Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Erkan Çelebi: Cenaze sektöründe, ‘önceden ayarlanan tören’ tartışması

Erkan ÇELEBİ

Cenaze şirketleri veya vakıflarla ölmeden önce anlaşıp, tören ve mezar yeriyle ilgili her türlü ayrıntıyı belirleme alışkanlığı yaygınlaşıyor. İngiltere gibi bazı ülkelerde bu işi özel şirketler, Türkiye'de ise Cenaze Vakfı yapıyor. İstanbul'da sadece mezar yerinin maliyeti bile 1.7 milyar lirayı buluyor. İngiliz tüketici dergisi Which'te ‘cenazede karşılaşılan sorunlar’la ilgili ilginç bir araştırma yayınladı.

Ölmeden cenaze törenlerini ayarlamak isteyenler için kurulan firmalar, İngiltere'de büyük ilgi görüyor. Türkiye'de de giderek yaygınlaşan bu uygulamaya, en fazla öldükten sonra yakınlarına yük olmak istemeyenlerle, kendine özel cenaze töreni düzenletmek isteyenler ilgi gösteriyor.

Arkadaşımız Cüneyt Uzunoğulları'nın yaptığı araştırmaya göre, kendi cenaze töreninine kendisi karar vermek isteyenler, ilk önce bu şirketlere başvuruda bulunarak, bütçelerine uygun alternatif törenlerden birini seçebiliyor. Ya da, defin işleminden tabutun cinsine, mezarda kullanılacak mermerden mezar taşına yazılacak notlara kadar en ufak ayrıntıyı kendi belirleyebiliyor.

TÜRKİYE'DE YAYGINLAŞIYOR

İngiltere'deki bu uygulama, Türkiye'de de yaygınlaşıyor. Ailelerine öldükten sonra yük olmak istemeyenler, bulundukları illerdeki Mezarlıklar Müdürlüğü'ne başvurarak, mezar yeri satın alabiliyorlar. Ancak bunun bedeli, öldükten sonra alınan mezar yerinden daha yüksek olabiliyor. Şu anda İstanbul'da Kilyos ve Hasdal mezarlıkları için mezar yeri satışı yapılıyor. Bu mezarlıklardan mezar yeri almak için 50 milyon lirası Vakfa bağış olmak üzere, toplam 250 milyon lira ödemek gerekiyor. Zincirlikuyu mezarlığında mezar yeri fiyatları ise 1 milyar liraya kadar çıkabiliyor.

Mezar yeri satın alındıktan sonra sıra mezarı yaptırmaya geliyor. Mezar, çift katlı ya da tek katlı yaptırılabiliyor. Ayrıca, mezarı kaplayacak mermerin cinsi de fiyatı önemli ölçüde etkiliyor. Bunun da fiyatı, 200 milyon liradan başlayıp, 750 milyon liraya kadar ulaşabiliyor.

Öldükten sonra da yakınlarıyla birlikte olmak isteyenler, kendilerine aile mezarı da yaptırabiliyor. Bunun için Mezarlıklar Müdürlüğü'nden iki ya da üç kişilik mezar yeri alınabiliyor. Alınan bu mezar yerlerine çift katlı mezar yaptırarak, dört ya da altı kişilik aile mezarı oluşturabiliyor. Çift katlı mezar yaptırıldığı taktirde, Mezarlıklar Müdürlüğü'ne fark ödenmesi gerekiyor.

MEZARCILAR ÖRGÜTLENDİ

İngilizler'in tüketici dergisi Which'de yer alan bir araştırmada da, cenaze işleri yapan şirketlerle tüketiciler arasında yaşanan sorunlara değinildi. Bu araştırmaya göre, yaşarken cenaze törenlerini ayarlayanların yakınları zaman zaman kötü sürprizlerle karşılaşabiliyor. Sağlıkları sırasında bu tür şirketlere para ödeyerek anlaşma yapanların yakınları ödenen bedelin karşılığına denk gelen hizmeti alamayabiliyor.

Müşteri şikayetlerinin artması üzerine İngiltere'deki cenaze işleri şirketleri de bir araya gelerek örgütlendiler. Hizmet standartını oluşturmak ve müşteri memnuniyetini en üst düzeye çıkartmak için çalışan bu örgütler, şirketlerin kaliteli hizmet verip vermediklerini denetliyor. Örgütler, ayrıca müşteri şikayetlerini değerlendirmek üzere birde Ombudsman (Hakem) çalıştırmaya başladı.

Which Dergisi'nde yer alan araştırmada, cenaze işleri şirketlerine para ödeyerek anlaşma yapanların dikkat etmesi gereken noktalara değiniliyor. Bunların da başında da, tören için önceden ödenen bedele dahil olan bazı işlemlerin, törenden sonra yeniden talep edilmesi geliyor.

Cenaze törenleri için ödeme yapanlar bu ödemeyi yaptıktan uzun süre sonra ölebiliyorlar. Bu durumda yapılan ödeme, tören sırasındaki ekstraları karşılamaya yetmeyebiliyor. Müşteri ile yaptıkları anlaşmalara zaman sınırlaması gibi bazı maddeler koyan şirketler, tören sırasında bu maddelerin arkasına sığınarak, ayrıca bedel talep edebiliyor. Yaşanan sorunlardan bir diğeri de, ölüm gerçekleşmeden anlaşma yapılan şirketin kapanması oluşturuyor. Şirketler doktor, kilisede org çalma, koro bulundurma gibi ekstra uygulamalar için de bedel talep edebiliyor.

SİGORTACILARDA GİRDİ

Cenaze işleri şirketleriyle yaşanan sorunlar, hayat sigortası yapan şirketlerin bu alana el atmasına yol açtı. Yeni müşteriler kazanmak isteyen sigorta şirketleri, sattıkları poliçelere cenaze töreni masraflarını da kapsayan maddeler ekliyor. Bu maddeler gereği sigorta şirketleri artık, müşterinin ölümü halinde cenaze masraflarınıda karşılıyor.

Cüneyt UZUNOĞULLARI

X