ABD’li bankacılık devi Lehman Brothers’ın çöküşünün ardındaki nedenler ortaya çıkmaya başladı.
İflasıyla, küresel ekonomik krizin tetikleyicisi olarak kabul edilen Lehman Brothers’ın yargı süreci için hazırlanan bir rapor, yatırım bankasının kârını yüksek göstermek için 50 milyar dolarlık bir işlemi ‘makyajladığını’ ortaya çıkardı. Financial Times gazetesinde yer alan habere göre, aralarında bankanın eski CEO’su Dick Fuld’un da bulunduğu birçok üst düzey yöneticinin, yatırımcıları ve kredi derecelendirme kuruluşlarını yanıltmaya yönelik açıklamalar yaptıkları ve ‘muhasebe hilelerine’ başvurulduğu belirtildi.
Yargı süreci için görevlendirilen müfettiş Anton Valukas, Lehman’ın mali denetimini yapan Ernst&Young’ın da kâr sonuçlarına yönelik yetersiz ve hatalı açıklamaları sorgulamadığını ifade etti. Bir yıldan fazla sürede hazırlanan, 30 milyon dolara malolan ve toplam 2 bin 200 sayfa olan rapor,
ABD’li bankalar JPMorgan Chase ve Citigroup’un, finansal sıkıntı içindeki bankadan 16 milyar doları bulan tutarda teminat talep ederek, 2008 yılı Eylül ayında batmasına neden olduğunu iddiasını da ortaya attı.
50 milyar dolarlık makyaj Müfettiş Valukas’ın raporuna göre, Lehman Brothers’ın CEO’su Fuld ve bankanın
finans işlerinden sorumlu genel müdürleri Christopher O’Meara, Erin Callan ve Ian Lowitt gizli bir muhasebe enstrümanı kullanarak, 2008’in ilk iki çeyreğinde bilançodaki 50 milyar dolarlık işlemi makyajlamayı başardı. Bankanın bu makyajlamayı gerçek olmayan bir repo piyasasından gerçekleştirdiği belirtildi. Bu piyasada firmalar, yeni şirketler kurmak için nakit para karşılığında varlıklarını satıyordu. Kısa sürede tamamlanan bu işlemler bazen tek gecede bile halledebiliyordu. Valukas, rating kuruluşlarından olumlu değerlendirmeler almak isteyen Lehman ’ın bu piyasada Repo 105 adlı bir muhasebe yöntemi ile kayıt altındaki borcunu daha az göstermeye çalıştığını kaydetti. Normal bir repo işleminde, Lehman Brothers’ın birkaç gün içinde geri satın almak koşuluyla elindeki varlıkları satarak nakit elde edeceğini açıklayan müfettiş, bu şekilde işlemlerin finansman olarak gösterilip, varlıkların bilançoda kalmaya devam edeceğini dile getirdi. Lehman’ın, Repo 105 işlemiyle aktardığı varlıklar, elde edeceği kazancın yüzde 105’inden fazla bir nakdi temsil ettiği için işlemler finansmandan ziyade satış olarak değerlendirildi. Bunun sonucunda şirketin yatırımcılarına sunduğu raporlarda borç yükü daha az gösterildi.
