"Ertuğrul Özkök" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Ertuğrul Özkök" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Ertuğrul Özkök

Ertuğrul Özkök: Kendini koruyan militan demokrasi

Ertuğrul ÖZKÖK

Bu kavramı 3 Şubat 2000 tarihli Cumhuriyet Gazetesi'nde okudum. Kavramı kullanan kişi ise Anayasa Profesörü Erdoğan Teziç.

Konuşmanın konusu Avusturya'daki ırkçı partinin hükümete girmesi.

Teziç şöyle devam ediyor:

‘‘Irksal farklılığı aşağılayan siyasi oluşumları engellemek maksadıyla, düşünce özgürlüğünün bile sınırlanmasının hukuki dayanağı mevcuttur.’’

KAOS MU

Söyleyen kişi de anayasa profesörü.

‘‘Kendini koruyan militan demokrasinin’’ hukuki temelini de işte bu ifade oluşturuyor.

Son on yılda meydana gelen gelişmelerden sonra Batılı ülkelerde bile şu sorunun cevabı aranıyor:

‘‘Demokrasi bir kaos mudur?’’

Demokrasi, kendini ortadan kaldıracak güçlere karşı da aynı hoşgörüyü savunmalı mıdır?

Ya da, demokrasinin bir ‘‘erken uyarı sistemi’’ ve ‘‘kendini savunma mekanizması’’ olmalı mıdır?

Avrupa Parlamentosu'nun Avusturya ile ilgili kararı ve Avrupa ülkelerinde oluşan tepki, 10 yıldan bu yana, özellikle Anglosakson ülkelerde savunulmaya başlanan bu fikrin şimdi fiiliyata geçmekte olduğunu gösteriyor.

Avrupa, 20'nci yüzyıl tarihinde derin bilinçaltını sarsan nazizm konusundaki refleksinin, ciddi bir savunma mekanizması haline geldiğini ispat ediyor.

Kim ne derse desin Avusturya olayı dünya topluluğunda yeni bir ‘‘içtihat’’ oluşturmuştur.

Yine kim ne derse desin bu içtihat, Türkiye'de rejimi tehdit unsuru olmaktan hálá çıkamayan partilere karşı tepkiye de meşruiyet zemini sağlamaktadır.

TOPLUMSAL MUKAVELE

Demokrasinin kendini savunmasını hak olarak gören yeni yorum, şu sağlam zemine oturuyor.

Demokrasi bir toplumsal mukavele esasına dayanır.

‘‘Anayasal düzen’’ olarak ifade edilen bu mukavele, demokraside keyfiyetin sınırlarını da çizer.

Toplumun çeşitli kesimleri, görüş odakları, müesseseleri bu mukavelenin taraflarını oluştururlar.

Şimdi taraflardan biri çıkıp, ‘‘Ben sizin rejiminizle iktidara geleceğim, ama sonra bu mukaveleyi tek taraflı olarak feshedip, kendi nizamımı kuracağım’’ derse ne olacak?

KÖKTEN DEMOKRAT

Hiç kuşkusuz bu mukavelenin anlamı yok demektir.

Demokrasinin özellikle son 15-20 yılda bazı ülkelerde kaotik bir düzene doğru gitmesi, şimdi buna karşı refleksi de ortaya çıkarıyor.

Yani bu sosyal mukaveleyi savunan kesim ve müesseseler, ‘‘Madem sen bu mukaveleyi bozmaya, bu anayasal düzeni değiştirmeye uğraşıyorsun ve bunu hak olarak görüyorsun, ben de kendimi savunma refleksini bir hak olarak görüyorum’’ diyor.

Bu yorum bazılarına ters geliyor.

Ama görünen o ki, dünyanın önde gelen demokrasileri giderek ‘‘kendini savunmaya’’ ve ‘‘kuralları işletmeye’’ yöneliyor.

Avusturya olayı, 21'inci yüzyıl demokrasi tartışmasının nerede cereyan edeceğini, parametrelerinin ne olacağını açıkça ortaya koydu.

Bizim Refahyol döneminde yaşadığımız ‘‘hayat tarzını tehdit’’ de bu parametrelerden birisidir.

Ama benim ‘‘kökten demokrat’’ dediğim bazı çevreler ‘‘ırkçılığı’’ demokrasi için bir tehdit olarak görürken, ‘‘irticayı’’ nedense bir tehdit olarak algılamak istemiyorlar.

Daha doğrusu bu işlerine gelmiyor.

Çünkü kendi kendilerine kurdukları iskambilden kuleler, kumdan şatolar bir anda yerle bir oluyor.

Avrupa Parlamentosu'nun içtihadı bir bomba gibi patlayınca, yıllardır ağır makyajlar altında masumlaştırmaya çalıştıkları irtica tehdidi, bir anda yeniden vahşete dönüşüyor.

Kendini savunan militan demokrasi tartışması, ister istemez Milli Güvenlik Kurulu'na yönelik eleştirileri de geçersiz kılıyor.

Yapısı tartışılsa bile, en azından meşruiyeti ile ilgili tartışmayı bitiriyor.

MİLİTAN KELİMESİ

Çünkü dikkat edin. Kavram demokrasiye sadece ‘‘kendini koruma hakkını’’ tanımıyor.

Aynı zamanda onun yanına ‘‘militan’’ kelimesini de ekleyerek, bir anlamda ‘‘koruma görevi’’ ve ‘‘eylem’’ hakkı veriyor.

X