Türkiye'nin en iyi köşe yazarları en güzel köşe yazıları ile Hürriyet'te! Usta yazarlar ve gündemi değerlendiren köşe yazılarını takip edin.

Cüneyt Ülsever: Sosyal güvenliğe liberal bakış

Cüneyt ÜLSEVER

Türkiye'de iç tutarlılık taşıyan bir programa sahip tek siyasal parti Liberal Demokrat Parti (LDP). Bu partinin siyasal görüşlerini benimsemiyor olabilirsiniz, seçimlerde aldığı oyu küçümseyebilirsiniz. Ancak bu partiye kulak vermek, önerilerini takip etmek zorundasınız. Zira LDP, her konuda görüşlerindeki bütünselliği bozmadan, program önerileri üretiyor.

Partinin karizmatik lideri Besim Tibuk aydın birikimi yanında, toplum tarafından sözünü esirgemeyen bir kişi olarak tanınıyor. Partisine oy versin vermesin, bugüne kadar yaptığı çıkışlar ile dikkatini çekmediği bir vatandaşa rastlamadım.

Parti son zamanlarda Genel Başkan Yardımcısı Selahattin Sakman ve Genel Sekreter Cem Toker'in imzalarını taşıyan özlü çalışmalar yapıyor.

Partinin son çalışması sosyal güvenlik yasası ile ilgili. LDP ‘‘emeklilik yaşı tartışmasını’’ abesle iştigal olarak görüyor. Tamamen haklılar da.

LDP'ye göre ne yaparsak yapalım, veri sistem iflas etmeye mahkûm. Tıptaki ilerlemeler bir yandan insan ömrünü uzatıyor, öte yanda nüfustaki büyüme hızı düşüyor. Böyle olunca bir emekliyi desteklemek üzere gerekli çalışan sayısı devamlı azalıyor. Bu durumda sürekli ya emeklilik yaşını yükseltmek, ya da primleri artırmak zorunluluğu var. Bu da sonsuza dek devam edemez.

Sosyal Güvenlik sorununun temel nedeni ise devletin ekonomik bir girişime soyunmasıdır. Her KİT'de olduğu gibi rekabetin olmadığı ortamlarda hizmetler pahalı ve kalitesiz olmak zorunda.

LDP sosyal güvenlikte özelleştirmeyi savunuyor.

Önerilen modele göre çalışan da, işveren de devlete bir sosyal güvenlik primi ödemeyecek, çalışan devletten emeklilik maaşı almayacak. Her çalışanın bir Özel Emeklilik tasarruf hesabı olacak ve kişinin emeklilik kazanç seviyesini belirleyen etkenler çalıştığı yıllarda yaptığı birikim ve bunun getirileri olacak. İsteyen birikim oranını kendisi tayin ederek kendi emeklilik yaşını seçecek. Hesaplar Emeklilik Fonları Yönetim Şirketleri'nde tutulacak, bu şirketler birbirleri ile rekabet ederek bu nemaları değerlendirecekler. Dileyen, dilediği şirketi seçmekte serbest. Hukuken yaratılan fonlar ile şirketler ayrı varlıklar olacaklar, böylece şirketin iflası ile fonlar arasında bir bağlantı olmayacak. Ayrıca fonlar tamamen devletin teknik ve özerk bir kuruluşunun denetimi altında olacak.

Hali hazırda bu sistem Şili, Arjantin, Peru, Meksika, El Salvador, Bolivya'da uygulanmaktadır. İngiltere ve Avustralya geçiş dönemindedir.

Şili'de 1981'den beri her çalışan 10 kişiden 9 kişi bu sistemde yer almaktadır. Bu sistemde yer alanların paraları son 15 yıldır enflasyonun ortalama % 12 üzerinde nema getirmektedir ve fonlarda 25 milyar dolar birikmiştir. Şili'de ekonomideki büyüme hızı bu sistem sayesinde ortalama % 3'ten % 6.5'lara yükselmiştir.

LDP'nin önerdiği özel sosyal güvenlik sistemi sadece kendi alanında kökten bir çözüm getirmiyor, ülkenin ekonomik hayatına kazandırdığı ilave fonlar ile ekonomik büyümeye önemli katkılarda bulunuyor.

Bu öneriyi ciddiye almak zorundayız.



X