Spor Haberleri

« Hürriyet.com.tr
MENÜ

Doğa

Hürriyet Haber
SON GÜNCELLEME
Kuzey Kutbu’nda şaşırtıcı bitki çeşitliliği var

Dünyanın en soğuk bölgelerindeki bitki çeşitliliği sanılandan çok daha zengin. /images/100/0x0/55eb65def018fbb8f8be8a53

Norveçli ve Amerikalı bilim adamları, kaya çiçeğiyle çiftleştirme deneyleri yaparken, Kuzey Kutbu’nda sanılandan çok fazla bitki çeşitliliği olduğuun farkettiler. Çiftleştirilmiş bitkiler tamamen aynı türe ait olmalarına rağmen çok ender durumlarda verimli çiçekler üretiyorlar. Oslo Üniversitesi’nden Christian Brochmann ve ekibi Alaska, Grönland, Norveç ve Svalbard adalarından Draba fladnizensis, Draba nivalis ve Draba subcapitata türlerine ait kaya çiçeklerini topladıktan sonra, yapı ve büyüme açısından aynı tür olarak kabul edilen, dolayısıyla da verimli çiçekler vermeleri gerekenleri çiftleştirmişler.

Fakat buna rağmen yeni çiçekler birçok durumda steril çıkmış. 79 bitki çok verimli olduğu halde aynı popülasyon içindeki 16 çiftleştirme deneyinden sadece 10’u başarılı olmuş. Buluntu yerleri birbirinden uzaklaştıkça da başarı oranı düşmekte. Mesela Orta Alaska’daki Draba fladnizensis, Göronland’daki örnekleriyle çiftleştirildiklerinde yeni çiçeklerin bazıları steril oluyor.

Bu fenomenin nedeni üç kaya çiçeği türünün genelde tozlaşmayla üremeleriyle ilgili. Anlaşıldığı üzere yeni çiçeklerin kalıtımında git gide daha fazla değişim meydana gelerek sadece kendi aralarında çiftleşecek duruma geliyorlar. Buradan yola çıkan bilim adamları, arktik bölgenin morfolojik türler açısından fakir olmasına karşın, kriptik biyolojik türler açısından zengin olabileceğini düşünüyorlar.

Karıncalar arasında öğretmen-öğrenci ilişkisi var

Deneyimli karıncanın, besin arayışında acemi karıncayı nasıl eğittiği gözlendi. Bilgi kuşaktan kuşağa aktarılıyor.
/images/100/0x0/55eb65def018fbb8f8be8a55
Bilim adamları karıncalar arasında öğrenci öğretmen ilişkisine benzer bir iletişim türü keşfettiler. Temnothorax albipennis türü bir karınca kendi türündeki diğer bir karıncaya besin arayışında doğru yolu gösterdiğinde birbirlerinin yürüyüş tempolarına ayak uyduruyorlar.

Karıncalar arasındaki bu iletişimi Bristol Üniversitesi biyologları Nigel Franks ve Tom Richardson şimdi daha yakından inceledi. İki karınca birlikte yürürken, arkada kalan karınca, varlığını duyurmak için dokunaçlarıyla karnına ve bacaklarına vuruyor.

Deneyimli ile acemi karıncanın besin arayışı sırasındaki yürüyüş temposunu karşılaştıran bilim adamları, deneyimli karıncanın peşine taktığı acemi karınca yüzünden besin arayış süresini dört misli uzattığını fark etmişler. Acemi karınca ise öğretmeninin desteği sayesinde besine daha kolay ulaşıyor.

Hadi çabuk ol!

Arkadaki karınca çok fazla geride kaldığında deneyimli karınca yavaşlıyor ve vurma seslerini duyana kadar bekliyor. Acemi karınca ise deneyimli karıncaya yetişmek için hızlanıyor. Böylece iki karınca yürüyüş tempolarını dengelemiş oluyorlar, diyor araştırmacılar.

Hayvanların yavrularına yaşamsal önem taşıyan davranış biçimlerini öğrettikleri uzun süredir biliniyordu, ama bu tür iletişim türü bugüne kadar görülmemişti hayvanlarda. Bu davranış biçimi özellikle mesajların çok değerli olduğu küçük hayvan gruplarında önem taşımakta.

Temnothorax karıncalarında bu yeti kuşaktan kuşağa aktarılıyor ve bir zamanlar öğrenci olanlar diğerlerine öğretmenlik yapmaya başlıyorlar. Nigel Franks ve Tom Richardson’un araştırmasıyla ilgili yazı Nature Online dergisinde yayımlandı.

Mavi böceğin gizi

Minik pullar, Hoplia coerulea böceğinin kabuğunu masmavi ışıldatırlar. Belçikalı bilim adamları şimdi bu ışıltının boyar maddeyle ilgili olmadığını buldu. Pullar, tabaka yapıları nedeniyle fotonik kristaller gibi davranarak mavi ışığı yansıtıyor. /images/100/0x0/55eb65def018fbb8f8be8a57

Notre-Dame de La Paix Üniversitesi’nden Jean-Pol Vigneron, farklı tabakalardan oluşan bu tür yapıların mikrofabrikasyon yöntemleriyle de üretilebileceğini söylüyor.

Ancak kısa dalgalı mavi ışığın yansıması için birkaç nanometre boyundaki yapıların üretilmesi gerekiyor. Mavi böcek bu rengini, kitin kabuklarında minik yapraklar gibi asılı duran 1/20mm’lik pullarına borçlu.

Bilim adamı taramalı elekteronik mikroskobuyla şimdi bu pulları inceledi. Pulların içi en az 20 ince kitin tabakasından oluşmakta.

Yaklaşık 40 nanometre kalınlığındaki kitin ve aralarındaki 120 nanometrelik boşluk sayesinde pullar, ışığı soğurarak 380-480 nanometrelik dalga boylarından mavi ışık yansıtıyor.

Benzer "renk tabakaları" diğer bazı böceklerde, kelebeklerde ve kuşlarda da görülmekte. Vigneron’un görüşüne göre, doğa bu etkiden sadece sinyal için değil, kızılötesi ışından korunma ve etkili ısı yalıtımı için de faydalanmakta.

Bunları da Beğenebilirsiniz
İlişkili Haberler