Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan Kumcu: Yumuşak iniş yapamayınca

Ercan KUMCU

HAVACILAR kendi aralarında şakalaşırlar. Uçağa binen acemilere ‘‘Uçak tekerlekleri yerden kestikten sonra korkacak bir şey kalmaz, havada kalmış bir uçak yoktur’’ derler.

Pilotun becerisi uçağı yumuşak bir şekilde yere indirmektir. Uçağı yere çakmak marifet değildir.

Ekonomide de zaman zaman uçuşa geçilir. Yani, uzun süre devam ettirilemeyeceği bilinen dengeler oluşabilir. Örneğin, Amerika'da son üç yılda gözlenen yüksek büyüme Amerikan ekonomisinin uçuşa geçtiğinin işaretiydi.

Amerikan ekonomisinde şimdi yapılmaya çalışılan, ekonomiyi ‘‘yumuşak inişe’’ geçirmektir. Başarıyla da gerçekleştiriliyor. Son verilere göre, Amerika'da büyüme geçmiş yıllardaki büyümenin yarısına inmiş durumda.

UÇAK ÇAKILDI

Bizde ‘‘yumuşak iniş’’ kavramının çok iyi bilindiği söylenemez. Her şeyden önce, bizim ekonomi uçuşa geçtiği zaman hiç kimse durumdan şikáyetçi değildir. Aksine, çoğu kişi daha nasıl yükseklerde uçulabileceğinin çalışmalarını yaparlar.

Batı ekonomilerinde uçuşa geçmenin riski ileride enflasyonun artmasıdır. Enflasyon kaygıları inişe geçmenin gerekli olduğunu hatırlatır. Bizde enflasyon ciddiye alınan bir olgu olmadığı için ekonominin uçuşa geçmesi de kimseyi rahatsız etmez.

Ekonomi kendi kendine rahatsızlıklar yaratır. Örneğin, bu yılın başında bizim ekonomi uçuşa geçti. Cari işlemler açığımız arttı. Uçmayı sevdiğimizden, cari işlemler açığı konusu küçümsendi. ‘‘Yumuşak inişin stratejisi’’ oluşturulacağına, planör uçuşu ile kendi kendimize yere inmenin hesabını yaptık.

Beceremedik. Uçak çakıldı. Çünkü, koskoca uçak kendi kendine ‘‘yumuşak iniş’’ yapamıyor. Dikkatli bir biçimde yönlendirilmesi gerekiyor. İnce ayar gerektiriyor. İniş sırasında rüzgárın etkisini hafifletmek için gaz vermek gerekirken biz uçağın motorlarını kapatmaya kalkıyoruz.

Ölü sayısı az ama, uçaktaki hasarın boyutunu da henüz tam bilemiyoruz. Fakat hasar olduğu kesin. Yılın ilk on bir ayında satış ve üretim rekorları kıran otomobil sektörü kan ağlıyor. Otomobil fabrikaları üretimi durdurdu. Diğer yerlerden gelen haberler de iyi değil.

YOLCU KAYGILI

Şimdi, sorun, hasarlı olan uçağın daha önce planlanan kapıya kadar gidip gidemeyeceği. Pilotlara sorarsanız, uçağın her yere gidebileceğini söylüyorlar. O kadar ki, biraz cesaretlenseler, uçağı yeniden uçuracaklar.

Yarısı ağır yaralı hayattaki yolculara sorsanız, uçaktan hemen inmek istiyorlar. Kimse gidilmek istenen kapıyla ilgilenmiyor. Aksine, uçakta yangın çıkar kaygısıyla, herkes uçaktan atlamaya razı.

Biz bunu hep yapıyoruz. Yumuşak inişi beceremediğimizden, hep havada kalmak istiyoruz. Bu işi bilen pilotlar ise senelerin deneyimiyle doğru söylüyorlar: ‘‘Havada kalmış bir uçak yoktur.’’

Yaşananlardan ders alındığını düşünerek gelecek seferlerde ‘‘yumuşak inişler’’ yapabileceğimizi hayal edelim. Aksi takdirde, bu uçak bize fazla dayanamayacak.

X