sağlam genlerin bir araya gelmesi sayesinde olmuştur. Nişanlınız hasta olmadığına göre ortada iki ihtimal var. Ya tesadüfen tümüyle sağlıklı genler geldiği için hastalığı çocuklarına iletmesi ihtimali bile yoktur ya da kendisi sağlıklı olduğu halde hastalık genlerini taşıyıcıdır ve bunu çocuklarına aktarabilir.

Bazı genetik hastalıklarda eşlerin sadece birinden hastalık geni gelince çocuklar hasta olmayabilir. Onlar da sürekli olarak çocuklarına aktarır. Durum böyleyse bu kez sizin genleriniz önem taşır. Sizin sağlıklı olmanız bu hastalık genini taşımadığınızı göstermez. Ailenizde kalıtsal hastalığı olan birinin bulunmaması da sizin böyle bir gen taşımadığınızı göstermez. Kimsenin hatırlayamadığı kadar eski kuşaklardan beri iletilen hastalık genleri bulunabilir. Akraba evliliklerine işte bu nedenle karşı çıkılıyor. Kuşaklar boyu iletilen aynı hastalık geninin akraba evliliğinde bir araya gelmesi ihtimali doğar bu çiftin çocukları da hasta olabilir.

Size bu aşamada kesin bir şey söylemek mümkün değil, çünkü nişanlınızın akrabalarındaki zeka özürüne neden olan esas hastalık bilinmiyor. Bu bilinmeden akrabalarına iletilme ve çocuklara aktarılma riskini bilmek mümkün değil.

Evlenme kararınız için bir şey diyemem ama en azında hamile kalmadan önce eşinizin, ailesinin ve sizin genetik araştırmalarınızın yapılmasını sağlayın. Özürlü çocuklar da bizim evlatlarımızdır her türlü sevgiye ve ilgiye hakları vardır ama, yaşam boyu özürlü bir çocuğa bakmanın zorluğu da, hem özürlü hem de bakmakla yükümlü olanlar için bir gerçektir. Bu nedenle daha önceden önlem almanın önemi tartışılmaz.

Genetik araştırmalar genellikle üniversite hastanelerinde yapılmaktadır, bunu ihmal etmeyin.

Hepatit devam etmiyor

l E.Çetiner/İSTANBUL

1990 yılında geçirdiğiniz Hepatit B tümüyle iyileşmiş, bundan sonrasında herhangi bir tedavi gerektirmez. Daha sonra oluşan göz aklarınızın sararması nedeniyle yapılan tetkikte de 'Gilbert' hastalığı olduğunuz söylenmiş. Bunun da size bir zararı yok. Yorulduğunuz zamanlarda kandaki bilirubin düzeyi arttığı için göz aklarınızda sararma oluşabilir, bunun hepatit ile bir ilişkisi yok. Kesin bir tedavisi olmadığı gibi bulaşıcı da değildir, normal yaşantınızı sürdürebilir ve evlenebilirsiniz.

X