Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan Kumcu: Umutlanalım, ama şımarmayalım

Ercan KUMCU

NİSAN ayı enflasyon rakamı düşük çıkmış gibi görünüyor. Aslında, işin sevinilecek bir tarafı yok. Ama, umutlanacak taraflar var. Enflasyonu yeniyoruz diye şımarmak için çok erken.

Bu bakış açısı ‘‘münafıklık’’ olarak yorumlanmamalı. Enflasyon olgusuna etraflıca bakıldığında, nisan ayında beklenenden düşükmüş gibi görünen fiyat artışları, ileriye dönük bazı kaygılar da yaratıyor.

Enflasyon rakamlarında en dikkati çeken ayrıntı, kamu sektörünün zam yapmamış olmasıdır. Ortalama enflasyonun yalnızca yüzde 8'i kamu sektörünün yaptığı zamlardan kaynaklanıyor. Enflasyonun yüzde 92'si özel sektörden kaynaklanıyor.

BU FİLMİ GÖRMÜŞTÜK

Kamu sektörünün ürettiği mal ve hizmetlere zam yapmaması, finansman açıklarının büyümesi anlamına geliyor. Halbuki, istikrar programının temel hedefi, kamu sektörünün finansman açıklarını mümkün olduğunca düşürmek.

Kamu sektörü ‘‘düşük zam’’ politikasını kısa bir süre devam ettirebilir. Fakat, bu politikanın uzun dönemde sürdürülmesi imkánsızdır. Bu çeşit uygulamaları geçmişte de gördük. 1998 yılında özel sektör fiyat ayarlamaları kamu sektörünün çok üzerindeydi. Aynı uygulama 1999 yılında devam ettirilemedi. Geçen yıl kamu fiyat ayarlamaları yüzde 100'ü geçerken, özel sektördeki fiyat ayarlamaları yüzde 50 düzeyinde kaldı.

Enflasyonla mücadele adına akaryakıt tüketim vergisinde programlanan artışlar geciktiriliyor. Maliyetler arttığı halde, kamu sektöründeki bir çok işletme fiyat ayarlamalarını ya dondurmuş ya da çok yavaşlatmış durumda.

Nisan ayı enflasyon rakamları kurumdan kuruma da büyük farklılıklar gösteriyor. Örneğin, ortalama tüketici fiyatları Türkiye genelinde nisan ayında yüzde 2.3 artmışken, İstanbul Ticaret Odası'nın (İTO) tüketici fiyat endeksi yüzde 4.9 artıyor. Devlet İstatistik Enstitüsü ise İstanbul'da tüketici fiyatlarının yüzde 2.6 arttığını hesaplıyor. Nedeni de, İTO endeksinde kamu sektörünün etkisinin olmaması.

Bütün bunlardan çıkarılabilecek sonuç şu: Nisan ayında enflasyonun düşük gibi görünmesinin nedeni, temel dengelerin değişmesinden değil, suni uygulamalar sonucu olabilir. Özel sektör imalat sanayi endeksinin nisan ayında yüzde 1.9 artması sevindirici. Fakat, bu endeks de kamu sektörünün fiyat politikasından etkilenen bir büyüklük.

BİR BAŞKA AÇI

Kamu sektörü, fiyat ayarlamalarını dondurduğu sürece, özel sektör imalat sanayindeki fiyat artışları sınırlı kalabilir. Kamu sektörünün nefesi kesildiğinde, özel sektör de fiyat ayarlamalarını hızlandıracaktır.

Kamu sektöründeki ‘‘düşük zam’’ politikası, enflasyonist bekleyişleri olumlu etkileyebilir. Bekleyişlerdeki radikal değişme, özel sektör üzerindeki kamu fiyat ayarlamalarının etkisini azaltabilir. Enflasyonist beklentilerdeki değişme kısa dönemde başarıldığında, kamu sektöründeki ‘‘düşük zam’’ politikası sınırlı da olsa yararlı olabilir.

Bu görüşün geçerli olup olmadığını sonbahar aylarında göreceğiz.

X