Einstein: Bilimi ile sevgililiği birlikte götüremedi

Hürriyet Haber
27 Mart 2005 - 00:01:00

Einstein ve Mileva Maric, fizik için birleşen sevgililerdi. Einstein henüz dünyayı sarsmamıştı ve ‘Sevgili karım olduğun müddetçe bilimsel çalışmalar yapacağız, kıt düşünceli insanlar olmayacağız, sonunda... Senin dışında tüm insanlar, sanki aramızda görünmez bir duvar varmış gibi yabancı geliyor bana’ diye yazıyordu...Aşk bittikten sonra Einstein, kadınları beğenmez oluyordu: ‘Kadınlarla karşılaştırılacak olursak bizler her birimiz birer kralız. Çünkü hepimiz iyi kötü kendi ayaklarımızın üzerinde dururuz. Ama onlar kendilerine bakacak birini beklerler’ diye yazıyordu, 1916 yılına ait bir mektupta. Oysa Einstein’ın on altı yıl önce bir kadına yazmış olduğu dizeler çok farklıydı: ‘Sende benim kadar güçlü ve bağımsız bir kişilik keşfettiğim için ne kadar mutluyum bilsen. Sen olmadığın zamanlar yapayalnızım’ (3.10.1900). Fakat ne var ki bu mektupta sözü edilen kadını Einstein terk etmiştir. 1986 yılında Einstein’ın Collected Papers çalışması sırasında ortaya çıkan bir deste mektup, geleceği olmayan bu ilginç çiftin yazışmalarından ibaret. Bu mektuplardan, Einstein’ın rahat çalışabilmek için geride bırakmış olduğu aşkın ne kadar tuhaf olduğu anlaşılmakta. Aslında kısıtlı kaynaklar yüzünden, yorum yapmak zor. Örneğin 1901 yılında evlilik dışı doğan ilk kızı (Lieserl) hakkında hiçbir bilgi yoktur. Ama mektuplardaki bazı cümleler hafızalara kazınacak niteliktedir: ‘Göreli hareketle ilgili çalışmamızı birlikte tamamlayınca ne kadar gururlu ve mutlu olacağımı tahmin bile edemezsin’ (Mart 1901). İçtenlikle öperimMektuplarda dahinin özel hayatıyla ilgili bir şeyler bulmak isteyenler, doğanın ve sevdiği insanın keşfini birleştiren bir ortak yaşamla karşı karşıya kalıyor. Ve çok özel bölümler yerine ‘Moleküler kuvvetler teorisi ve gazlar üzerinde uygulanabilecek son derece cazip bir fikre ulaştım. Eminin, difüzyonun (yayınım), ısı iletimi ile iç sürtünmenin hesaplanmasına yarayan kuvvet fonksiyonunun, entegrallerde açıkça ortaya çıktığını hatırlarsın’ gibi cümleler yer almakta. Bu şekilde süren yazışmalar genelde ‘Albert’in seni içtenlikle öper’ şeklinde son buluyor. 1897 ila 1903 yılları arasında yazılmış ve 54 tanesinden sadece onbiri Einstein’a ait olan bu mektupların içeriği iki tuhaf insanın özgürlük anlayışını da yansıtır: Einstein ve Maric, ailelerine karşı çıkarak bir araya geliyorlar. ‘Tıpkı senin gibi bir kitap, ama onun yerine bir kadına ihtiyacın var’ der, örneğin Einstein’ın annesi kıskançlıkla. Döneminin tek fizik öğrencisi olan Voyvodinalı memur kızı Mileva Maric, geçirdiği kemik tüberkülozundan bu yana topallamaktadır. 21 yaşındadır. Ve özel bir izinle Zagreb’deki bir erkek lisesini bitirmiş ve ilk önce tıp okumuştur. Einstein ise 18 yaşındadır. Zürih Politeknik’te birlikte yüksek öğrenime başlar ve zamanlarını ilgi duydukları araştırma konuları üzerinde tartışarak geçirirler. Bilimsel aşk mektupları!Moleküler kuvvetler, termoelektrik, fiziksel kimya ve gazların ve sıvıların kinetik teorileri, elektrodinamik ile birlikte, Maric ve Einstein yazışmalarının en önemli bilimsel konularıdır. İki sevgili doğa bilimleri için bir araya gelmiştir. 26 yaşındaki kendi kendini yetiştirmiş insanın, üç çalışmasıyla fizik dünyasını altüst ettiği 1905 mucizeler yılından önceki yıllardır bunlar. Bu dönemde seven ve sevilmekte olan Einstein’ın düşüncelerinde bağımsızlık da biçimlenmiştir. Ve 1901 yazında Maric hamile kalır. Einstein’ın tepkisi şu olur: ‘Kötü bile olsa hemen bir iş bulacağım kendime. Bilimsel hedeflerim ve kişisel hırslarım, daha alt bir rolü üstlenmeme engel olamaz. Böyle bir iş bulduğumda seni yanıma alacağım ve evleneceğiz (Temmuz 1901). Büyük bir gayretle çalışırken, hamileliğiyle de uğraşan Maric’e Einstein, sanki aynı düşünce yetisine sahip değilmiş gibi davranır: ‘Canım sevgilim, benim için katlandıklarına bak! Ve tüm bunların karşılığında sana sadece her insanın kalbinde bulunan sevgiden başka bir şey vermek zorunda değilim.’‘Hep öğrenci kalacağız’Bunların dışında paradan, vatan hasretinden ve sıkıntılardan söz edilse de çocuktan neredeyse hiç bahsedilmez. Sanki kadın, doğumu, bu ortak yaşamı öldüreceğini anlamıştı. Einstein, önceleri bebeği mutlulukla beklediğini ifade eder aslında. Uzaktaki sevgilinin karnı iyice yuvarlaklaştıktan sonra örneğin’ Onlar benim tek insancıl mutluluğum, ve kadınların, ailemin, dostların ve toplumun yerini almalılar ki bu mümkündür’ der. Ve Bern’deki patent dairesindeki işi onu sevmediği hayat tarzından kurtaracaktır: ‘Yaşadığımız müddetçe öğrenci kalacağız ve dünyadaki hiçbir pislikle ilgilenmeyeceğiz.’Doğumdan birkaç ay önce sarf etmiş olduğu sözlerle Einstein, evliliğin, böyle bir sevginin sonu anlamına geleceğini belirtir: ‘Sevgili karım olduğun müddetçe bilimsel çalışmalar yapacağız, kıt düşünceli insanlar olmayacağız, sonunda... Senin dışında tüm insanlar, sanki aramızda görünmez bir duvar varmış gibi yabancı geliyor bana.’ Fakat ne var ki daha sonra, bir daha hiçbir zaman öğrenci ve eşit düşüncelere sahip olmayacak karısıyla arasında bir duvar örülür. Kızını hiç görmediMalic’in baba evinde doğurduğu ve orada bırakmış olduğu kızını Einstein hiçbir zaman görmemiştir. Gerçi Malic, doğumdan önce kendisi ve Einstein için Belgrat’ta doçentlik kadrosu aramıştır, ama Bern’e döndüğünde yalnızdır. Kızı, İsviçre’de sır olarak kalır. 14 Mayıs 1904 yılında çiftin ilk oğlu dünyaya gelir. Ve yaşamının büyük bir kısmını akıl hastanesinde geçirecek olan ikinci oğlu ise 1910 yılında doğar. Die Zeit’daki yazıda şöyle deniyor: İki çocuk da Einstein’ın dünyanın pislikleriyle uğraşmak istemediği (her ne kadar Nobel ödülüyle elde ettiği parayı karısına vermiş olsa da) bir aile ortamına gelirler. Ve bu dünyada Maric’in kıskançlığı da hüküm sürerken, Einstein ‘Bu koşullar altında büyüyen bilim aşkının beni bu sızlanmalar içinden sakin bir ortama çekmesine şaşmamak gerek’ der. Einstein bu ilişkinin yürümeyeceğini en acıklı bir şekilde ifade etmiştir: ‘Onun ihtiyacı olan tek şey, üzerinde hakimiyet kuracak biri.’Ayrıldıktan sona Maric çocuklarla yalnız kaldı. Bilim ortamında sessizlik hüküm sürüyordu.

Yayınlanma Tarihi : 27 Mart 2005 - 00:00:00
Etiketler:

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Koç Burcu
      21 Mart - 20 Nisan

      Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

      Boğa Burcu
      21 Nisan - 20 Mayıs

      Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

      İkizler Burcu
      21 Mayıs - 20 Haziran

      Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

      Yengeç Burcu
      21 Haziran - 22 Temmuz

      Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

      Aslan Burcu
      23 Temmuz - 23 Ağustos

      Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

      Başak Burcu
      24 Ağustos - 23 Eylül

      Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

      Terazi Burcu
      24 Eylül - 23 Ekim

      Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

      Akrep Burcu
      24 Ekim - 22 Kasım

      Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

      Yay Burcu
      23 Kasım - 21 Aralık

      Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

      Oğlak Burcu
      22 Aralık - 20 Ocak

      Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

      Kova Burcu
      21 Ocak - 18 Şubat

      Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

      Balık Burcu
      19 Şubat - 20 Mart

      Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün