Diyet ne zaman lazım

Eskiden kilo verme söz konusu olunca perhize girilirdi. Zamanla perhize girmeler de, “Perhiz” sözcüğü de terk edildi, yerine “rejim yapma” modası geldi. Son yirmi yılda rejim sözcüğü demode oldu ve yerini “diyet”e bıraktı.

Osman MÜFTÜOĞLU
03.09.2014 - 22:40

Çoğumuz diyet sözcüğünü Ömer Seyfettin’in ünlü hikâyesindeki gibi “bir bedel ödeyerek zayıflamak” gibi algılasak da işin aslı farklı. Diyet sözcüğünün kökeni Romalılar dönemine kadar uzanıyor ve “yaşam tarzını iyileştirici değişimler”i ifade ediyor.

Diyet sözcüğü –pek çok sözcük gibi- zamanla anlamını değiştirmiş ve hayat tarzı değişimleri yerine sadece “beslenme tarzında yapılan değişimleri” ifade etmek amacıyla kullanılmış.

FARKLI NEDENLER VAR

Bu pencereden baktığınızda diyet yapmak sadece zayıflamak için “düşük kalorili beslenmek”, yani “az yiyip içmek” anlamına gelmiyor.

Örneğin hamile olduğunuzda beslenme düzeninizi değiştirmeniz gerekebiliyor ve siz bir hamile için gerekli olan tavsiyeleri içeren özel bir beslenme modeline geçebiliyorsunuz ki bu da diyete giriyor, “hamilelik diyeti” olarak tanımlanıyor ya da reflünüz, gastridiniz, ülseriniz, kolitiniz olduğunda da bu sorunlarla ilgili beslenme değişiklikleri yapmanız zorunlu olabiliyor ki bunların da her biri kendine özel diyet planları olarak kabul ediliyor: Reflü diyeti, kolit diyeti gibi.

Örnekleri çoğaltmak mümkün: Menopoza giren ve hızla kemik dokusunu kaybeden bir kadına osteoporoz diyeti ya da kolesterolü çok yüksek olan kalp hastası birine kolesterol diyeti, kan basıncı yüksek olanlara da hipertansiyon diyeti tavsiye edilebiliyor.

HER DİYET BİR İLAÇTIR

Kısacası diyet yapmak mutlaka kilo fazlası ya da obezite söz konusu olduğunda akla gelmesi gereken bir süreç değil. Zaten bu nedenle de bu işin eğitimini gören uzmanlara “zayıflama uzmanı” değil de “beslenme ve diyet uzmanı”, yani “beslenme alanında değişiklikler yaparak sağlık sorunlarının çözümüne yardımcı olan sağlık uzmanları” deniyor.

Peki bütün bunları niye anlattım? Muradım şudur: Diyet yapmak sadece kilo vermek için beslenme tarzını değiştirmek anlamına gelmez. Herhangi bir sağlık sorununun çözümü söz konusu olduğunda da diyet yapmanız gerekebilir, hatta bu bazen zorunlu bile olabilir. Daha da önemlisi ister sağlık sorunlarınızın çözümü, isterse kilo vermek için diyet yapılsın fark etmez diyet yapmak ciddi bir iştir, sağlığa yapılmış müdahale anlamına gelir.

Diyet ne zaman lazım

Bana sorarsanız önünüze konulan bir beslenme reçetesinin doktorunuz tarafından kullanmanız tavsiye edilen ilaç reçetesinden hiçbir farkı yoktur. Nasıl ki ilaç reçetelerinde yer alan hapların, şurupların, iğnelerin yan etkileri, toksik reaksiyonları, birbirleriyle etkileşimleri söz konusuysa, nasıl ki her bir ilaç için size özel ayarlamalar yapılması zorunluysa diyetler, yani beslenme reçeteleri için de aynı riskler vardır ve aynı hassasiyeti göstermek lazımdır.

Bu nedenle önünüze gelen her diyet listesini körü körüne uygulamaya kalkmayınız. Hele hele oradan buradan kopya, internetten indirme, gazeteden-dergiden kesme diyet listelerinin geçici birkaç haftalık “hoşluk diyetleri!” haricinde uygulamayınız.

Çok önemli bir nokta da şudur: Kilo vermek amacıyla diyet yaptığınızda işi lütfen “işkence” düzeyine vardırmayın. Kesinlikle aç kalmayın. Kısacası açlığı açlıkla terbiye etmeye kalkmayın.

ŞOK DİYETLER SAÇ DÖKER

Şok diyetler çok düşük kalorili diyetlerdir. Ve ancak doktor gözetiminde, diyet uzmanı kontrolünde kısa süreli olarak uygulanabilirler. Her yaşın, cinsin bedeni temel kalori ihtiyaçları aynıdır ama sağlıklı bir bedenin günde ortalama 1200 kaloriden daha az enerjiyle ihtiyaçlarını karşılayamayacağı söylenebilir. Bu nedenle 600–700–800–1000 kalorilik “çok düşük enerjili diyetler” yalnızca tıbbi gözlem altında ve kısa süreli olarak özel amaçlarla uygulanabilir.

Diyet ne zaman lazım

Şok diyetler uzun süre uygulandığında hele bir de yoğun egzersiz programlarıyla birlikte yapıldığında önemli sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Hipoglisemi yani kan şekeri azalmaları, hipotansiyon yani kan basıncı düşmeleri, şiddetli yorgunluk hali, bağışıklık zayıflaması hatta kalp ve beyin krizleri bu diyetleri yapanlarda görülebilen sağlık sorunları. Şok diyetlerin kalp kası iltihaplarını, kalp ritmi bozukluklarına da yol açabileceği biliniyor.

ÇOCUKLARA DİYET YAPTIRILMAZ

Çok özel bazı durumlar dışında büyüme çağındaki çocuklara klasik diyetler yaptırılmaz. Kilo problemi olan bir çocuk için hazırlanan beslenme planının temel özelliği doğru, dengeli, çeşitli ve besin kalitesi yüksek bir mönü planıdır.

Çocukların yaptıkları beslenme hatalarını engellemek ve onlara doğru ve dengeli beslenmeyi öğretmek amaçlanır. Mutlaka gerekli görülüyorsa son derece ılımlı bir kalori kısıtlaması programı yapılabilse de bu sadece belirli bir süre için uygulanır. Bu durumda mutlaka bir “Çocuk Sağlığı Uzmanı” ile birlikte çalışılır, o uzmandan bilgi, destek ve izin alınır.

Diyet ne zaman lazım

Kısacası çocukların kilo probleminin çözümünde diyetten çok dengeli beslenme ve düzenli bedensel aktivitelerden yani fiziksel egzersizlerden faydalanılır.

Unutmayın! Çocuklara diyet yaptırmak onları hasta edebilir. Psikolojilerini etkileyebilir. Gelişmelerini, büyüyüp boy atmalarını engelleyebilir. Çocuklara diyet yaptırma kararını ise diyet uzmanları değil sadece çocuk sağlığı uzmanları verebilir.

Yayınlanma Tarihi : 04.09.2014 - 17:30
Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün