Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Ege Cansen: Yeni ekonomi zırvaları

Ege CANSEN

‘‘YENİ ekonomi’’ diye adlandırılan ‘‘oluşum’’ üzerine yazılanları okuduk ve söylenenleri dinledikçe, bazen ense kökümden başıma doğru bir sıcaklığın yükseldiğini hissediyorum. Bu hal, üç durumda ortaya çıkıyor:

1. Yeni ekonomiyle hiç ilgilenmemiş ama her konuda bir şey söylemesi şart olduğuna inananların, aksi varit olmayan, mesela ‘‘bilgi çok önemlidir’’, ‘‘çağın gerisinde kalmamak gerek’’ gibi ifadeleri, yeni ekonomi başlığı altında peş peşe sıralamaları.

2. Dünyayı kendileriyle birlikte kuruldu zanneden, ilk defa duyduğu herhangi bir şeyi, sanki o şey dün icat edilmiş sanıp, önceki nesillerin bildiklerinin bu sabah itibarıyla ‘‘demode’’ olduğunu ilan edenlerin, ‘‘değişmeyen tek şey, değişimdir’’ hezeyanları.

3. Bu yeni ekonomi şirketi belki para kazanamayacak, ama bu şirketi satarak biz çok para kazanacağız deyip, ‘‘üretmeyi bırak, ütmeye bak’’ ilkesiyle iş yapan borsa güllerinin ‘‘road show’’ sunuşları.

* * *

Yeni ekonomi yenidir. Ama bizatihi yeni olmak, bir şeyin ne olduğunu anlatmaz. Tanımlamalar, sıfatlarla değil, isimlerle yapılır. Mesela cep telefonunun tarifi, ‘‘insana özgürlük hissi veren, çok müthiş, çok hoş, yeni bir şey’’ değildir. Cep telefonunun tarifi, ‘‘telefon şebekesiyle irtibatı sağlanmış, telsiz bir telefon’’dur. Tarifin bu tarifine göre, ‘‘yeni ekonomi’’nin doğru adı ne olabilir? Halen kullanılanlara bir bakalım. Mesela ‘‘e (elektronik)-ekonomi’’. Sanki içinde elektronik olan her şeyi kapsıyor. Yanıltıcı ve dağınık bir tanımlama ve adlandırma. Mesela, ‘‘dijital ekonomi’’. Çok ince bir teknik ayrıntıdan doğan bir isim. Dijitalleştirme bir tür modülasyondur. Bu da zorlama ve kapsamı yetersiz bir isimlendirme. Bence en uygun isim, ‘‘bilişim ekonomisi’’. Bu ad üç öğeyi içeriyor: 1) Bilgi (enformasyon), 2) İşleme (proses), 3) İletişim (komünikasyon).

Şimdi daha da önemli bir noktaya gelmek istiyorum. Bilişim, ekonomide bir ‘‘sektör’’ müdür, yoksa ekonomik gelişmenin bir ‘‘evresi/aşaması’’ mıdır? İkisidir de. Bilişim, her şeyden önce, ekonominin tüm sektörlerinde yani, tarım sanayi ve hizmetlerde, üretimi artıran, maliyeti düşüren ve kaliteyi yükselten yeni bir evre veya aşamadır. Hem de bizatihi kendisi ayrı bir iş sahasıdır. İletişim şirketleri, internet servis sağlayıcıları, iletişim ve bilgisayar donanımları üreticileri ve bunların tüccarları, yazılım üreticileri, bilişim sistem tasarımcıları ve danışmanları ile bilişim eğitimi veren kuruluşlar bir arada mütalaa edilince, ortaya yeni bir ‘‘ekonomik alt sektör’’ çıkar.

Bilişim alanında, özellikle ‘‘internette’’ ve ‘‘telsiz telefonlarda’’ sağlanan gelişmeler, bilgi esaslı hizmet sektöründe, bankacılıkta, sigortacılıkta, seyahat acenteliğinde, medyada, kitap ve müzik üretiminde, müşavirlik ve eğitim hizmetlerinde yepyeni açılımlar sağlayacak, ‘‘yeni ekonominin’’ ne olduğu ve olmadığı bir süre sonra iyice anlaşılacaktır.

SON SÖZ: Her yeni, eskir; kalıcı olan özdür.

X