Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Enis Berberoğlu: Bırakın devleti vatandaşı kurtarın

Enis BERBEROĞLU

Başbakan Bülent Ecevit, müflis Hazine'nin müntehir bakanını hastanede ziyaret ederken sosyal güvenlik tasarısının özüne tek cümleyle indi: ‘‘Devleti kurtardık...’’

Belki doğrudur ama vatandaş elden gidiyor. Zaten bu ülkenin başına ne geldiyse hep, ‘‘Ne yaptıysam devlet için yaptım’’ diyenlerden gelmedi mi?

* * *

Sanmayın ki Prusyalı Bismarck'ın icadı sosyal güvenlik sistemi sadece Türkiye'de sorunlu işliyor. Aksine dünyanın hemen her ülkesinde sosyal güvenliğin artık ‘‘güvenli olmadığı’’ tartışılıyor. Hatta ABD'de gençler, ‘‘UFO'lara bile bir gün emekli maaşı alabilme ihtimalinden daha fazla inanıyor...’’ Özetle vaziyet her yerde vahim. Çünkü:

1) Dünya nüfus artış hızında genel bir düşüş gözleniyor. Yani genç sigortalı sayısı eskisi kadar hızlı artmıyor.

2) Modern tıp, ortalama yaşam süresini artırdı. İnsanlar artık daha yaşlı ölüyor. Sosyal güvenlik kuruluşları daha uzun süre maaş ödemek zorunda kalıyor.

* * *

Sosyal güvenlik reformu için model arayışında önemli bir kavşak 1980 yılında alındı... (Bugün 'emeklilik yaşını artırın' diye yırtınan büyük mütefekkir başbakan iken, aynı tavanı düşürmeden tam 11 yıl önce.)

Şili'nin o tarihte 30 yaşındaki Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Jose Pinera çok cesur bir adım attı.

Sosyal güvenlik sistemini özelleştirdi. Evet özelleştirdi ve işçilerin emeklilik tasarruflarını devletin elinden kurtardı...

Şimdi bir an için yaş tartışmasını bir yana bırakın...

Türkiye'de bağlanan emeklilik aylıkları insanca yaşama elverişli mi?

Değilse nedenini hiç düşündünüz mü?

İsterseniz yanıtını Devlet Planlama Teşkilatı'nın 1997 tarihli çalışmasından okuyun:

‘‘Kuruluşundan itibaren SSK'nın finansman fazlaları düşük faizli devlet tahvilleri ile değerlendirilerek, SSK'dan devlete kaynak transfer edilmiştir. Böylece, fonlarından reel gelir elde edemeyen SSK, sadece sisteme yeni girecek sigortalılar ile mevcut sigortalıların prim gelirlerine bağımlı hale gelmiştir.’’

Bu resmi itirafı tercüme edersek... Paralar azgın politikacıların kaynaksız harcamalarını finanse etmek için kullanılmış... Milletin emeklilik hesapları bir yandan enflasyonla erimiş, diğer yandan siyasilere yaranmak isteyen memurlar tarafından çalınmış...

* * *

Dünyada Türkiye kadar genç emekli olunan az ülke var, doğrudur...

Ama sosyal güvenlik reformunu milleti geç emekli etmek sanan tek ülke de Türkiye... Hele vatandaşı unutup devleti kurtarmakta dünya klasiği...

Şili (1980), Arjantin (1994), Peru (1993), Kolombiya (1994) işçiye gerçek anlamda sosyal güvenlik sağlamak için bu hesapları siyasetçinin elinden kurtarmanın zorunlu olduğunu anladı... O gün bugün Latin Amerika emeklisi eskisine göre yüzde 100 zamlı aylık alıyor.

Nasıl başardıkları yarına...



X

YAZARIN DİĞER YAZILARI