Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan kumcu: Piyasa yapıcılığı sistemi ölü doğdu

Ercan KUmcu

PİYASA yapıcılığı konusunda bu köşede çok şeyler yazıldı. Piyasa yapıcılığının ön şartları daha Türkiye'de oluşmamıştı. Zamanlama yanlıştı. Nedenini bilmesek de, Hazine ısrar etti. Sonunda, göstermelik bir biçimde piyasa yapıcılığı sistemine geçtik.

Hazine ihalelerine ilgilenen yatırımcıların girmesi serbesttir. Piyasa yapıcıları başkalarından farklı olarak rekabetçi olmayan fiyatlardan devlet iç borçlanma senetleri alabiliyorlar. Yani, ihalede oluşacak ortalama fiyattan senet alabiliyorlar.

Kendilerine sağlanan bu avantaj karşılığında, piyasa yapıcılarının, belli vadelerde itfa edecek devlet iç borçlanma senetlerini almaya ve satmaya hazır olmaları gerekiyor. İsteyen herkese bu kurumlar alış ve satış fiyatlarını belli bir aralık içinde açıklamak ve o fiyatlardan işlem yapmak zorundalar.

BULUTLU GÜNLER

Piyasanın kötü olduğu durumlarda yatırımcılar ellerindeki senetleri piyasa yapıcılarına satabilecekler. Ya da, piyasanın iyi olduğu zamanlarda piyasa yapıcılarının ellerindeki senetleri yatırımcılar alabilecek.

Altyapısı iyi hazırlanmamış bu çeşit sistemler güneşli günlerde iyi çalışır. Sorun bulutlu günlerde ortaya çıkar. Piyasa yapıcılığı sisteminde de sorun faizlerin artmaya başladığı geçen haftanın sonuna doğru çıktı. Bazı piyasa yapıcıları alım-satım fiyatları vermemeye başladı.

Faizlerin oynak olduğu o günlerde piyasa yapıcıları görevlerini unuttular. Piyasaya girip faizlerin oynaklığını azaltacaklarına, piyasadan çekilip faizlerin daha da oynak olmasına katkıda bulundular.

Önümüzdeki günlerde, en azından Merkez Bankası'na yeni döviz girişi olana kadar, faizlerin biraz daha artacağı bekleniyor. Doğal olarak, piyasa yapıcıları fazladan devlet iç borçlanma senetleri almak istemiyorlar. Kurallara göre de, almak zorundalar. Alsalar zarar edecekler, almasalar sistemin kurallarına aykırı hareket etmiş olacaklar.

Piyasa yapıcısı olmayan yatırımcılar için ise, bulutlu günler, piyasa yapıcıları sayesinde güneşli günler oluyor. Çünkü, ellerindeki devlet iç borçlanma senetlerini makul fiyatlardan boşaltabilecekleri piyasa yapıcıları var. Var, ama yok!

PLAKET ALMAK İÇİN

Bir ‘‘piyasa yapıcılığı plaketi’’ uğruna birçok kurum zor duruma sokuldu. Plaket alıp itibar kazanmak için ya da plaket almayıp itibarlı değilmiş gibi bir izlenim vermemek için birçok banka uyulması zor kuralların içine atıldı.

İktisadi açıdan bakıldığında, sorun, piyasa yapıcılarının davranışında değil, piyasa yapıcılığı sisteminin kendisindedir. Zamansız bir uygulama ile devlet iç borçlanma senetlerinin ikinci piyasasındaki hacim de daraltılıyor. Oynaklık azaltılsın derken, faizlerdeki oynaklık beklentiler gerçekleşmeyerek artırılıyor.

Devlet iç borçlanma senetleri piyasasındaki en önemli reformlardan biri piyasa yapıcılığı sistemini kaldırmak olacaktır.

X