Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan Kumcu: IMF başarılı mı?

Ercan KUMCU

BAŞARI göreli bir kavram. Dolayısıyla, IMF'nin başarılı olup olmadığı da konuya bakış açısına göre değişiyor.

IMF'nin üye ülkeleri için ürettiği ekonomik politika tavsiyelerinin, teknik açıdan doğru politikalar olup olmadığı irdelendiğinde, IMF'nin oldukça başarılı olduğu anlaşılacaktır. Bu konuda oldukça fazla bilimsel çalışmalar yapılmıştır. Ortak kanı, IMF'nin bu konuda başarılı olduğu yönündedir.

BİZDEN ÖRNEKLER

Konuya, IMF'nin önerdiği politikaların üye ülkeleri eskisinden daha iyi duruma getirip getirmediği açısından baktığımızda, IMF'nin çok fazla başarılı olmadığını görüyoruz. Bu konuda da çok sayıda bilimsel inceleme vardır. Çalışmaların çoğunluğunun üzerinde birleştiği nokta ise sorunun önerilen politikalarda değil, ekonomik politikaların uygulamalarında olduğudur.

Türkiye IMF ile 18 kez stand-by anlaşması yapmıştır. Yapılan anlaşmaların 15'ini sonuna kadar devam ettirememiştir. İkisi başarıyla tamamlanmıştır. Son yapılan anlaşma ise halen uygulamadadır.

Uygulama esnasında işleri gevşetip taban fiyatlarını yüzde 70 artırırsak, memur maaş zammını yüzde 40 yaparsak, işgücünü ucuzlatalım diye sosyal güvenlik primlerini düşürürsek, kamu yatırımlarını hızlandırıp ekonomik büyümeyi artırmaya çalışırsak gelecek yıl Türkiye büyük bir krize girer. Bu şekilde, IMF başarısız mı olmuştur?

IMF'nin başarısız olarak görüldüğü örnekler de vardır. Örneğin, 1994 yılında IMF'nin Türkiye ile yaptığı stand-by anlaşmasının şartları bir bütünlük içinde oluşturulmadı. Amerika Birleşik Devletleri İdaresi'nin baskısı ile IMF Türkiye ile bir stand-by anlaşması yapmak zarunda bırakıldı. Anlaşma yapıldıktan sonra zamanın IMF Başkanı Camdessus sokaklarda basın toplantısı yaparak Türkiye'nin kararlılığını övdü.

O anlaşmadaki şartların tümünü yerine getirseydik dahi enflasyonun tek haneli rakamlara inmesi mümkün olamazdı. Anlaşma kötüydü. Çünkü, siyasi baskılarla oluşturulmuştu. IMF için ayıplanacak bir girişimdi. Biz, anlaşmaya uymayarak IMF'nin ciddi bir kredi kaybına uğramasını önledik. Dışarıdan bakıldığında, kabahatli IMF değil de, Türkiye gibi göründü.

KRİZLER VE IMF

IMF teknik bir kuruluştur. Çalışmaları teknisyenlerce yönlendirildiği takdirde yapılanların çoğu doğru oluyor. İşin içine siyaset karıştırılınca, uygulamalar saptırılıp başarısızlığın tohumları atılıyor. Güneydoğu Asya ve Rusya krizlerinde bunu çok daha açık bir şekilde gördük. Bu krizler sırasında IMF, ABD'nin dış ekonomik işler kuruluşu gibi çalıştı. Rezil oldu.

Krizlerin çıkma nedeninin IMF'nin iş bilmezliğine bağlanması ise konuyu saptırmak oluyor. IMF kriz çıkarmak isteyen bir devletin hükümetini engelleyemez. Türkiye'de de 1994 krizinin çıkması aşikárken kimse müdahale edemedi.

IMF'den olmayacak işler beklemek konuyu tartışmak olmuyor.

X