Gündem Haberleri

    Genetikte patent savaşı

    Hürriyet Haber
    09.09.1998 - 00:00 | Son Güncelleme:

    İnsanın gen haritası üç yıl içinde deşifre edilecek. Alman Der Spiegel Dergisi'ne göre, yaşama dair kodları içeren genlerin patent hakkı için şimdiden kıran kırana bir savaş başladı.

    Gen savaşları, geçtiğimiz günlerde Amerikalı bilimadamı Craig Venter'in insanın genetik haritasının 3 yıl içinde tamamen deşifre edileceğini açıklamasıyla kızıştı. Venter'in bazı genlerin patentlerin alacaklarını söylemesi, bilim ve tıp dünyasında fırtınalar kopardı. Kimine göre genler üzerinde tekel kurmaya hazırlanan bilimadamı, biyotekniğin Bill Gates'i olmaya aday... Kimi ise daha ileri gidip onu ‘Genetiğin Hitler’i' olarak tanımlıyor.

    Başlangıçta ABD, İngiltere, Almanya, Fransa ve Japonya ‘Humangenome’ adında bir proje oluşturdular. Her ülke insanın gen haritasının bir parçasını deşifre edecek, 15 yıl içinde proje tamamlanacaktı. Ancak bir süre sonra özel şirketler de işin içine girdiler. ‘Humangenome’ projesinden ayrılan 52 yaşındaki bilimadamı Craig Venter, 1992 yılında kendi Genomik Araştırma Enstitüsü'nü (TIGR) kurdu.

    Özel şirketlerden aldığı maddi yardımla birlikte bilgisayar ve robotlar, hastalıklardan yaşlanmaya kadar yaşama dair genetik şifreleri çözmeye başladılar. 1995 yılında her organda kaç genin bulunduğu belirlenerek genetik biliminde önemli bir adım atıldı. En çok genin bulunduğu organ beyin. Beyinde 3195 ayrı aktif gen bulunuyor.

    Daha sonra Craig Venter, Washington'da Celera Genomics isimli bir şirket kurdu. Venter'e göre önümüzdeki üç yıl içinde genlerin % 90'ı deşifre edilecek, haritanın tamamlanması ise 2005 yılında gerçekleşecek. İnsanda 70 bin genin bulunduğu tahmin ediliyor, şimdiye kadar ise 5000'i belirlenebildi. Ve şimdi Craig Venter, bu genlerden bazılarının patentini almaya hazırlanıyor. Bu nedenle Venter, yazılım kralı Bill Gates gibi insan genleri üzerinde tekel kurmaya çalışmakla suçlanıyor. Bu işten şimdiden milyonlarca dolar kazanan Venter ise sadece 200 ile 300 geni patentleyeceklerini, Internet üzerinde isteyene istediği genle ilgili bilgi vereceklerini söylüyor.

    Venter'in rekabete hız vermesinin ardından diğer şirketler de harekete geçti. İngiltere adına ‘Humongenome’ projesine katılan Sanger Merkezi'nden Michael Morgan, ‘İnsanlığın genetik mirasının bir özel firma tarafından patentlenmesi çılgınlık olur’ diyor. Akademisyenler de yeni robotlarıyla, iki yıl için gen haritasının büyük bir kısmını deşifre etmeye hazırlanıyorlar. Geçen Ağustos ayında California'daki Silikon Vadisi'nden Incyte Farmakoloji Şirketi de gen savaşında kılıcını çekti. Dünyanın en büyük genetik data bankasına sahip olan şirket belli başlı genlerin önümüzdeki yıl içinde deşifre edileceğini açıkladı. Gen araştırmaları, bilim sınırını aşarak ticaret savaşına dönüştü. Büyük gen firmalarının her birinin 50, 60 yeni ilaç üzerinde çalıştıklarını söyleyen Venter, sadece bu sayede yüzlerce milyar dolar para kazanılabileceğini kaydediyor.

    Hastalıklardan uzak bir dünya

    Amerikalı bilim adamı genlerin deşifre edilmesinin insan ömrünü nasıl etkileyeceği yolundaki soruya şu cevabı veriyor;

    ‘Tıpta yaşanan gelişmelerle genetik insan yaşamını uzatacak. Gelecekte bir gün hastalıkların tedavi edilmesine gerek kalmayacak. Çünkü yaşam biçimimizi değiştirip, gerekli genetik müdahaleleri yapmayı öğrendiğimizde hastalık diye birşeyin kalmaması gerekir.’






    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı