Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ercan Kumcu: Büyük bir ayıp

Ercan KUMCU

TC Merkez Bankası'ndan yapılan açıklamaya göre 50 bin liralık banknotlar 5 Kasım 1999 tarihinde tedavülden kaldırılıyor. Bu tarihten sonra hiç kimse 50 bin liralık banknot kabul etmek zorunda olmayacak.

Ellerinde 50 bin liralık banknot bulunanlar 5 Kasım 1999 tarihinden sonra on yıl boyunca Merkez Bankası şubelerinde ya da olmayan yerlerde Ziraat Bankası şubelerinde 50 bin liralık banknotları tedavüldeki paralar ile değiştirebilecekler.

Tedavülden kaldırılmasına karar verilen 50 bin liralık banknotlar 15 Mayıs 1989 tarihinde tedavüle çıkarılmıştı.

NEYDİ, NE OLDU?

Tedavüle çıkarıldığı günkü dolar kuruyla bu banknotlar yaklaşık 22 dolar değerindeydi. Tedavülden kaldırılacağı tarihte ise yaklaşık 11 cent (0.11 dolar) değerinde olacaklar.

On yılda dolar bazında 50 bin liralık bir banknot 200 kat değer yitirmiş olacak. Bu büyük bir ayıptır.

Kendisinin iktisat bildiğini sanan bazı değerli (!) yorumcularımız aslında piyasada yeteri kadar para olmadığını savunurlar. Bu kişilere göre Türkiye ekonomisinin sorunu çok para basmak değil gereğinden az para basmaktır.

Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) kişi başına tedavüldeki banknot miktarı 1800 dolardır. Türkiye'de ise bu rakam 55 dolar civarındadır. Aradaki fark iki ülkenin gelir seviyeleriyle açıklanamayacak kadar yüksektir.

Elde kesin bir bilgi olmamakla beraber, Türkiye ekonomisinde ceplerde dolaşan banknot döviz miktarının 5 milyar dolardan fazla olduğu tahmin edilmektedir. Bir başka ifade ile, cebimizde taşıdığımız döviz banknotları Türk Lirası banknotlarından fazladır.

On yılda 200 kat değer yitiren bir paranın bu akıbeti çok da şaşırtıcı değildir.

PARAYA SAYGI YOK

Bizlerin döviz banknotlarıyla Türk Lirası banknotlarına gösterdiğimiz muamele de farklıdır. Çoğumuz döviz banknotlarını cüzdanlarımızda taşıdığımız halde, Türk Lirası banknotlarını cebimizde dağınık bir biçimde saklarız.

Mahalle pazarlarında esnafın Türk Lirası banknotlarına gösterdikleri muamele ise tam bir rezalettir. Gelişmiş ülkelerde ise, esnaf, banknotları itinalı bir şekilde cüzdanlarında taşımaktadır.

ABD'de bir dolarlık banknotun yaklaşık ömrü 18 aydan biraz fazladır. Yaklaşık bir hesapla, Türkiye'de en küçük kupur banknotun yaklaşık ömrü ise sekiz aydan fazla değildir. Piyasaya çıkışından sekiz ay sonra fersude olur. Yani, kullanılmaz hale gelir.

Devletin kendi bastığı paranın değerini bu denli düşürebildiği bir ortamda, vatandaşın Türk parasını kapsamı daralarak bile olsa hál'a kullanıyor olması Türkiye ekonomisi için büyük bir şanstır.

Devlet Türk parasını bu hale getirerek büyük bir ayıp içindedir.



X