Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı

Mustafa İhsan Denizaşan, resmi tarihin unuttuğu kahramanlardan. 1930’da küçücük ‘Ankara’ teknesiyle tek başına dünya yolculuğuna çıkmış. Türlü maceraların ardından beş yıl sonra, “Ölmedim, Cebelitarık’ı geçtim” mesajı yollamış.

Gökçe AYTULU
31.08.2014 - 01:34 | Son Güncelleme :

Bir yelkenliyle dünyayı dolaşmak, çoğu insanın hayallerini süsleyen bir macera. Tabii çoğu insan bu maceranın sadece hayalini kurmakla yetiniyor. Resmi verilere göre Türkiye’de 16 tekne bu başarıya ulaşmış. Sadun-Oda Boro çifti dünyayı bir yelkenliyle dolaşan ilk Türkler olarak biliniyor. ‘Kısmet’ isimli tekneleriyle 1962 yılında başladıkları yolculuklarını, 1965’te tamamlamışlar. Ancak resmi verilerin görmediği, tarih sayfalarının tozlu yaprakları arasında kalan bir isim daha var: Mustafa İhsan Denizaşan.

O, 1930’da ceviz kabuğundan biraz daha büyük ‘Ankara’ isimli teknesiyle dünya yolculuğuna çıkmış. Beş yılı aşan yolculuğunda türlü badireler atlatmış. Maalesef elimizde Mustafa İhsan’ın hayatına dair geniş bir arşiv mevcut değil. Dönemin gazetelerinde çıkan çeşitli haberleri, birkaç fotoğrafı ve yolculuğu sırasında yolladığı kartpostalları var. Uzun süredir Mustafa İhsan’ın maceralı yolculuğunu aydınlatmaya çalışan araştırmacı Hulusi Gürbüz, İhsan’ın dünyayı dolaşan ilk Türk yelkencisi olduğunun resmiyete kavuşması gerektiğine inanıyor.

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı

İhsan 1930’da 4 metreden biraz büyük teknesi ‘Ankara’yla, yolculuğuna başlıyor. Türkçe ve Fransızca bastırdığı küçük bir el ilanıyla sponsor arıyor. O ilanda neden bu maceraya atıldığını da anlatmış: “Muhtelif milletlere Türk azmini ve bizde yeni doğan Türk sporculuğunu tanıtmakla kendime küçük bir muvaffakiyet temin etmek. Bu husustaki cüzi yardımınıza teşekkür ederim”. O ilanın altında ‘Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk deniz seyyahı Mustafa İhsan’ imzası bulunuyor.

İhsan, Akdeniz kıyılarını, Mısır’ı, Sudan’ı, Cezayir’i, İspanya’yı, İtalyan ve Yunan adalarını gezmiş. Soyadı Kanunu çıkınca kendine en yakışan soyadını almış: Denizaşan. Yolculuğuna dair kalın bir seyir defteri tuttuğu biliniyor. Ama bize ulaşan maceraları 1934 yılında Sporcu Postası gazetesine verdiği söyleşiden ve kartpostallardan ibaret. Yolculuğu boyunca yabancı gazetelerde ‘Türk Robinsonu’ diye haberleri çıkmış. Zaten kendi anlattığı maceralar da Robinson’unkiler gibi azıcık abartılı. İhsan’ın dünya yolculuğuna dair son belge, Büyük Taarruz’un 13’üncü yıldönümünde Akşam gazetesine Cebelitarık’tan gönderdiği kartpostal. Şöyle not düşmüş: “Cebelitarık’a vasıl oldum. Ölüm tehlikesinden azade, Boğazından Cebelitarık’a altı saatte geçtim.” 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda, resmi tarihin unuttuğu bu ilk çılgın denizcimizi, Robinsonvari maceralarıyla analım.

RAMBO GİBİ BİR BEDEVİ

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı

Genç Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı Mustafa İhsan’ın maceraları pek çok denizcinin maceraları gibi sıradışı. 1934 yılında Spor Postası gazetesinde çıkan söyleşisinde Nil Nehri’nde bir bedeviyle macerası anlatılmış. Gazetede ‘olay anı’ şöyle anlatılıyor:

“Nil Nehri’nden geçerken gecenin zifiri karanlığında bir hışırtı işitmiş, dönüp bakmış, vahşi bir bedevi. Nehri yüze yüze İhsan’ın üzerine gelmekte. Ağzında bir bıçağın korkulu parıltıları vardır. Cesur Türk seyyahı derhal tabancasını çekerek meçhul şahsa ateş etmiş, bedevi esrarlı bir şekilde ortadan kaybolmuştur.”

