Ergenlik bunalımı ne zaman sona erer?

Hürriyet Haber
18.02.2005 - 00:00 | Son Güncelleme :

Bu sorunun yanıtı ‘frontal korteks olgunluğa ulaştığında’ olacaktır. Ancak ergenler, sadece yetişkinlerinki düzeyinde bir frontal kortekse sahip olduklarında olgunluğa erişebileceklerdir. Peki beyindeki bu bölgenin olgunluk yaşı nedir? Şimdi sıkı durun, bazı beyin araştırmacılarına göre, bu yaş 35, bazılarına göre ise 55!Ergenler cinsel açıdan buluğ çağından itibaren olgunluğa ulaşsalar da, mantık düzeyinde de bu olgunluğa sahip olmaları için birkaç yıla daha gereksinimleri vardır. Ergenlerde cinsel hormonlar, beyinlerinde duygular üzerinde baskı oluşturur ve bu da aşırı uyarılmış bir ruh haline neden olan sinirsel ileticilerin çok fazla üretimine neden olur. Böylece aynı durumdaki yetişkinlerden farklı olarak, genç depresiflerin beyinlerinde aşırı serotonin vardır; bu da bazı antidepresan ilaçların onların sıkıntılarını daha da artırıp neden intiharın eşiğine getirdiklerinin nedenini açıklar. Ergenlerin tehlikeli sporlara, alkole, uyuşturucuya v.s. yönelmelerinin nedeni içlerindeki bu hormonal ateştir. Ne yazık ki harekete geçmeden ve davranışlarının sonuçlarını hesaplamadan önce düşünmelerini sağlayacak olan frontal korteks henüz yeterince olgunlaşmamıştır. Üreme çağına geldiğimizde, türümüz yeni dünyalar keşfetmeye ve cinsel bir eş bulmaya yöneldiğine göre, risk ve yenilik peşinde koşma dürtüsü herhalde genlerimizde kayıtlı olsa gerek. Ancak bu yeni dünyalarda çok da tehlike var; özellikle de uyuşturucular beynin gelişiminin olumsuz etkiler.Dikkat! Büyük bir kriz!Nitekim bir partide esrarlı bir sigara içmek belki ergenin o gününü etkilemez, ama gelecek 80 yılını tehlikeye atabilir. Ergenler 20 yaşından önce bu tehlikeyi kavrayabilecek durumda olmadıklarından, yetişkinlerin bu konuda çocuklarını yönlendirmeleri önemlidir. Tabii ki ergenlik bunalımı ve bunun beraberinde getirdiği birtakım sorunlar Ğuyku bozuklukları, kaygı, ilgi alanlarının değişmesi, okuldaki başarının gerilemesi v.s.- normaldir. Ancak büyük bir kriz, derinlerde yatan daha ciddi psikolojik sorunların işareti olabilir. Bu nedenle anne babalar çocukları birer yetişkin oluncaya kadar çok dikkatli olmalılar. Peki yetişkinlik yaşı nedir? ‘Ça m’interesse’ dergisinde yer alan yazıya göre, Paris’teki Sainte-Anne Hastanesi’nde psikiyatrik hastalıklar fizyopatoloji laboratuvarı yöneticisi Marie-Odile Krebs ‘35 yaşından önce bir insana yetişkin denilemez, çünkü miyelin artışı o yaşta sona erer’ diyor. Psikiyatr Boris Cyrulnik ise ‘erkeklerde ergenlik çağı 55 yaşında sona erer’ diyor ve sonra gülerek ekliyor, ‘Ben ne dediğimi biliyorum!’Ergen insanın sorunu nedir?Ona ergen denir; ancak o bu addan hoşlanmaz çünkü gençtir ve özellikle de artık büyük bir insandır. Daha doğrusu kendisini öyle sanır, çünkü frontal korteksi henüz doğru yargılayacak kapasitede değildir.Herkes ondan nefret eder: Nöropsikolog Deborah Yurgelun-Todd gençlerin çoğu zaman öfkeli ya da üzgün bir yüz ifadesini korku olarak algıladıklarını saptadı. Duyguları algılayan frontal korteks olduğuna göre ergenlerin düşmanlık olmayan bir yerde kendilerine karşı bir nefret varmış gibi algılamalarını normal karşılamalı.Risk almayı sever: Bunun nedeni, ateşli cinsel hormonlarının beynini, sonuçlarını düşünmeden davranmaya yönlendirmesidir; aynı zamanda dopamin bakımından zengin beyin bölgeleri de bu motivasyonda rol oynar. Bu dopamin bolluğu alkol, sigara, uyuşturucu gibi tehlikeli bağımlılıklara da yol açabilir.Gelecek umurunda değildir: Korteksin altındaki ventral striatum faal değildir. Bu bölge risk, çaba ve motivasyon arasındaki bağıntıyı sağlar. Bunu harekete geçirmek için ergene yirmi yıl sonrası için değil de o an için ödül vaadinde bulunun ya da yaptırım uygulayın.Saçma davranışları çoktur: Hata korteksin gelişimine katkıda bulunur. Ancak tabii ki hataların çoğalması zararlıdır. Hata yapılmasını sınırlamak için beynin zaman organizasyonu, seçimlerin yönlendirilmesi ve davranışlardan çıkarsama yapılması gibi kritik durumlarda rol oynayan yetişkinlerdeki prefrontal korteksine gerek vardır. Kısacası ergeni severken onu boğmamak gerekir çünkü aynı zamanda özgürlüğe de ihtiyaç duyar.Erken yatmaktan nefret eder: Uykusu olmadığına göre bu normal. Vücut ışık azaldığında melatonin salgılamasıyla dinlenmeye çekilir. Ancak ergenin beyninde bu salgılama işlemi bir çocuğun ya da yetişkinin beynine göre gecenin çok daha geç saatlerinde başlar. İyi bir gece uykusu öğrenme kapasitesini artırdığı göz önüne alındığında bu tabii ki ergenin aleyhine olan bir durumdur.

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün