"Doğan Hızlan" hakkında bilgiler ve tüm köşe yazıları Hürriyet Yazarlar sayfasında. "Doğan Hızlan" yazısı yayınlandığında hemen haberiniz olması için Hürriyet'i takip edin.
Doğan Hızlan

Doğan Hızlan: Manzaraya mı bakarsınız yoksa manzara resmine mi?

Doğan HIZLAN

BEN manzara resmine (peyzaj) bakarım.

Gözümü denize, yeşilliğe dikip saatlerce dalıp gidenlerden değilim.

Deniz kıyısında oturup engin denizlere gözünü dikenleri de hiç bir zaman anlamadım.

Ormanda gününü piknikte geçirenleri de.

P Dergisi'nin Boğaziçi Özel Sayısı'nı okurken bunları düşündüm.

Dergide; Boğaziçi üzerine, resminden edebiyatına, müziğinden yalılarına kadar değişik yazılar var.

P'nin editörü Celál Üster, Sunu'da, özel sayının içindekileri bir edebiyat denemesi tadında sunduktan sonra, yazısını şöyle noktalıyor:

‘‘Bu serüvenin sonunda, Boğaziçi'ni yaratanın da, yok edenin de insan ve zaman olduğunu gördük. İki anakaranın ortasından geçen bu su yolunu çevreleyen güzelliğin dirençli ve bitimsiz olduğunu da. En azından sanatta...’’

Fransız edebiyatının ünlü adı Andre Malraux'nun bir sözü görüşümü desteklediğinden yazıma alayım:

‘‘İnsan manzara resmi yapmayı manzaraya bakarak değil, manzara resmine bakarak öğrenir.’’

Gerçekten de sanatın yaratıcılığından geçmemiş, sanatçının eli değmemiş manzara beni etkilemez.

Hoca Ali Rıza'nın resimlerinden, desenlerinden, Hikmet Onat'ın tablolarından seyrettiğim Boğaziçi'ne hayran olurum.

Şarlo ile ünlü yazar Gertrude Stein arasında geçen bir tartışma da benden yana.

İngiltere'de bir öğle yemeğinde, yemek salonundan görünen ünlü çimleri gösteren Şarlo, çimler ne kadar güzel, değil mi Gertrude, diye soruyor.

Gertrude Stein'in cevabını çok severim:

‘‘Beni Turner'ın tablolarındaki yeşil etkiler.’’

* * *

KIYMET GİRAY, Manzara(1) adlı kitabında, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi Koleksiyonu'ndan Örneklerle bizi manzara, manzara resmi konusunda bilgilendiriyor.

Aynı kentin, aynı manzaranın değişik analayıştaki ressamlarca nasıl tuvale, kağıda aktarıldığını buradan okuyunca, eminim ki yıllarca gördüğünüz bir manzaraya farklı bir gözle bakacaksınız.

Çünkü sanatçı ona sanatını katmıştır.

Resim tarihimizin ana dönemecinde yer alan ressamların manzara resimlerine bakarak ben doğayı sevdim.

Yoksa doğayla baş başa kalarak değil.

Bodrum'a gitmekten de, orada olmaktan ve çevreye bakmaktan da haz aldığımı söyleyemem.

Oysa Turan Erol'un Bodrum resimleri aracılığıyla, orayı görsel belleğimdeki yerine oturtabilirim.

* * *

NEREDE yaşarsanız yaşayın, özellikle İstanbul'daysanız, Boğaziçi'ne bakmadan önce Manzara kitabını okuyun, P Dergisi'ne bakın.

Küçük bir uyarı:

Bakmak'la görmek arasındaki fark o zaman ortaya çıkıyor.

(1) Manzara, Kıymet Giray, Türkiye İş Bankası Yayınları

X