KÖPEKBALIKLARINA KİREÇLE MÜDAHALE

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı
İhsan’ın el ilanı.

Mustafa İhsan’ın dünya turunun Cezayir ayağı da oldukça maceralı. Cezayir’de casusluk yaptığı gerekçesiyle yakalanmış, 21 gün kapkara bir odada çile doldurmuş ve Türk konsolosun araya girmesiyle serbest bırakılmış. Ama bırakılmaz olaymış. Cezayir sahillerinden ayrılırken bu kez de köpekbalıklarının hücumuna uğramış. Tam bir gün ve bir gece süren köpekbalığı saldırılarından denize acı kireç dökerek kurtulmuş. Bu arada sekiz kez suya batıp çıkmak suretiyle ayrı bir macera da yaşamış.

YAMYAMLARDAN SİYAH BOYAYLA KURTULMUŞ

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı
‘Ankara’ isimli tekne İstanbul Limanı’na kayıtlı.

Maceraperest Mustafa İhsan’ın en enteresan anılarından biri de Afrika’da geçiyor. Sudan’da yamyamlar içine düşen İhsan, kendini bezir yağıyla siyaha boyamış. Sakal bırakıp, dilsiz taklidi yaparak canını kurtarmış. ‘Ankara’yı kuytu bir yere çekerek saklamış. Altı ay bu ‘vahşilerle’ yaşamak zorunda kalmış. Bir gece beyaz bir gencin kızıl bir kebap oluşunu seyretmek zorunda kalmış. Sudan’dan kaçarken de ayaklarına yılanların sarıldığını görmüş. Talihi yaver gitmiş ve bu felaketten de paçayı sıyırmış.

İTALYAN ORDUSUNUN MİTRALYÖZ ATEŞİ

İhsan’ın yolu çatışmalı bir dönemde Trablusgarp’a düşer. Spor Postası’ndaki habere göre Trablusgarp’ta Türk bayrağına hasret vatandaşlar İhsan’ı eşsiz bir sevgi ve saygı çemberi içinde karşılamışlar. Bu durum bölgedeki İtalyanları rahatsız etmiş, İhsan şehri terk etmeye zorlanmış. Sahilden 20 mil ayrıldıktan sonra İtalyan askerlerinin mitralyöz yağmuruna tutulmuş. Neyseki genç maceracı bu felaketten de denize atlayarak kurtulmayı başarmış.

İKİ TİMSAHI ÖLDÜRÜP 7 STERLİNE SATMIŞ

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı

İhsan’ın Nil Nehri’ndeki macerası bununla sınırlı kalmamış. Gazeteci Cevat Yakup Baykal’ın ifadesiyle “Çok dehşetli ve insana ürperme veren macerasını Nil Nehri’nde iki timsah öldürmekle yaşamıştır”. Bütün soğukkanlılığına rağmen 4,5 metre büyüklüğündeki timsahı gördüğünde sonunun geldiğini düşünen İhsan bu ölümcül macerayı şöyle anlatmış:

“Bir mayıs gecesiydi. Gök yıldızsızdı. İki gece evvel ağzında parlayan bıçakla Nil sularını hafif hafif hışırdatan vahşi bedevinin hayalini hâlâ görüyor gibiydim. Bilmem nasıl oldu, birkaç metre uzakta bir hayal kımıldadı. Sular yarıldı. ‘Ankara’, müthiş bir fırtınaya tutuldu. Sandım ki üzerime bir dağ yıkılıyor. Baktım bu bir timsahtı. Ağzını açmış dişleri korkunç korkunç parlıyordu. Durmanın, düşünmenin zamanı değildi. Saniye kaybetmek, benim ortadan yok olmam demekti. İlk anda şaşkınlıkla bıçağıma ve lahzada her zaman bulundurduğum dinamite el attım. Dinamit çok keskin akislerle taraklaşırken yaralı timsah bir çocuk gibi evet, küçük bir çocuk gibi ağlıyordu. İkinci bir dinamitle onu cansız bırakmak güç olmadı. Boyu 4,5 metre vardı. Aynı gecenin sabahı da küçük bir timsah öldürdüm. İkisini de Mısır zenginlerine 7 İngiliz lirasına sattım.”

Cumhuriyet’in ilk dünya seyyahı: Dinamitle timsah avladı, köpekbalığı kaçırdı
Mustafa İhsan yolculuğuna başlarken denizci üniforması giymiş.



EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün