Ekonomide ‘carrefour’a gelindi

Hürriyet Haber
28 Eylül 2005 - 00:01:00

SON beş yıl içinde Türk ekonomisinde neler oldu? Nereden kalkıp, nereye ve niçin geldik? ‘carrefour’da (yol çatında) nereye sapmalı?1. Türk ekonomisinde 1975’ten beri yapışkan hale gelen yüksek enflasyona son vermek için, 2000 yılının başında IMF tarafından tasarlanan ‘kur çıpası’ modeli uygulamaya kondu. 2. Enflasyonu düşürmek için ‘kur çıpası’ yönteminin tercih edilmesinin gerekçesi, o sırada ekonomimizin ‘devalüasyon-enflasyon’ sarmalına girmiş olmasıydı. Devalüasyon, programlı bir şekilde yavaşlatılırsa, enflasyon da ona bağlı olarak düşecekti.3. Çıpa yürürlüğe girdi ve gerçekten beklenilen oldu. Enflasyon 1999’da yüzde 69 iken, 2000’de yüzde 39’a düştü. Üstelik ekonomi 1999’da yüzde - 6.4 küçülmüşken, 2000’de % 6.1 büyüdü. Fiyat istikrarı sağlanırken, bunun bedeli olarak büyümeden fedakárlık etmek gerekir kuralı, ‘sıcak para girişleri sayesinde’ işlemedi. Hem enflasyon düştü, hem de milli gelir arttı.4. Böylece, ülkenin üst kat salonlarında balo verilirken, makine dairesinde ‘dış açık’ ve ‘iç açık’ gibi iki önemli arıza zuhur etti. Birincisi, sıcak parayla; ikincisi, yalan banka bilançoları ve düzmece kamu borçlanma hesaplarıyla kamufle edildi. 5. Su yükselmeye başlayınca, hatanın dozu arttırıldı. Yüzde 7000’e varan bir gecelik faizle, döviz fiyatını savunmak gibi geleneksel ‘yüksek faiz-düşük kur’ felsefine uygun çözümler üretildi. Halk kesesinden verilen bu rüşvetin de faydası olmadı. Sonunda hem devalüasyon oldu, hem de fahiş faizler devlet borcuna eklendi.6. Ekonomide istikrarı tekrar sağlamak için, IMF’nin tavsiyesiyle, kod adı ‘dalgalı kur’ olan ‘örtülü kur çıpası’ yöntemine geçildi.7. Bu çıpa da başarılı oldu. 2001’de yüzde 68’e fırlamış olan enflasyon, 2002’de yüzde 30’a, 2003’de yüzde 18’e, 2004’de yüzde 9’a 2005’de yüzde 7’ye düştü. Üstelik, 2001’de yüzde - 9.4 küçülmüş olan ekonomi, peş peşe yüzde 7, yüzde 6, yüzde 9.9 ve yüzde 6 büyüdü. Bir kez daha, ‘hem enflasyonu düşürme, hem de büyüme’ gerçekleşti.8. Örtülü veya aleni döviz çıpası modelinin itici gücü ‘yüksek faiz’ yüzünden ‘kur düştü’ ve dış açık yine hortladı. Ancak bu kez, çok yüksek ‘faiz dışı fazla’ vererek ve bankalar denetlenerek, kur çıpasının başarısı için gerekli ‘sıkı maliye politikası’ uygulanabildi. Bu sayede ekonomi, iyi ve uzun uçtu. 9. Gelinen noktada, dış açıkları şaka olmaktan çıkarken, faiz dışı fazlayı siyaseten taşımak zorlaştı. Üstelik, düşük kur yüzünden, ancak artan ihracatla sürdürülebilecek ‘büyüme’ yavaşladı. Şimdi sıra, uçağın tekerleklerini piste koymaya, yani faizleri normal seviyeye düşürüp, kuru düzeltmeye geldi. Son Söz: Faiz yanlışsa, kur da yanlıştır.

Yayınlanma Tarihi : 28 Eylül 2005 - 00:00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün