Fiyatı ‘don’la fırladı, fındık antepfıstığıyla arayı açtı

Emre ÖZPEYNİRCİ
14 Mart 2005 - 01:20Son Güncelleme : 14 Mart 2005 - 01:20

Bu yıl da don tehlikesi gündeme gelirken, geçen yıl Karadeniz’in don darbesi yemesi, fındık fiyatını dünyada ve iç pazarda aşırı yükseltti. Fındığın ihraç fiyatı kiloda 10 doları aştı, içerde 28 milyon lirayı buldu. Fındık böylece kilosu 15-18 milyon lira olan antepfıstığını epey geride bıraktı.

DÜNYA fındık üretiminin yüzde 77’isini gerçekleştiren ve fındık dış ticaretinde dünyanın bir numarası olan Türkiye’de geçen yıl yaşanan don olayı yüzünden rekoltenin ciddi şekilde düşmesiyle fındık fiyatları hızla arttı. 4-5 yıl önce kilosu ortalama 2-3 dolara ihraç edilen ve yıl içinde 1.8 dolara bile düşen iç fındığın ihraç fiyatı 10 doların üzerine yükseldi. 5 yılda fiyatı yaklaşık 5 kat artan fındığın perakende fiyatı ise 28 YTL’ye (28 milyon lira) kadar çıktı. Fındık bu fiyatıyla, antepfıstığı ile arasındaki fiyat farkını da hergeçen gün açıyor. Geçen yıl rekoltede sıkıntı yaşayan antepfıstığının fiyatı da iki kat arttı, ancak perakende fiyatı 15-18 YTL (15-18 milyon lira) ile fındığın gerisinde kaldı.

FİYATLARIN ARTMASI NORMAL:

Fiskobirlik Genel Müdür Vekili Levent Ağca, piyasada fındığın olmadığını bu yüzden fiyatların artmasının normal olduğunu belirtti. Türkiye’nin fındık rekoltesinin yılda ortalama 600-650 bin ton olduğunu kaydeden Ağca, 2003-2004 sezonunda fındık rekoltesinin yaklaşık 500 bin tona düştüğünü bu sezon ise 350 bin tona düşeceğini söyledi. Rekoltenin azalmasının en önemli sebebinin geçen yıl Karadeniz’de yaşanan don olayı olduğunu belirten Ağca, ‘Bu bölgelerde üretimde ciddi zayiat var. Giresun’da fındık bahçelerinin yüzde 99’unda üretim yapılmıyor. Bu da ciddi anlamda ürün azlığı anlamına geliyor. Biz 2001 stoklarımızdan da piyasaya verdik ama yetmedi. Talep çok fazla arz yok. Bu nedenle fiyatlar dış piyasada 10 doları aştı’ dedi. Ocak ayı itibariyle 112 bin ton fındık ihraç edip 762 milyon dolar elde ettiklerini belirten Ağca şöyle konuştu: ‘Biz daha az fındık ihraç etmemize rağmen fiyatların yüksek olmasından dolayı daha fazla gelir elde ediyoruz. Bu yıl Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırıp 1 milyar dolarlık ihracat sınırını aşıp sezon sonunda 1.3 milyar dolara ulaşacığız.’

ÇİKOLATACILAR STOK ERİTTİ:

Hazine Müsteşar Yardımcısı Ömer Faruk Doğan ise, fındığın fiyatının artmasının bir kaç nedeni olduğunu belirterek, ‘Yılbaşından sonra çikolota fabrikaları stoklarını eritiyor. Bu yüzden fındık alımı konusunda ciddi bir talep artışı yaşanıyor. Bu talep artışının paralelinde ise arz artışı yok’ dedi.

Fındık bahçeden 6.5 YTL’ye çıkıyor

FINDIK
ile antepfıstığı arasındaki fiyat farkı üretim safhasında çok fazla değil. Bugün üreticiden (bahçeden) kilosu 6.5 YTL’ye toptan olarak kabuklu fındık alınırken, antepfıstığı ise 5.5-6 YTL’ye alınabiliyor. Ancak fındık tüketiciye ulaşana kadar antepfıstığına göre daha fazla evreden geçiyor ve bu da fiyatında etkili oluyor. İstanbul’un en büyük kuruyemişçilerinde kavrulmuş iç fındığın kilosu ortalama 25 YTL’ye (25 milyon lira) satılırken, çifte kavrulmuşların fiyatı 30 YTL’yi bile buluyor. Kabuklu antepfıstığının fiyatı ise ortalama 15-18 YTL (15-18 milyon lira) arasında değişiyor. Kabuksuz iç antepfıstığının fiyatı ise 30 YTL’yi geçiyor.

Fındıkta fiyat artışı tohum görene kadar sürer

HAZİNE
Müsteşar Yardımcısı Ömer Faruk Doğan, Türkiye’de fındık rekoltesinin hava şartlarından dolayı çok ciddi şekilde düştüğünü kaydederek, mart ayından sonra fındık bahçelerinde tohum ve çiçek sayımı yapılınca önümüzdeki yılın rekoltesinin belli olacağını ve fiyatların bu doğrultuda oturabileceğini belirtti.

FİYAT ARTIŞI RİSKLİ:

Bu döneme kadar fiyat artışının talebin fazla olmasından dolayı artmaya devam edeceğini söyleyen Doğan, ‘Fiyatların daha da artması Türkiye’nin uluslararası alanda güvenilirliğini ve istikrarını zedeler. Fındık ikame edilemeyen bir ürün değildir. Çikolata üreticileri fındık yerine badem veya başka yemiş kullanabilir. Böyle olunca hem fındık üreticileri hem Türkiye kaybeder. Yüksek fiyatlar ihracat için bir avantaj değil risk demektir’ dedi.

FISTIĞIN DURUMU GEÇİCİ:

Doğan, antepfıstığı fiyatlarının fındığın çok geride kalmasının geçici bir durum olduğunu belirterek şöyle konuştu: ‘Bugün en büyük fıstık üretecileri Amerika ve İran’dır. Amerika sadece kendi talebine yetiştiği için bir tek İran kalıyor. Ama İran’daki fıstıklarda da mantar ve liflerden oluşan kanserojen madde problemi var. Bu yüzden fıstığa yaklaşırken temkinli olmak lazım. Antepfıstığı bu nedenle geçici bir süre fiyat olarak geri kalmıştır. Fındığın fiyatı normale indiğinde yine en pahalı olacaktır.’
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı