"Noyan Doğan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Noyan Doğan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Noyan Doğan

Gelir İdaresi, mahkemenin hayat sigortalarında verdiği karara karşı ne önlem alacak

HAYAT sigortaları ve bireysel emeklilik sistemine yönelik yıllardır süre gelen bir uygulama vardır.

10 yıl dolmadan sigortadan ayrılanlara yapılan tüm ödemeler, Gelir Vergisi Kanunu’na göre menkul sermaye iradı sayılır ve yüzde 15 stopaj kesintisine tabi tutulur.

Ancak geçtiğimiz aylarda mahkemenin verdiği karar, bu uygulamanın doğruluğunu tartışılır hale getirdi. Konuyu yakından takip edenler neden bahsettiğimi iyi biliyorlar. Bilmeyenler için de kısa bir özet yapayım.


2003 yılında hayat sigortası yaptıran bir tüketici, üç yıl sonra sigortadan ayrılmak ister. Sigorta şirketi, tüm birikimi üzerinden yüzde 15 stopaj kesintisi yaparak, kalanını sigortalıya öder. Sigortalı ise, sadece elde edilen menkul sermaye iradı gelirinden stopaj kesintisi yapılabileceğini öne sürerek, bu uygulamayı mahkemeye götürür. Mahkeme de, hayat sigortasından erken ayrılma halinde, ana para dahil ödenen tutarın tamamından değil; elde edilen getiriden, yani gelirden, kesinti yapılabileceğine, böylece fazla kesilen tutarın da sigortalıya iade edilmesine karar verir.


İşte mahkemenin verdiği bu karar, hayat sigortasından erken ayrılanlarda ya da ayrılmak isteyenlerde ciddi tereddüt yarattı. Nitekim de, son birkaç aydır okuyucularımdan bu konuda çokça sorular almaya başladım.


Bunlardan bir tanesini sizlerle de paylaşmak istiyorum: “Ben ve eşim son on yılda iki bireysel emeklilik yaptırıp, çeşitli sebeplerden dolayı on yılı doldurmadan, paramızı almak durumunda kaldık. Dolaysıyla bizden de yüzde 15’lik stopaj kesintisi yapıldı. Bu kesintileri almak için nereye baş vurmamız gerekiyor? ” 

MAHKEMENİN KARARI MÜNFERİT


Açıkçası, tereddütte kalınmasına hak vermiyor değilim. Çünkü, ortada mahkemenin verdiği bir karar var ve haliyle de bu kararın tüm sigortalıları bağlayıcı olduğuna inanılması doğal.


Fakat durum biraz farklı. Şöyle anlatayım... Ama öncelikle şunu belirteyim. Bu kesintiyi hayat ve emeklilik şirketleri, kanun emrettiği için yapıyorlar. Ve yapılan bu yüzde 15 stopaj kesintisi de şirketlerin kasasına girmiyor.


Gelelim konunun detayına. Mahkemenin vermiş olduğu bu karar, maalesef tüm sigortalılar için geçerli değil. Sadece konuyu hukuka götüren kişi için uygulanabilir. Yani, tamamen münferit bir karar.


Hayat sigortası ve bireysel emeklilik sisteminden, erken ayrılmalarda, ödenen tutarın tamamından değil de sadece elde edilen getiriden yüzde 15 stopaj kesilmesi için; mutlak suretle bir yasa değişikliği gerekiyor. Ve bu yönde bir yasa değişikliği olmadığı gibi, böyle bir konu gündemde yok.Yani, uygulama değişmeyecek.

Dün olduğu gibi, bugün de yarın da sigortalıya yapılan tüm ödemelerden yüzde 15 stopaj kesilecek. Öğrendiğime göre de Gelir İdaresi Başkanlığı, mahkemenin verdiği bu kararı temyize götürecekmiş.

NEDEN YÜZDE 15 STOPAJ KESİLİYOR

Geçenlerde Emeklilik Gözetim Merkezi Başkanı ve Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Mete Uğurlu ile sohbet ederken, erken ayrılmalarda neden böyle bir kesintiye gidildiğini sordum. Uğurlu’nun verdiği cevabı aynen sizlerle paylaşıyorum:

“Sistem kurulurken katılımcıların, sistemde uzun vadeli kalmaları, erken çıkmamaları için bazı uygulamalar getirildi. Bunların başında da vergi teşviki geliyor. Nitekim, ücretli kesimler sistemde kaldıkları müddetçe yüzde 15 ile 35 arasında değişen oranlarda vergi teşvikinden yararlanıyor. Erken ayrılmayı caydırıcı kılmak içinde yüzde 15 stopaj kesintisi uygulanıyor. Ama sabredip, 56 yaşında emekli olunduğunda ise sadece yüzde 3.75 stopaj kesiliyor.”


Tabii, şunu da söylemekte fayda var. Eğer bireysel emeklilik katılımcısı ya da hayat sigortalısı ücretli çalışan değilse, haliyle vergi teşvikinden yararlanamıyor. Ama ayrılacağı zaman kendisine ödenen tüm paradan stopaj kesiliyor. Daha açık bir anlatımla... Hem vergi teşvikinden yararlanamayıp hem de erken ayrılma halinde yüzde 15 stopaj kesintisi yapılması çok da hakkaniyetli bir davranış değil.İşte asıl sorun da burada ve bu soruna bir çözüm bulunması gerekiyor.

Evet... Tereddüt yaratan, kafa karışıklığına yolaçan durum böyle. Son olarak şunu da belirteyim. Stopaj kesintisinin yanlış bir uygulama olduğunu düşünenler, yukarıda değindiğim sigortalı gibi mahkemeye müracaat edip, haklarını arayabilirler. Hukuk yolu her zaman açık.Ama öğrendiğime göre, Gelir İdaresi Başkanlığı, bundan sonra açılacak davalara itiraz edecekmiş. Hatta bu tür itirazların bir daha olmaması için de yeni bir düzenleme yapacakmış.

X