Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ferai Tınç: Brezilya demokrasiyle aştı






Ferai TINÇ

‘ASLOLAN Genel başkanların uyumudur.’’ Bu sözler Başbakan Ecevit'e ait. Bayramda, gazetelerin Ankara temsilcileriyle yaptığı sohbette, özelleştirme konusunda Öksüz'ün tavrı ile ilgili bir soru soruluyor.

‘‘Derviş, özelleştirmeyi ilk sıraya aldı. Enis Öksüz'ün tavrı belli. Sorun çıkar mı?’’ deniyor.

‘‘Hayır, aslolan genel başkanların uyumudur.’’

‘‘Demokratik Sol Parti’’ liderinin anlayışı buysa, gerisini siz düşünün.

Enis Öksüz'ü haklı bulduğumdan değil. Şu anda başarısızlığının sonuçlarını, ‘‘hakça özveri dağıtımı’’ formülüyle yeniden halka yansıtma planları yapan koalisyon partilerinden ‘‘Demokratik ve Sol’’ dakinin zihniyetinin altını çizmek maksadım.

Kemal Derviş'in neden burada olduğu, hatta neden Washington'da kapı kapı dolaştığı yeterince anlaşılmamış gibi.

Derviş, dış kredi bulabilmek için çabalarken, Başbakan, buradan IMF'yi çağdışı ilan ediyor. ‘‘Önümüzdeki dönem, IMF'den gelen her teklifi kabul etmeyeceğiz, süzgeçten geçireceğiz’’ diyor.

Aynı sıralarda, Washington'da Derviş kendisine sorulan ‘‘IMF hatalı mı?’’ sorusuna, ‘‘Bu krizden sadece IMF'i sorumlu tutmak yanlıştır. Geldiğimiz noktada, kendi hatalarımızı da görmeliyiz’’ yanıtını veriyor.

Sorun, suçlu bulma sorunu değil. Hataları tespit edip, tekrarlamama sorunu. Ama aslolan liderlerin uyumu olunca bu zor.

Eğer bu krizi aşacaksak, birlikte aşacağız. Yükünü birlikte taşıyacağız.

Yani, aslolan demokrasi. Gönüllü katılım. Güçlü halk desteği. Bunlar olmadan, liderlerin uyumunun tek başına ne anlamı olabilir?

* * *

VE bir örnek.

Brezilya'da, 1993'de yüzde 2 bin 500'lere tırmanan enflasyonun yol açtığı hiperenflasyon krizi yedi yıl sürdü.

Bugün Brezilya'da enflasyon yüzde altı civarında.

Yirmi yıllık kronik enflasyondan sonra gelen krizin aşılmasında, sihirli anahtar neydi biliyor musunuz?

Demokrasi.

Brezilya Devlet Başkanı Fernando Henrique Cardoso, 12 Kasım 2000'de Dünya Demokrasi Hareketi toplantısında yaptığı konuşmada bu konuya değindi.

‘‘Ekonomimizi yeniden yapılandırmada, demokrasi çok önemli oldu. İstikrarlı kur sistemine demokrasiyle ulaştık diyebilirim. Enflasyonun tırmanmasını, dolayısıyla yoksulluk ve ücretlerin aşınmasını denetim altına almak için, sadece teknokratik mekanizmalara baş vurmadık. Toplumun her kesiminin kucaklayacağı bir yöntem denedik. Yüksek enflasyonu denetim altına alma yöntemini halkın anlaması ve kabul etmesi için, yaygın tartışma başlattık.’’

Bu yöntemin başarısı, halkın programın amacını anlamasına, bu konuda bilinçlenmesine ve daha da önemlisi, zorlanacakları bazı ekonomik önlemleri kabul etmelerine bağlıydı.

‘‘Ama halk anladı’’ diyor, Cardoso; ‘‘kurulan samimi diyalog sayesinde anladı. Böylece ekonomimizi denetim altına alabildik. Şimdi sadece istikrarlı bir kura değil, istikrarlı bir ekonomiye de sahibiz.’’ Aslolan, emir komuta zincirinin sağlamlığı değil, aslolan halka dayanmayan politikaların da politikacıların da gökyüzünde yalnız gezen yıldızlara dönüştüğü...

X