Gündem Haberleri

    Evren bilmecesinde tartışmalar sürüyor

    Hürriyet Haber
    08.07.2001 - 11:55 | Son Güncelleme:

    ABD'li ve Japon bilim adamlarının, fiziğin en büyük bilmecelerinden "antimadde" ile ilgili bazı ipuçlarını bulmalarından sonra, ABD'nin Stanford Üniversitesi'nde konuyla ilişkin çalışmalar sürdürülüyor.

    Physical Review Letters bilim dergisine sunulan bildiriye göre, ''BaBar Projesi'' denilen araştırmada, son olarak 1200 ton ağırlığındaki ''B mezonu dedektörü'' aracılığıyla yapılan deneyde, antimaddeye ilişkin yeni güvenilir ölçümler elde edildi.


    California'daki 'BaBar Projesi' ve Japonya'daki 'Belle Projesi'nden fizikçiler, Dünya'nın da var oluşunun kalbine giden madde ve antimadde arasındaki ayrımlarla ilgili araştırmalarını yoğun biçimde sürdürüyor.


    Bu alandaki araştırma sonuçları, Tokyo'da yapılan Uluslararası Yüksek Enerji Fiziği Konferansı'na bir yıl önce sunulmuş ve yapılan işin ''evrenin en temel yapı taşlarını anlamaya çalışmak ve Büyük Patlama'dan beri evrenin nasıl geliştiğini ve nasıl bileştiğini anlamak'' olduğu belirtilmişti.
      
    B MEZONLARI-SANİYENİN TRİLYONDA BİRİ
      
       Stanford Üniversitesi'nden dün yapılan açıklamada da, atomaltı parçacıklarından B mezonlarının yitimine ilişkin 0 noktasına yakın güvenilir ölçümler yapıldığı kaydedildi.
       Bu arada, antimadde B mezonu karşıtlığının, linear atomaltı parçacık hızlandırıcı aygıtında saniyenin trilyonda birinde saptama olanağının bulunduğu kayda geçirildi.
      
    SİMETRİK DOĞA
      
       Kuramsal olarak doğa simetrik. Bilinen her atomaltı parçacığa (zerrecik) antimaddenin içindeki karşıt parçacığın eşlik ettiği düşünülüyor.
       Bilim adamları, evrenin yaşamının ilk evrelerinde, yani bugünkü tahmine göre 13 milyar yıl önceki Büyük Patlama'da önce madde ve antimadde varlığının eşit olduğunu düşünüyor.
       Bugün ise antimadde varlığı ''laboratuvar dışında'' sadece kozmik ışınlarda kuramsal olarak saptanabiliyor. Dünya'nın ''bugününe'' göre,evrendeki ''somut varlık'' büyük oranda ''madde''den inşa edilmiş görünüyor.
      
    NEREYE GİTTİ?
      
       Bilim adamları, ''Peki, tüm evrenin tüm madde varlığına denk antimadde nereye gitti?'' diye soruyor.


       Fizikte, 1964 yılında Nobel Ödülü getiren ''Elektrik Yükü Denge İhlali: EYDİ'' kuramı, ''bizim evrenimizin'' ağırlıklı olarak ve nasıl''madde''den oluştuğunu anlamaya yardım ediyor.


       1964'te K mezonu (veya kaon) parçacağı kuramıyla 16 yıl sonra 1980Nobel Fizik Ödülü'nü paylaşan fizikçi Val Fitch, Stanford Hızlandırıcısı'nda son saptamanın ''ilk kez 0 değer dışında sonuç verdiğini, çok önemli bir sonuç olduğunu'' belirtti.
       ABD'de, çağın büyük fizik alimi Albert Einstein'ın (1879-1955) öğretim üyeliği yaptığı Princeton Üniversitesi'nden fizik profesörü Stewart Smith, 37 yıldır süren antimadde araştırmalarında bu görüngüyütanıtlamaya yardım eden en az iki cins atomaltı parçacık olduğunu söyledi.


       Stanford Linear Parçacık Hızlandırıcısı'ndaki (siklotron) deneye dünyadaki 73 araştırma kurumundan 600 fizikçi katıldı.


       BaBar ve Belle projeleri fizikçileri, bir atomaltı zerreciği olan ve maddenin esası farzedilen elektrik yüklü üç zerrecikten herhangi biri olan kuark'ı da içeren ''B mezon''larındaki karşıt parçacık (antizerrecik)'' yitimindeki değişiklikleri, EYDİ kuramına bağlı olarak inceliyor.


       Adını, nükleer çağın en büyük fizikçilerinden olan İtalyan asıllı Amerikalı bilim adamı, 1938 Nobel Fizik Ödülü sahibi Enrico Fermi'den (1901-1954) alan, Chicago Üniversitesi'ne bağlı ''Fermi Ulusal Senkrosiklotron (Büyük Parçacık Hızlandırıcısı) Laboratuvarı'' Fermilab'da, B mezonlarındaki EYDİ değişimlerine ilişkin işaretler 1988 ve 1999 yıllarında saptanmıştı. EYDİ, kesin olarak sadece ''K mezonlarında'' saptandı.


       Konuyla ilgili internet adresleri;
       Physical Review Letters: http://prl.aps.org/
       Stanford Linear Accelerator Center: http://www.slac.stanford.edu

    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNAN HABERLER

      Sayfa Başı