"Erdal Sağlam" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Erdal Sağlam" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Erdal Sağlam

Erdal Sağlam: Faizlerin inip çıkması normal

Erdal SAĞLAM

Ekonomik program açıklanırken, altı çizilen noktalardan biri de kur ve faiz ilişkisinin seyrine ilişkindi. Açık açık, 18 ay boyunca kurların önceden belirlenen değerlerde, sabit olarak artacağı, faizlerin ise dalgalı seyredeceği söylendi.

Ancak geçtiğimiz Perşembe günü Merkez Bankası'nın overnight repo faizleri hızla yukarı çıkınca, piyasalarda bir tedirginlik gözlendi.

Halbuki bütün bunlar önceden biliniyordu. Perşembe günü overnight faizler basitte 66.5, bileşikte 90'a kadar çıktı. Ancak faizler bu kadar yükselince döviz satışları geldi ve faizler öğleden sonra 30'a kadar geriledi.

Yani sistem 'Adı konmamış Para Kurulu' gibi işliyor. Faiz geldiği zaman bunun karşılığı Türk lirası piyasaya çıkıyor, piyasada likidite artığı için faizler geriliyor. Faizler çok düşünce, yine aynı denklem içinde yükseliyor, daha sonra düşüyor.

Yani herşey ekonomik kaideler içerisinde gelişiyor.

18 ay boyunca, yani 30 Haziran 2001 tarihine kadar faizler bu nedenle dalgalı seyredecek. 2001 yılı 1 Temmuz'undan sonra ise kurlar belirli bir bant içerisinde serbest bırakılacağı için, bu kez faizler üzerine kontrol gelecek. Bu tarihten sonra Merkez Bankası, doğrudan enflasyonu hedefleyen bir politikaya geçip, faizleri kontrol etmeye başlayacak.

Bu denklem daha önce açıklandı ancak bazı oyuncular ve bankalar henüz bu gerçeği kavramamış gözüküyor. Özellikle kamu bankalarından itiraz geldiğini duyuyoruz. Ancak kamu bankaları da dahil, herkesin artık 'hem net içvarlıklar hem de faizlerin ilelebet birlikte kontrol edilemeyeceğini' görmeleri gerekiyor. Yani daha önce ülkeyi krize sokmamak için Merkez Bankası'nın gösterdiği esneklik, bu kez gösterilemez. Bunun da bilinmesi gerekir. Herkesin ona göre hesabını yapması, kendileri açısından iyi olacak.

Peki, şimdiye dek bu kadar yükselmeyen faizler neden şimdi yükseldi?

AÇIK POZİSYON SIKINTISI

Bunun nedeni, dışardan kaynak girişinin olmaması. Sadece bu da değil, üstüne üstlük 1 Haziran'da uygulamaya girecek yeni açık pozisyon tebliği nedeniyle döviz çıkışının beklenmesi.

Yüzde 20'lik net pozisyon açıldığı zaman verilecek ceza yüzde 100'ü bulacak. Şimdiye kadar yüzde 40-45'le fon toplayıp, yüksek açık pozisyon sayesinde Hazine'ye yüzde 35'lerle borç verebilen bankalar, sıkıştı. Başka isimler altında tuttukları açık pozisyonlar üzerine sıkı kontrol geleceğini bildikleri için tedirginler. Bu nedenle bir döviz çıkışı beklenirken, buna karşılık son ay içerisinde başta dışborç olmak üzere dış kaynak akışının durması, faizlerin artmasına neden oluyor. Bu arada GSM ve Petrol Ofisi satışlarından beklenen gelirler hakkında yaratılan şüphe de, insanları tedirgin edip biran önce açık pozisyon kapatma telaşına sokuyor, bu da faiz artışında etkili oluyor.

Bazı bankacılar, ekonomi yönetiminin 2001 Temmuz'unda başlayacak kur serbestisine hazırlık için bu kararın doğru olduğunu söylüyorlar ama arkasından 'Zamanlama acaba doğru muydu?' diyerek, kuşkularını dile getiriyorlar.

Bürokratlar ise 'Bankalar bu konuyu sürekli bahane edecek gibi' diyorlar.

Öyle görünüyor ki; dönüp dolaşıp açık pozisyon yazmak zorunda kalacağız.

X