Fast food yerken dikkat

Sağlığa verdiği zararlar bilinse de fast food yemekten vazgeçilemiyor. Ancak verdiği zararı azaltmanın birtakım yolları var.

Hürriyet Haber
05.10.2010 - 11:12

cigdemisler@hurriyet.com.tr

Fast food beslenmenin birincil zararı, tüketilen besinin miktarına ve boyutuna oranla enerji değerinin çok yüksek olması. Hızlı ve kolay yeniyor, diğer yiyeceklere göre ucuz olması da ayrıca tercih nedeni oluyor. Ancak özellikle beslenme şekli tamamiyle fast food'a dönüşmüşse kalp damar hastalıkları da kapıda bekliyor. Fast food'un neden zararlı olduğunu Beslenme Uzmanı Nil Şahin Gürhan'a sorduk:

- Fast food beslenmenin zararları nelerdir?

Aldığımız enerji oranında doymuyoruz. Doymak için porsiyonu arttırıyoruz ve ihtiyacımız olan enerjinin çok üzerinde enerji alıyoruz. Tabii ki vücudumuzun da bu besini sindirmesi ve enerjiye dönüştürmesi çok hızlı oluyor. Harcayabilme hızımızın çok üzerinde ve çok hızlı bir şekilde enerji dolaşıma geçiyor ve önlenemez bir şekilde yağ olarak depo ediliyor. Kilo almamak imkansız hale geliyor.

Çiğdem İŞLER yazıyorhurriyet.com.tr

- Çocuklar nasıl uzak tutulacak?

Çocuklar için fast food tüketimi konusunda çok daha dikkatli olmak gerekiyor. Çocuğa "Yeme" demek, yediği lokmayı saymak, çocuğu sınırlamak problemi daha da büyütür ve zararlarını derinleştirir. En temel ihtiyacımız olan beslenmeyi kalıba sokup, sınırlamak, çözüm olmaz. Çocuk her davranışında olduğu gibi beslenme alışkanlıklarında da söylediklerinizden çok yaptıklarınızdan etkilenir. Çocuğunuzla birlikte olabildiğince sağlıklı beslenmelisiniz. Sağlıklı beslenme onun mutlaka yapması gereken bir zorunluluk, büyükler için muaf şeklinde bildirim gönderilmemeli. Benim önerim bütün anne babalar çocuklarını fast food ile olabildiğince geç karşılaştırsınlar. Ve asla fast food beslenme bir ödül olmasın. Ödevlerini güzel yaptı, hamburgerciye gitmeyi hak etti vb…

Kişi ne kadar erken beslenme eğitimi alıp alışkanlıklar oluşturursa o kadar iyi. Aynı şekilde ergenlik çağında kilo yatkınlıklarına göre aileler beslenme uzmanlarına çocuklarını getirmeli ve ileri yaşlarda yeme bozukluğu yaşamalarına engel olmalılar.

- Fast food’un zararı nerden geliyor? İçerdiği tuz oranı mı, kızartılmış olması mı? Baktığınızda mesela hamburgere, ekmeği, köftesi… Bütün malzemeler sağlıklı ve kaliteli. Köftesinin kızartılmış olması mı onu zararlı yapıyor?

Markalar çok kaliteli ürünler hazırlıyor. Fakat bir hamburger sadece et ya da ekmekten oluşmuyor. İçine eklenen soslar, yanında yenen patates kızartması, kola, et ve ekmekten oluşan hamburgeri zararlı hale getiriyor. Fast food hızlı yemek demek. Arabalarda, büfelerde, zincir restoranlarda, 2-3 dakikada önünüze geliyor. Hızla hazırlanıyor, hızlı yeniyor. Seri üretimde hazırlanması tabii ki katkı maddeleri yiyeceklerin bozulmasını önlüyor, lezzetini geliştiriyor, yiyecekler için pozitif kullanılıyor. O an hayatımızı kolaylaştırıyor. Ancak sağlığımıza olan etkisi denize atılan zift sonucu oluşan çevre kirliliği gibi, şu an oluşturduğu sağlık problemleri yanında, gelecekte sağlığımıza neler yapabilir? Zaman içerisinde göreceğiz. Fast food ürünlerin besin değeri örüntüsü ve dengesi yetersiz. Öğünde tükettiğinizde almanız gereken besin elementleri içeriğini sağlayabilmeniz mümkün olmuyor.

- Kızartılmış her şey zararlı mı?

Kızartma sırasında yağ yanıyor ve katılaşıyor. Kalp damar sağlığımız için tehlikeli hale geliyor. Dışarıda yediğimiz yiyeceklerde yağ defalarca kullanıldığı, aynı yağla birçok kez kızartma yapıldığı için daha zararlı hale geliyor.
Havuç ya da patates kızartması arasında çok fark bulunmuyor. İkisini de kızarmış olarak yemek zararlı. Önemli olan yasakları ve katı kuralları en aza indirmek olarak düşünürsek, kızartma yemek istiyorsak, ay çiçek, mısırözü veya soya yağı ile evde kızartma yapmak. Derin tencere içine bol yağ koyup kızartılmalıyız. Kızartma sonrasında kalan yağı tekrar kullanmamalı atmalıyız.

- Aşırı fast food tüketenleri bekleyen tehlikeler nelerdir?

Tek kelime; Metabolik sendrom. Metabolik sendrom; aşırı kilodan olan, kilo vermemizi engelleyen ve devamında sağlığımızı bir çok yönden bozan bir sağlık problemi. Metabolik sendrom, elma tipi şişmanlık, yüksek tansiyon, şeker metabolizması bozukluğu (hiperinsülinemi) ve lipid mekanizması bozukluğu (hiperlipidemi) sorunları ile iç içe seyrediyor. Metabolik sendromun merkezinde insülin direnci yatıyor. İnsülin direnci de aşırı kilo ve beden yağlanması sonucu oluşuyor. 

Metabolik Sendrom Derneği’nin verilerine göre (METSEND), Metabolik sendromun en yaygın kabul gören tanımlama kriterleri:

1- Abdominal obezite:
Bel çevresi erkeklerde >94 (veya >102) cm, Kadınlarda >80 (veya >88) cm,
2- Trigliserid yüksekliği (?150 mg/dl), HDL kolesterol düşüklüğü (erkeklerde<40 mg/dl,="" kadınlarda=""><50 mg/dl),="">
3- Kan şekeri yüksekliği (açlık plazma glukozu ?100 mg/dl),
4- Kan basıncı yüksekliği (?135/80 mmHg)
5- Beden Kitle İndeksi= 30’ un üzeri olması ( BKI= BMI= Kilonuzun kilogram cinsinden boyunuzun metre cinsinden karesine bölünmesi ile elde edilen değer.)

Bu kriterlerden herhangi üçünün bir kişide bulunması metabolik sendrom olarak kabul edilir.  Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun tanımlamasında bu üç kriterden birinin mutlaka Abdominal obezite (Karın bölgesi yağlanması) olması şartı vardır. Ülkemizde abdominal obezite için erkeklerde 94cm kadınlarda 84 cm.bel çevresi sınırları olarak alınması daha uygundur.

- Pizza fast food mudur? Nelere fast food deniyor?

Fast food hızlı ve çabuk yenebilen hazırlaması da çabuk olan yiyeceklerdir. Daha önceden hazırlanmış istemenizle servis edilen ürünleri bir oluyor. Pizza, hamburger, lahmacun, tost, sandviçler fast food örnekleri içine giriyor. 
  
- Hangi fast food ürünleri daha zararlı?

Cevap 6: Fast foodu nasıl yersem daha az zararlı olur? Sorusunun cevabı daha önemli. Fast foodu kendi yaşamınız içinde olabildiğince seyrek yemeliyiz. Hamburgerin yanına patates kızartması ve kola yerine, salata ve ayran tüketmeliyiz. Yanımızda taşıdığımız yağlı kuruyemişler (fındık, badem, ceviz), kuru meyveler, taşıyabileceğimiz nitelikte sağlıklı ara öğünler oluşturmak da fast food beslenmeye karşı vücudumuzu güçlü kılar. 

- Fast food arasıra yenirse bir sakıncası olur mu?

Temel besinimiz fast food olursa zararlı. Sağlıklı ve yeterli beslenirseniz ara sıra ölçülü bir şekilde fast food yediğinizde vücudunuz onun zararlı etkileri ile başaçıkabilir. Buna karşılık ben yaşam boyu bir beslenme kültürü edinilmesi gerektiğini savunuyorum. Bu da kendinizi ve yiyecekleri çok iyi bilmekten geçiyor. Çünkü besinleri tanırsanız her yerde kendinize uygun size zararlı olmayacak, kilo aldırmayacak yiyecekler bulabilirsiniz. Beslenme şeklimiz beslenme kültürümüzü yansıtır. 
 
- Dondurulmuş gıdaların zararı var mı? Ne sıklıkta tüketilmeli?

Dondurulmuş gıdalar mevsiminde yetişen sebzelerden üretiliyor, pişirmeye hazır hale getirilip donduruluyor. Bu şekilde bir zararı yok. Ancak daha sonra kullanım öncesi ve tüketim sırasında bir takım hatalar yapılırsa sağlıksız ve hatta tehlikeli hale gelebilir. Saklama sırasında bir çözdürülüp sonra tekrar dondurulmamalıdır. Kullanımdan önce oda sıcaklığında çözdürülmeye bırakılmamalı, buzluktan çıkar çıkmaz sıcak tencereye ya da sıcak fırına koyulup pişirilmelidir.

- Sağlıklı beslenmede ihmal edilmemesi gereken besinler neler?

Sağlıklı beslenmek için gerekli yiyecekleri içerik ve vücudumuzda ki etkinliğine göre sınıflandırıp gruplandırıyoruz.  Bu yiyecek gruplarına temel besin grupları diyoruz. Temel besin grupları şunlardır: 1- Et ve peynir grubu (proteinli yiyecekler), 2- Ekmek ve hamurlu yiyecekler, 3- Süt ve yoğurt grubu yiyecekler, 4- Sebze grubu yiyecekler, 5- Meyveler, 6- Yağlar. Her gün her yiyecek grubundan ihtiyacımız ölçüsünde tüketmeliyiz.

Yayınlanma Tarihi : 05.10.2010 - 00:15
Etiketler:


    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün