Dalga dalga panik

Hürriyet Haber
29.10.1997 - 00:00 | Son Güncelleme:

Uzakdoğu'daki döviz kriziyle ateş alan borsalarda başlayan panik, dün tüm dünyaya dalga dalga yansıdı. New York Borsası'nda önceki gün yaşanan yüzde 7.4'lük düşüşün ardından Hong Kong Borsası yüzde 13.7 geriledi. Tokyo Borsası'nda Nikkei Endeksi yüzde 4.2 düştü. Avrupa borsalarında da büyük düşüşler yaşandı. Rusya, Moskova Borsası'nı dün hiç açmazken, Fransa, İsrail ve Meksika'da işlemler geçici olarak durduruldu.

Uzakdoğu piyasalarında başlayan ve kısa sürede tüm Kuzey Asya ülkelerini etkisi altına finansal kriz, dünyayı sardı. Hafta başında Hong Kong Borsası'ndaki büyük düşüşün, New York Borsası'na yansımasıyla Asya sınırlarını aşan mali kriz, dün de Türkiye dahil tüm dünya borsalarında kendini gösterdi. Önceki gün mali krizin kendini en yoğun hissettirdiği New York Borsası'nda uygulanan ‘‘seans durdurma’’ işlemine, dün diğer ülkelerin borsalarında da başvuruldu. Dün, yüzde 10'ları aşan düşüşlerin yaşandığı dünya borsaları, paniği önleyebilmek için farklı tedbirler aldı. İngiltere ve Almanya borsaya müdahale etmezken, Fransa, İsrail ve Meksika'da işlemler geçici olarak durduruldu. Paniğin artmasından endişe edilen Moskova'da ise dün borsanın kapalı kalmasına karar verildi. Cumhuriyet Bayramı nedeniyle dün yarım gün işlem yapılan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (İMKB) endeks yüzde 9.46 oranında gerileyerek 2 bin 824 puana indi.

DÜŞÜŞ HIZLANDI

Saat farkı nedeniyle dün güne ilk başlayan Uzakdoğu borsalarında hisse senedi fiyatlarındaki düşüşler hız kazandı. Hong Kong Borsası'nda endeks 1438 puanla yüzde 13.7 oranında düşüş yaşadı. Bu, Hong Kong Borsası'nda 1980'lerden bugüne yaşanan en büyük üçüncü düşüş oldu. Tokyo Borsası'nda Nikkei Endeksi yüzde 4.26 oranında değer kaybetti. Endeksteki toplam düşüş 725 puan olarak gerçekleşti. Tokyo ve Hong Kong borsalarındaki bu düşüş, diğer Uzak Doğu ülkelerinde de kendini hissettirdi. Yeni Zellanda Borsası yüzde 12.4, Filipinler Borsası yüzde 6.3, Singapur Borsası yüzde 7.6, Jakarta Borsası yüzde 8.6, Bangkong Borsası yüzde 6, Tayvan Borsası yüzde 5.9 ve Malezya Borsası yüzde 6.6 oranında değer kaybetti. Uzakdoğu borsaları ile aynı saat diliminde bulunan Avusturalya Sidney Borsası'nda da hisse senetleri ortalama yüzde 7 oranında düşüş gösterdi.

AVRUPA PANİKTE

Asya borsalarında devam eden panik, bir gün önce New York Borsası'nda yaşanan hızlı çöküşün etkisindeki Avrupa borsalarında da kendini hissettirmeye devam etti.

Açılışta yüzde 9.5'lik bir değer kaybı yaşayan Londra Borsası, daha sonra bir miktar toparlandı. Seans sonunda Londra Borsası'ndaki düşüş yüzde 7.2'de kaldı. Avrupa'nın en büyük borsalarından Almanya'daki Frankfurt Borsası da son yılların en büyük günlük düşüşüne sahne oldu. Frankfurt Borsası'nda dün ortalama değer kaybı yüzde 10 olarak gerçekleşti.

SEANSLAR DURDU

Fransa'da Borsa yönetimi seansın ilk 20 dakikasında işlemleri geçici olarak durdurduğunu açıkladı. Daha sonra başlayan işlemlerin sonunda endeks yüzde 7 oranında değer kaybetti. Fransa gibi geçici işlem durdurma kararı alın bir diğer borsa da İsrail'deki Tel Aviv Borsası oldu. Bu borsada da seansa 45 dakika ara verildi. Ancak bu önleme rağmen hisse senetlerinin yüzde 8 oranında değer kaybetmesi önlenemedi.

Meksika'da da Borsa yönetimi hisse senetlerinin yüzde 13.3 oranında değer kaybetmesi üzerine, bu düşüşün sürmemesi için çareyi kapanışa 20 dakika kala seansı durdurmakta buldu.

MOSKOVA AÇILMADI

Borsalardaki hızlı düşüş karşısında en radikal önlemi alan ülke Rusya oldu. Önceki gün yüzde 6 oranında değer kaybı yaşanan Moskova Borsası'nda, Borsa yönetimi dün gün boyunca borsadaki işlemleri tamamen durdurdu.

‘Paniğe kapılmayın’ çağrısı

Geçen Perşembe Honk Kong'da başlayan ve tüm dünya borsalarını etkileyen paniğin ardından resmi ağızlardan ‘‘sakin olun’’ çağrıları gelmeye başladı.

ABD Hazine Sekreteri dün yaptığı açıklamada ABD ekonomik göstergelerinde bir sorun olmadığını belirtirken, Güneydoğu Asya borsalarındaki krizin ciddi bir sorun olduğunu ve bunun hemen ele alınması gerğine dikkat çekti. Honk Kong liderleri de dün yaptıkları açıklamada

spekülatörlerin Hong Kong'dan çıktığını ve borsanın dibe vurduğunu, bundan sonra daha istikrarlı bir piyasa beklediklerini söyledi.

Japon Maliye Bakanı da Asya'da ekonomik istikrarı sağlamada ülkesinin sorumluluğu bulunduğunu söyledi.

İsrail'de Tel Aviv Borsası'nda Misthanim Endeksi'nin iki gün içinde yüzde 15.46 oranında düşerek 294.70 puana gerilemesi üzerine Maliye Bakanı Yaacov Neeman, yatırımcıları sakin olmaya çağırdı.

New York daha kötüsünü de gördü

New York Menkul Kıymetler Borsası Wall Street'te Dow Jones Endeksi'nde önceki gün yüzde 7.2'lik gerileme görülmesine karşın bu oran, Endeks tarihinde ‘‘en kötü 10 gün’’ arasına girmedi. Dow Jones'un verilerine göre, endekste yaşanan en fazla düşüş ‘‘Kara Pazartesi’’ olarak da anılan 19 Ekim 1987 tarihinde, yüzde 22.61 oranında gerileme ile yaşandı. Bunu yüzde 12.82 gerileme ile 28 Ekim 1929 tarihinde yaşanan çöküş izledi. Öte yandan, Dow Jones verilerine göre, endeks daha çok Ekim ayında geriledi. En kötü 10 gün sıralamasının yarısı, Ekim ayının ikinci yarısından oluşuyor.

Clinton konuştu, Borsa toparlandı

Özellikle Avrupa borsalarının merakla beklediği New York Borsası dün güne yine düşüşle başladı. Dow Jones endeksi açılışta 178 puan kadar geriledi. Seansın ilk yarım saatinde Dow Jones'un değer kaybı yüzde 2.5'e ulaştı. Yoğun satışlar sürerken, ABD Başkanı Bill Clinton'ın Chicago'da bir basın açıklaması yapacağının açıklanmasıyla, Dow Jones'taki düşüş yavaşlamaya başladı.

Clinton'un, ‘‘Ekonomimiz güçlü ve sorunumuz yok. Kendimizi iyi hissetmeliyiz. Endişelenecek bir şey yok’’ mesajı taşıyan konuşması ile birlikte, Dow Jones endeksi toparlanmaya başladı. Clinton'un kısa konuşmasının sonunda, Dow Jones endeksi eksiden artıya geçti ve önceki kapanış değerinin 132 puan üzerine çıktı.

Bill Gates bir günde 320 trilyon kaybetti

Amerikan Forbes dergisine göre, ABD'nin en zenginlerinden 5 kişi, New York Menkul Kıymetler Borsası Wall Street'te önceki gün yaşanan çöküşte 4 milyar dolar (728 trilyon lira) kaybetti. Dünyanın önde gelen bilgisayar yazılım firması Microsoft'un sahibi Bill Gates, 1.76 milyar dolar (320.3 trilyon lira) ile Dow Jones Endeksi'nin düşüşünden en fazla etkilenen kişi oldu. ‘‘CEO of Berkshire Hathaway’’ firmasının sahibi Warren Buffett 717.3 milyon dolar (130.5 trilyon lira), Oracle'nin sahibi Larry Ellison 666.9 milyon dolar (121.4 trilyon lira), Microsoft'un bir diğer kurucusu Paul Allen ise 600 milyon dolar (109.2 trilyon lira) kaybetti. CNN'in patronu Ted Turner'in kaybı da 185 milyon doları (33.67 trilyon lira) buldu.

İlk kurtarma operasyonu Endonezya'da

Uzakdoğu ülkelerini bir domino taşı gibi ardarda etkileyen borsa krizinde ilk kurtarma operasyonu Endonezya'ya uygulanmaya başladı. Hong Kong borsası ve ardından Wall Street'in çökmesinin bumerang etkisi yapacağından korkan Asya Kaplanları, aylar önce para krizine giren Endonezya'yı kurtarmak için harekete geçti. Singapur dün Endonezya'ya hemen 15 milyar dolar yardım yapacağını açıkladı. Singapur Devlet Başkanı Suharto, Endonezya'nın döviz rezervlerini güçlendirmek için 5 milyar dolar verileceğini ve bir diğer 5 milyar doların ise, yüzde 40 oranında değer kaybeden Endonezya para birimi Rupi'yi desteklemek için kullanılacağını açıkladı. Suharto Singapur'un ayrıca 5 milyar dolarlık Rupi satın almaya hazır olduğunu da belirterek, ‘‘Bu parayı Singapur'a da getirmeyeceğiz. Endonezya Merkez Bankası'na vereceğiz. Böylece kredi talebini Endonezya daha rahat karşılar’’ dedi. Singapur Devlet Başkanı Japonya ve Malezya'nın da yardıma hazırlandığını kaydetti.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNAN HABERLER

    Sayfa Başı