Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Dev teleskop uzayda yeni bir dünya arayacak

    Hürriyet Haber
    24 Mart 2005 - 00:00Son Güncelleme : 24 Mart 2005 - 00:01

    Arizona çölünde, Kızılderililerce kutsal sayılan bir tepe üzerinde 3 bin metreden fazla yükseklikte dünyanın en gelişkin teleskopu, LBT kuruluyor.Apaçilerin kutsal dağı, Arizona çölünde görkemli bir anıt gibi yükselmekte. Bu tepenin zirvesine şimdi beyaz adamın en yüksek çözünürlüklü teleskopu kuruluyor. İtalyan, Alman ve Amerikan ortak yapımı olan ‘Large Binocular telescope’ (LBT) önümüzdeki aylarda tam kapasite çalışmaya hazır olacak. Dev enstrüman daha sonra elektromotorlarla en uygun konuma getirilecek. Sistemin ana parçası her biri 8,40 m çapında olan iki parabol aynasından oluşmakta. Bu iki ayna tıpkı opera dürbünü gibi birleştirilmiş. Astronomlar yıldızların ışığını yakalamak için daha önce hiç böylesine dev çanaklardan yararlanmamışlardı. İki ayna aynı anda devreye sokulduğunda (bugüne kadar henüz üretilemeyen) 12m’lik aynanın gücüne eşit olacak. Çift göz bu şekilde Hubble uzay teleskopundan on kat yüksek çözünürlüklü. Bilim adamları LBT ile Ay’ın altı misli uzaklıktaki mum ışığını bile görebilirler. Bu duyarlılığın elde edilmesi için 18 ton civarındaki aynaların borosilikattan biçimlendirilmesi gerekiyordu. Perdahlanmış cam yüzeyleri üzerindeki engebelik sakin bir gölün üzerindeki saç inceliğindeki dalgalanmalara eşit. Dağın tepesinde3190m yüksekliğindeki Mount Graham üzerinde çalışan Alman bilim adamları dijital kamera veya spektrograf gibi en gelişkin ölçüm aparatlarını üretiyorlar. ‘Tüm teleskopların gücü aynaya yansıyan ışığı, işleyip analiz eden enstrümanların kalitesine bağlıdır’ diyor Heidelberg Max-Planck Astronomi Enstitüsü müdürü Thomas Henning. Alman astrofizik enstitüleri ve gözlemevleri ayrıca 120 milyon dolarlık masrafın %25’ini karşılayacakları için süper teleskopu neredeyse kendi enstrümanlar kadar sık kullanabilecekler ve LBT sayesinde bürokrasiyle uğraşmadan uzun gözlem programları da gerçekleştirebileceğiz diyor Henning heyecanla. Almanlar ilk çekimlerini Aralık ayında yapmaya hazırlanıyorlar. Çöl iklimindeki kuru ikim astronomlar için adeta bir cennet. 250 gece boyu gökyüzünde tek bir bulut görünmüyor (orta Avrupa’da bulutsuz gecelerin sayısı ancak 30’u buluyor). Arizona’daki tepede bilim adamları her şeyden önce ilk patlamadan sonraki ilk yıldızların ne zaman oluştuğunu bulmaya çalışacakları gibi evrenin kenarında fener gibi salınan Quasarların bilmecesini de çözmeyi planladılar. Yeni bir şansDahası LBT ile artık uzaktaki gezegenlerin doğrudan gözlemlenmesi de mümkün olacak. Güneş sistemimizin dışında saptanan 129 yıldız uydusu dolaylı ölçüm yöntemleriyle tesit edilmişti. Uluslararası bir araştırma ekibi geçtiğimiz haftalarda ilk kez uzaktaki bir gezegenin görüntüsünü yakaladığını bildirerek büyük bir heyecan yaratmıştı. Ancak bu çekim, 230 ışık yılı uzaktaki Jüpiter benzeri gökcisminin etrafında ‘gerçek’ bir yıldızın değil de sadece ‘Kahverengi Cücenin’ dönmesi sayesinde sağlanabilmişti. Söz konusu olan yıldız, ışını henüz ‘ateşlenmeyen’ ve çok zayıf ışıyan bir gökcismi. Bu şekilde Kahverengi Cüce, gezegeninden yük misli parlak ışımakta. Oysa normal yıldızlar karanlık uydularından dört milyon kat parlaktır. Uzaktaki bir güneşin yanındaki Dünya büyüklüğündeki bir küreyi gözlemlemek, Kahire’deki bir otomobil farının ışığıyla parlayan solucanı görüntülemek gibidir. Ancak LBT iki gözlü olması nedeniyle şimdi bu tür zorlu gözlemleri gerçekleştirebilecek. İki teleskop aynası yabancı bir güneş veya uzaktaki bir gezegenin ışığını aynı anda yakalıyor. Bu iki ışık dalgası üst üste bindirildiğinde bir güçlenme elde edilmekte. Gezegen arayışında ışık dalgaları birbirlerini karşılıklı olarak güçlendirebilecek kadar üst üste bindirilebiliyor ve bu durumda yıldız kayboluyor ve onun etrafında dönen gezegen görünür hale geliyor. Ve astrofizikçi Henning’e göre yeni gözlemevi, Samanyolu’muzun dışındaki ikinci bir dünyayı keşfetme şansını verebilir.
    Etiketler:

      EN ÇOK OKUNANLAR

        Sayfa Başı