Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Eski işçi semtinde adım adım tarih: Zeytinburnu

    Metin YÜKSEL
    31.10.2003 - 01:39 | Son Güncelleme: 31.10.2003 - 01:39

    Bu haftaki gezi durağımız Zeytinburnu. İstanbul'da gecekondulaşmanın ilk adresi olarak bilinen, bir dönem adı Kazlıçeşme'deki dericilerle anılan Zeytinburnu, keşfedilmeyi bekleyen onlarca tarihi güzelliği barındıran bir ilçe. Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait kilise, manastır, cami, türbe ve çeşmeleriyle adeta bir açıkhava müzesi. Zeytinburnu'ndaki saklı tarihi keşfettikten sonra siz de çok şaşıracaksınız. Bu arada bolca alışveriş imkanı da bulacaksınız.

    Zeytinburnu'na yolu düşenlerin yapacağı gezintinin ilk durağı günümüzde belediye hizmet binası olarak kullanılan tarihi yapı olabilir.

    Tophane askerlerine bakmak amacıyla, 1828'de Celebhane adıyla hastane olarak inşa edilen bina, yıllar boyu yenilendi, yıkıldı, yeniden yaptırıldı, adı değiştirildi. En son 1956'da kaderine terk edildiğinde adı Zeytinburnu Askeri Hastanesi idi. Bugün, sıkı bir restorasyondan geçtikten sonra Zeytinburnu halkına belediye olarak hizmet veriyor.

    Gezimizin ikinci durağında Kazlıçeşme var. Ancak, önce küçük bir hatırlatma yapalım. Kazlıçeşme'ye geçmeden, belediye binasının hemen arkasında bulunan halı bedestenini de görmelisiniz. Burada halı dokuyan kızları işbaşında izleyebilirsiniz. Sentez halıcılığa ait Bedesten adlı showroomda, halıcılık konusunda bilgilenme imkanı da var. Bu arada, ilmek ilmek dokunan el emeği, göz nuru halıların Avrupa ülkelerine satıldığını öğrenmek gurur verici.

    Bu irili ufaklı, göz alıcı halılar yöreyi gezen yerli ve yabancı turistlerin de yoğun ilgi gösterdiği ürünler arasında. İpek halıların da dokunduğu mekanda, ipeğin kozadan halıya dönüşüm işlemlerini izleyebileceğiniz bir bölüm bulunuyor.

    Kazlıçeşme'nin kazı çalınmış

    Şimdi gelelim Kazlıçeşme'ye... Bugün bomboş bir arazi olarak duran Kazlıçeşme 1546'da Fatih Sultan Mehmet'in emriyle dericilere, mezbahacılara ve mumculara tahsis edilmiş. Kazlıçeşme'nin yeniden yaşanabilir hale gelmesi için başta Belediye Başkanı Murat Aydın olmak üzere tüm Zeytinburnulular mücadele ediyor. Başkan Aydın, Kazlıçeşme'yle ilgili projenin Anıtlar Kurulu'nda takılıp kaldığını söylüyor. Fabrikalardan arındırıldıktan sonra kaderine terk edilen Kazlıçeşme'de birçok tarihi eser var. En başta da bölgeye adını veren Kazlıçeşme geliyor. Çeşmenin üzerinde bulunan kaz heykeli üç yıl önce çalınmış. Kazlıçeşme şimdi kazsız.

    Sırada Balıklı Rum Manastırı ve Ayazması var. 6. yüzyıl başlarında İmparator I. Leon'un yaptırdığı manastır, bugünkü haline Patrik I. Kostantios döneminde, yani 1834'te gelmiş. Vefat eden Ortodoks Rum Patrikleri'nin defnedildiği manastırın önemli bölümlerinden biri de asıl adı 'Yaşam bağışlayan kaynak' (Zoodokhos Peges) anlamına gelen ayazma. Ayazma kilisenin kuzeybatısında, hemen bitişiğinde bulunuyor.

    Geçiyoruz Seyyid Nizam Camii ve Türbesi'ne. Bağdat'tan İstanbul'a gelip yerleşen, ulemadan ve Nakşibendi Tarikatı şeyhlerinden Seyyid Nizameddin tarafından inşa edildiği biliniyor. Özellikle ramazan ayında pek çok ziyaretçi alıyor.

    Kültürlerin buluşma noktası Zeytinburnu'ndaki gezinin bir sonraki durağı Yenikapı Mevlevihanesi olabilir. Mevleviliğin İstanbul'daki en büyük merkezi sayılan Yenikapı Mevlevihanesi, tam teşekküllü bir külliye niteliğinde. Yeniçeri baş halifesi Mevlevi Malkoç Mehmet Efendi, hacca giderken uğradığı Konya'da Mevlana asitanesini gördükten sonra, 1597'de inşa ettirmiş. İlk yapıldığında 18 derviş odası, semahane ve mescitten oluşan mevlevihaneye, 17. yüzyıl başlarında meydanodası ve matbah-ı şerif eklenmiş. 1906 ve 1961 yıllarında iki yangın geçiren mevlevihane, son olarak 1997 yılında yine talihsiz bir yangın geçirdi. Halen restorasyon için bekliyor.

    Merkez Efendi'ye ziyaretçi akını

    Aslında Zeytinburnu'nu gezmeye bir gün yetmez. Zira; Eryek Baba Tekkesi, Takkeci İbrahim Ağa Camii, Bizans Surları, Fatih Camii, Merzifonlu Kara Mustafa Camii, Yedi Şehitler, Derya-ı Ali Baba Türbesi, Dikilitaş, ilçedeki tarihi çeşmeler ve mezarlıklar öyle bir çırpıda gezilecek gibi değil. Yine de biz son olarak Merkez Efendi Camii ve Külliyesi'ne dair birkaç notu aktaralım.

    Bir külliye niteliğinde olan bu yapı topluluğu, 1514'te Halvetilik geleneklerine uygun olarak surların dışında mütevazı bir zaviye yapısı olarak Merkez Efendi ve bazı tarikat mensupları tarafından yapılmış.

    Merkez Efendi, tasavvuf ehli kişiliğinin yanı sıra döneminin modern bilimlerini de tahsil etmiş bir bilgin. Halk hekimliğinin önde gelen isimlerinden. Amansız bir hastalığa yakalanan Kanuni Sultan Süleyman'ın kızı Hafsa Sultan, o dönemde Saray Hekimbaşısı olan Merkez Efendi'nin kırk çeşit şifalı ottan hazırladığı macunla şifa bulmuş. Mesir Macunu olarak bilinen şifalı macun günümüze kadar gelmiş. Zeytinburnu Belediyesi, halk hekimliğinin önde gelen isimlerinden Merkez Efendi anısına her yıl Merkez Efendi Halk Hekimliği Günleri düzenliyor. Ramazan ayında Merkez Efendi ziyaretçi akınına uğruyor.

    İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Topkapı'da yaptırılan Şehir Parkı'nın ortasında kalan Takkeci İbrahim Ağa Camii, ilçedeki görülmeye değer eserlerden biri. Caminin içi 16. yüzyıl İznik çinileriyle süslü. Çininin cömertçe kullanıldığı nadir camilerden biri. Ne yazık ki Takkeci İbrahim Ağa Camii de İstanbul'daki birçok eser gibi korunmuyor. Güvenliği olmayan caminin çinileri her geçen gün daha da azalıyor.

    Alışveriş de yapılır

    Türkiye'nin önde gelen birçok sanayi kuruluşu ilçe sınırları içinde. Maltepe Mahallesi'ndeki gıda ve giyim ürünleri üreten büyük firmalar Türkiye ve İstanbul ekonomisinin can damarları gibi. İlçe merkezindeki outlet alışveriş merkezi Olivium, İstanbul'un dört bir yanından ziyaretçi alıyor.

    Zeytinburnu'ndan konuşunca dericileri anmamak olmaz. Deri atölyeleri Kazlıçeşme'den Tuzla'ya taşındıktan sonra, sektörün önemli birçok kuruluşu Hatboyu olarak bilinen Zübeyde Hanım Caddesi'nde faaliyet göstermeye başladı. Sayıları 600'ü bulan mağazalardan farklı model ve kalitede deri giyim ve aksesuvarları satın almak mümkün.

    Zeytinburnu'nda deri kadar önemli bir sektör de ev tekstil ürünleri. Ev tekstil ürünlerinin adresi Sümer Mahallesi, Turan Güneş Caddesi. Pek çok İstanbullunun bilmediği bu caddede başta perde olmak üzere birçok ev tekstil ürününü uygun fiyatlarla bulmak mümkün.

    NASIL GİDİLİR?

    Otomobille gidiyorsanız, E-5 otoyolundan Topkapı istikametine devam edin. Topkapı'dan Yedikule'ye, oradan da sahil yoluna uzanan bulvarın sağında Zeytinburnu'na girebileceğiniz alternatifli yollar bulacaksınız. Merkez Efendi Camii ve Külliyesi bu yolun hemen sağında. Eminönü'nden sahilyolunu izleyerek de Zeytinburnu'na ulaşabilirsiniz.

    Toplu taşıma araçlarını tercih edenler, Taksim'den 93 T, Eminönü'nden 93 E, Beyazıt'tan 93 C, Mecidiyeköy'den 93 M otobüslerini kullanabilir. Topkapı ve Bakırköy'den minibüsler de var. Hızlı tramvay ve banliyö treni de kullanılabilir.

    NEREDE YENİR?

    Merkez Köftecisi Tel: (536) 846 83 31

    Yemek Zevki (Sümer Mah. Merv Cad. No: 117) Tel: (212) 415 94 56

    Gelik Balık (Sahil Yolu) Tel: (212) 547 13 20

    O Cafe (Olivium) Tel: (212) 415 53 55

    Mevlana Restoran (58 Bulvar üzerinde) Tel: (212) 510 08 18
    Etiketler:
    

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı