Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan Kumcu: Ekonomi canlanıyor mu?

Ercan KUMCU

Devlet İstatistik Enstitüsü 1999 yılı sonu itibariyle aylık sanayi üretim endeksini açıkladı. Aralık ayında bir önceki yılın aralık ayına göre toplam sanayi üretimi yüzde 2.9 artarken, imalat sanayii üretimi yüzde 3.3 artmış. Haziran ayında, aynı bazdaki çok küçük olan artışı bir kenara bırakırsak, 1999 yılı içinde ilk kez imalat sanayii üretimi bu boyutta bir artış gösterdi.

Bu rakamlara bakarak ekonomi reel olarak büyümeye başladı yorumu yapılabilir. Daha ayrıntılı bir analiz ise böyle bir yoruma varmak için yalnızca aralık ayı verilerine bakmanın doğru olmadığını gösteriyor.

LOKOMOTİF DURGUN

Geçmiş verilere bakıldığında uzun süreli büyüme eğilimlerinin makine sanayii (metal eşya) üretimindeki büyüme eğilimleri ile çakıştığı görülür. Makine sanayii, genelde imalat sanayii üretiminin gidişatını etkileyen en önemli sektördür. 1994 yılındaki krizden çıkarken büyümenin itici sektörü makine sanayii olmuştur.

Yakın tarihimizdeki en uzun süren büyüme eğilimi 1995-97 yılları arasında yaşanmıştır. 1995 yılında imalat sanayii üretimi ortalama bazda yüzde 8.9 artarken, makine sanayii üretimi yüzde 24.7 artmıştır. 1996 yılında imalat sanayii üretimi yüzde 5.3, makine sanayii üretimi ise yüzde 18.2 artmıştır. En son olarak, 1997 yılında imalat sanayii büyümesi yüzde 11.5 olurken, makine sanayiindeki üretim artışı yüzde 43.8 olarak gerçekleşmiştir.

Yakın tarihimizdeki ekonomik daralmalar da makine sanayii üretimi ile yakından ilgilidir. Örneğin, 1999 yılında imalat sanayii üretimi ortalama olarak yüzde 5.9 azalırken, makine sanayiindeki üretim düşüşü yüzde 5.1 olarak gerçekleşmiştir.

1999 yılının aralık ayında imalat sanayii üretimi yüzde 3.3 arttığı halde makine sanayi üretimi aynı bazda yüzde 19.1 gerilemiştir. Bu sektörde aralık ayındaki üretim düşüşü bir önceki yılın aynı ayına göre, ağustos ayındaki düşüşten (yüzde 24) sonraki en büyük ikinci düşüştür.

Bu veriler ışığında imalat sanayiinde kalıcı bir büyüme eğilimi içine girildiğini savunmak biraz zordur. O halde, aralık ayında ne olmuştur da, makine sanayii üretimi düşerken, imalat sanayii üretimi artmıştır?

VAGONLAR HAREKETLİ

Bütün yıl boyunca üretimi düşen tekstil sanayii aralık ayında üretimini yüzde 12.7 artırmıştır. Aynı şekilde, yılın büyük bir bölümünde üretim kaybı yaşayan kimya ve kağıt sanayileri aralık ayında önemli ölçüde üretimlerini artırmışlardır. Bu sanayilerdeki üretim artışı son iki yılın en yüksek düzeylerinde olmuştur. Bu sektörler genel eğilimlerden bağımsız bir biçimde üretimlerini aralık ayında artırmışlardır.

Bugüne kadar elde edilen verilerden, en iyi olasılıkla ekonomik daralmanın yavaşladığı sonucuna varılabilir. Fakat, ekonominin büyüme eğilimine girdiğini savunmak için elde yeteri kadar veri yoktur.

X