DİNOZORLAR VE ÖLÜMSÜZLÜK ARAYIŞI - 2 İnsanoğlunun doğal yaşlanma süreci üzerine yapılan bilimsel araştırmalar arttıkça, yaşam süresinin uzayacağı umudu

Hürriyet Haber
10.05.2000 - 00:00 | Son Güncelleme :

DİNOZORLAR VE ÖLÜMSÜZLÜK ARAYIŞI - 2 İnsanoğlunun doğal yaşlanma süreci üzerine yapılan bilimsel araştırmalar arttıkça, yaşam süresinin uzayacağı umudu da artıyor. Peki ama kaç yaşına kadar ve ne kadar sağlıklı?Bu hafta da ölümsüzlüğe giden yolda mutlu bir yaşlılık için çalışan bilim dünyasındaki son gelişmeleri incelemeye çalışacağız. 20. yüzyıl başındaki aşı, antibiyotik ve hijyen konusundaki buluşlar ortalama insan ömrünü yaklaşık 10 yıl kadar uzatmıştı. Günümüzde yaşlanma sürecinin tetiğini çeken kimyasal maddelerin ve genlerin tanınması sadece mekanizmanın çözülmesine değil, yaşam süresinin uzatılmasına ve daha önemlisi yaşam boyu sağlığımız ile gücümüzü koruyabilmemize olanak sağlayacak gibi görünüyor. İnsanlar niye yaşlanıyor?Bunun temelde iki basit yanıtı var. İlki insan vücuduna dışarıdan etkili olan saldırılar ve bedensel kaynaklı zayıflıklarımız. Örneğin her yemek yememizde ortaya çıkan serbest radikaller gibi. Bu ve benzeri maddeler zaman içinde bağışıklık sistemimizi zayıflatıyor ve organlarımızda işlev bozuklukları yaratıyor.Yaşlanmanın ikinci kaynağı ise bireysel özgünlüğü olan genetik kodlar. Canlı türleri arasında ve hatta tür içinde değişiklikler gösteren genler yaşam süresinin en önemli belirleyicilerden biri. Genetik farklılıklar nedeniyle örneğin kediler ortalama 20 yıl, bazı ağaçlar ise 40 bin yıl yaşayabiliyor. Yaşlanmanın en korkutan yönü olan insan organizmasının eskimesinin doğal seyri ve hastalıklar arasındaki ince sınırı çizmek doktorlar için de kolay değil. Yaşlı bir hastayla konuşurken hangi sorunun yaşlılığa bağlı, hangisinin hastalığa bağlı olduğunu anlatmak ve hastayı inandırmak hep zor oluyor. Kalp ve beyin kendini tamir kapasitesi çok sınırlı olan organlardır. Büyük damarlar yıllar içinde elastikiyetini yitirir. Protein metabolizması yavaşlar, hücre sayısı azalır, zararlı maddeler birikmeye başlar. Kromozomlarda genetik değişiklikler başlar. Örneğin yaşlanan kişinin hafızasının zayıflaması normaldir ama aynı durum genç birinde olsa akla Alzheimer Hastalığı gelebilir. Katarakt, retinopati, duymanın azalması, osteoartrit (kireçlenme), osteoporoz (kemik erimesi), geç dönem belirlenen diyabet (şeker hastalığı), böbrek işlevlerinde zayıflama, prostat büyümesi, ciltte lekeler ve adale zayıflıkları yaşlanmanın doğal sonuçları arasında sayılabilir. Belki bu sorunların hep yaşlılıkla anılmasını nedeni yıllar geçtikçe bu bozuklukların görülme sıklığının artmasıdır.Kanser türlerinin de sıklığı yaşlılıkla artıyor. Ancak kanser için yaşlılığın olağan bir sonucu demek doğru olmayacaktır şüphesiz. Belki de sayılan bozukluklar arasında hiç düşünmeden kesin tedavi gerektiren tek hastalık halidir bile diyebiliriz.Gelelim bilimin yaşlanmayla süregelen savaşına.Genetik bilimi, moleküler biyoloji, hücre biyolojisi ve fizyoloji bilimleri yaşlanmaya karşı topyekün saldırı planlarını hazırlamakla meşgul. Antioksidan maddeler ve genler üretilerek zararlı etkiler göğüslenmeye çalışılıyor. Colorado çalışma grubu yuvarlak solucanlarda bir geni bükerek elde ettiği süper antioksidan gen sayesinde yaşam süresini iki kat uzattı. Yine piyasada çok moda olan antioksidan ilaçlar ve vitaminler halkımızın bile vazgeçemediği sihirli formüller. Amerikalı bir grup (Worcester Advanced Cell Technology) özel bir program kapsamında bir madde üreterek (telomerase enzimi yapısında) hücre yaşlanmasını yavaşlatmaya çalışıyorlar. İşlem en basit tarifi ile bir insan hücresinin alınarak genetik yapısından arındırılmış bir hayvan yumurtasıyla birleştirilmesi ve yeni yaratılan bu hücre yapısının genetik kodlamasının sıfırdan başlaması prensibine dayanıyor. Böylece ölümsüz hücreler elde edilerek organlar eskidikçe değiştirilecek. Yine Harvard Üniversitesi ve Japon Kalp Enstitüsü ortak bir program dahilinde doku mühendisliği yöntemleriyle laboratuarlarda hücre üreterek doku imal etmenin ilk adımlarını attılar. Bu yolla sizden alınacak hücre örnekleri laboratuarlarda çoğaltılarak işlev görmeyen organlarınızın yenisi yapılabilecek. Hayvanlardan insana organ nakilleri yine gündemde olan diğer bir konu. Genetik özelliklerinden arındırılmış hayvan doku ve organlarının insan vücudu tarafından reddedilmesini önleyecek yapılanma oluşturulmuş durumda. İnsan kopyalama ise başlı başına irdelememiz gereken bir konu. Boyutları çok karmaşık ve tartışılabilir olduğundan bu yazıda pek değinmeyeceğiz.Ancak anlattığımız tüm yöntemler bugün için oldukça pahalı. En basitinden hücre üretmek için kullandığınız besiyerinin 200 mililitresinin maliyeti 7000 Amerikan Doları civarında. Hücre üretmek ise işlemin tümü düşünüldüğünde bir gökdelendeki basit bir basamak. Japonlar sadece Tokyo'daki tek bir merkezde hücre üretme yöntemlerinin araştırılması için bu yıl 1 milyon Amerikan Doları ayırdı. Ölümsüzlük arayışında harcanan bu fonlar şimdi de yeni bir etik tartışmayı başlattı. Gelişmiş ülkelerde bu tür araştırmaların gereksiz olduğunu iddia ederek sınırlandırılmasını savunanlar ve elde edilecek sonuçların sadece ömrü uzatmayacağını, diyabetten kansere pek çok hastalığın da çözülebileceğine inanan karşı gruplar var. İlk grup bu buluşlardan sadece teknolojik olarak ileri ülkelerdeki insanların yararlanabileceğini, üstelik dünya nüfusunda inanılmaz bir artışa yol açacağını iddia ediyor.Zaten bu bilim adamları ne bulsalar kimseye yaranamıyorlar.Bir Cumhurbaşkanlığı seçiminden çıkarak nerelere geldik. İnsanoğluna tarih boyunca hep çekici gelen "ölümsüzlük" fikrine bu denli yakın olmak gerçekten heyecan verici. Sizlere yazımızda yaşlanmayı önleme amaçlı araştırmalar hakkında kısa bilgiler vermeyi amaçladık. "Türkiye gerçeklerinde çözülmeyi bekleyen binlerce sorun varken bir ölümsüzlüğümüz eksikti" de diyebilirsiniz. Vallahi siz bilirsiniz. Biz doktorlar Faust zamanından beri sonsuz gençlik karşılığında ruhunu teklif edebilecek kişileri bulmakta hiç güçlük çekmedik; haberiniz olsun.Sağlıcakla kalınız...Dr. Serdar GÜNAYDIN - 10 Mayıs 2000, Çarşamba

Etiketler:

EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün