GeriGündem Afife dans ediyor
MENÜ
  • Yazdır
  • A
    Yazı Tipi
  • Yorumlar
    0
    • Yazdır
    • A
      Yazı Tipi

Afife dans ediyor

Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın oyuncu Afife Jale'nin trajik yaşam öyküsünden esinlenerek hazırlanan ‘‘Afife’’ balesi İstanbul'da yapılan galanın ardından, 21 ve 26 Aralık'ta Ankara'da sergilenecek. İki perdelik bir modern dans gösterisi olarak sahnelenen yapıt, Afife Jale'nin akıl hastanesinde sonlanan yaşamını dramatik bir kurguyla ve zengin bir orkestrasyonla ele alıyor.

DÖRT DÖNEM, DÖRT AFİFE

‘‘Afife’’de, tiyatro sahnesine çıkan ilk Müslüman kadın oyuncu olma cesaretini gösteren Afife Jale'nin hüzünlü yaşam öyküsü dört dönemde ele alınıyor. Altın dönemde genç ve pırıl pırıl bir Afife Jale, mücadelelerle dolu kırmızı dönem, morfin alışkanlığına saplandığı mor dönem ve ölüme yaklaştığı gümüş dönem. Afife Jale'yi bu dönemlerinde sırasıyla Didem Kılıç, Devrim İleri, Uğurum Özorhan ve Müge Raman canlandırıyor.

BALERİN OLDU

Afife Jale'nin ilginç yaşam öyküsü daha önce Nezihe Meriç'in tiyatro oyununda ve Şahin Kaygun'un filminde ele alınmıştı. Afife Jale'yi tiyatro sahnesinde Şahika Tekand, beyazperdede de Müjde Ar canlandırmıştı. Afife Jale'nin hayatı modern dans kurgusuyla ilk kez Halk Sigorta'nın yapımcılığını üstlendiği ‘‘Afife’’ balesiyle Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü Modern Dans Topluluğu tarafından sergileniyor.

Mücadeleci kadının simgesi

Yaşamı ‘‘Afife’’ balesine konu olan tiyatro oyuncusu Afife Jale mücadeleci Türk kadının simgesi olduğu için Halk Sigorta tarafından seçilmiş. ‘‘Afife’’ balesi Cumhuriyet'in 75. ve Türk balesinin 50. yılına armağan ediliyor.

MERİÇ SÜMEN'İN DÖNÜŞÜ

‘‘Afife’’ balesinin bir başka önemli özelliği de, dans etmeye ara veren Türk balesinin primabalerinası Meriç Sümen'in dönüşüne sahne olması. Modern Dans Topluluğu'nda konuk dansçı olarak ‘‘Afife’’yi canlandıran Meriç Sümen kendi stilini yaratmış ender balerinlerden.

Afife’yi hatırlamak

Afife Jale, kendinden sonraki kuşakların yolunu açan ve bunun bedelini acı çekerek ödeyen bir ‘‘öncü’’ kadın. Bu cesur kadının çalkantılı ve mücadelelerle dolu tiyatroya adanmış ve 39 yaşında sonlanan yaşamı şimdi de bir baleye esin kaynağı oldu. Afife Jale'nin yaşamını dansla anlatan eser de kahramanın adını taşıyor: Afife.

1902 yılında İstanbul'da doğan Afife Jale, Cumhuriyet'in ilanından önce sahneye çıkan ilk Müslüman ve Türk kadını. Sahneye çıkmanın Müslüman kadınlara yasak olduğu bir dönemde henüz on altı yaşındayken Darülbedayi'ye girdi.

İlk kez 1920'de Kadıköy'deki Apollon Tiyatrosu'nda ‘‘Yamalar’’ adlı oyunla sahneye çıktı. Yine aynı yıl oynadığı ‘‘Tatlı Sır’’ oyununun ilk perdesinin sonunda ‘‘Müslüman bir kızın sahneye çıkarılması’’ gerekçe gösterilerek tiyatroyu polis bastı. Afife Jale kaçırıldı ve hakkında kovuşturma açıldı.

KISA VE MUTSUZ YAŞAM

1921'de baskılar sonucu Darülbedayi'den çıkarıldı. Burhanettin Tepsi Tiyatrosu'nda, Yeni Tiyatro, Milli Sahne ve Türk Tiyatrosu gibi topluluklarda çalıştı.

Türk sanat müziği bestecisi Selahattin Pınar ile kısa süren bir evlilik yaptı. Yaşamının son yıllarında morfin ve kokain alışkanlığı yüzünden sahnelerden uzaklaşmak zorunda kaldı. 39 yaşında Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'nde yaşama veda etti.

DANSLA AFİFE

Afife Jale'nin çarpıcı hayatını dans yoluyla anlatmayı seçen ‘‘Afife’’ balesi, geniş ve uyumlu bir ekip çalışmasının ürünü. Halk Sigorta'nın yapımcılığını üstlendiği ve Modern Dans Topluluğu tarafından sahneye konulan bu yapıt, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü repertuvarına armağan edilmiş.

Halk Sigorta Sanat Danışmanı Haldun Dormen'in önerisiyle gerçekleşen bu iki perdelik balenin koreografisi ve rejisi Beyhan Murphy'ye, müzikleri Turgay Erdener'e, kostümleri Bahar Korçan'a, dekorları da Savaş Camgöz'e ait. Yapıtın orkestra şefi ve müzik danışmanıysa Rengim Gökmen...

‘‘Afife’’ balesine emeği geçenler ‘‘Afife’’yi anlatTı

Haldun Dormen

(Halk Sigorta Sanat Danışmanı)

‘‘Sanırım dünya sanat tarihinde bir tiyatro sanatçısının adına ilk kez bir bale yapıtı gerçekleştirdik. ‘‘Afife’’ balesi bünyesinde birçok ilki barındırıyor. Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadını, Modern Dans Topluluğu'nun Halk Sigorta'yla ilk ortak yapımında anlatılıyor.’’

Beyhan Murphy (‘‘Afife’’nin Koreograf ve Rejisörü)

‘‘Afife Jale'nin hayatını alışılagelmiş belgesel nitelikli bir yapıyla anlatmayı yeğlemedim. Belirgin temalara sadık kalarak kendi ‘‘Afife anlayışm’’daki hikayeyi anlatmaya çalıştım. Afife Jale'nin halen hayatta olan uzak akrabalarının katkılarıyla edindiğimiz bilgilere dayandık.’’

Rengim Gökmen (‘‘Afife’’nin Orkestra şefi)

‘‘Afife Jale yeterince tanınmayan kahraman. Türk kadının ayağından prangasını atamadığı dönemlerde o bir öncü, bir Mata Hari. Beste ve orkestrasyon konusunda Turgay Erdener'in yaklaşımı Afife Jale'nin yaşamını yansıtmak oldu ve müzikle olay örgüsü çok iyi örtüştü.’

Meriç Sümen

(Afife)

‘‘‘Afife’’de Haldun Dormen ve Beyhan Murphy'nin daveti üzerine dans ettim. Afife Jale'yi canlandırmak benim için çok anlamlı. Ben klasik yetişmiş bir dansçıyım ve modern bir yapıtta ölümsüz bir kişiliği canlandırmak beni çok heyecanlan-dırıyor. Sanki baleye hiç ara vermemişim gibi.’’

Bahar Korçan

(Kostüm Tasarımcısı)

‘‘Modern Dans Topluluğu ile daha önce de çalışmıştım ama ‘‘Afife’’nin kostümlerini hazırlamak beni çok mutlu ediyor. Kostüm-lere ‘‘Afife Jale Koleksi-yonu’’ diyorum. Dansçıların hareketlerini kısıtlamayacak, uçuşan kumaşlarla çalıştım ve Afife'nin yaşamını simge- leyen renkler seçildi.’’


Yorumları Göster
Yorumları Gizle