Cumaları camiide değil AVM'de buluşuyorlar

Arap Baharı bitti bitmesine de, işaret fişeğini yakanlar ne oldu? Onlar da baharla birlikte dünya sahnesinden kalkmadılar ya! Michigan Üniversitesi profesörü Juan Cole, ‘Yeni Araplar’ olarak tanımladığı Y Kuşağı’nı bir kitapta anlattı. Arap coğrafyasının geleceğini elinde tutanlar nasıl yaşıyorlar, nasıl düşünüyorlar ve nelere inanıyorlar? Bölgenin nasıl şekilleneceğini merak ediyorsanız, ‘Yeni Araplar’ı tanıyın.

Zeynep MİRAÇ / Fotoğraflar: ED OU
30.11.2014 - 01:47

“Devrim sona ermiş değil. Biz İslam devleti istemememize rağmen İslamcıların nasıl bir rol oynayacağını bilmiyorum. Ruhlarımızın uyum sağlaması için zamana ihtiyacımız var. Hâlâ sokakta gülümseyen polislere inanamıyorum. Rüyadan uyanacağım ve dört bir yanda kameralarla karşılaşacakmışım gibi geliyor”.

Bu cümleler sandığınız kadar yakınınızdan gelmiyor. 21 yaşındaki Tunuslu sanat öğrencisi Mariem Chaari sarf ediyor bu sözleri.

Tam da ‘Yasemin Devrimi’nin ardından.

Mariem milyonlarca ‘Yeni Arap’tan biri... Değişimin altında imzası olanlardan.

Yeni Araplar, bu isimle bir kitap yazan Michigan Üniversitesi’nden Juan Cole’a göre 1977-2000 arası doğanlar... Onlara Y Kuşağı ya da Millenial (Bin Yıl) Kuşağı da deniyor. 400 milyon Arap’ın üçte biri bu kuşağın içinde. Çünkü Arap dünyası çok genç, bazı ülkelerde yaş ortalaması 24. (Kıyaslamak isteyenlere: Türkiye’nin yaş ortalaması 30.4)

LİBYA’NIN YARISI 18’İNDEN KÜÇÜK

Cumaları camiide değil AVMde buluşuyorlar

Arap dünyasında nüfus patlaması 1850’de başladı. O tarihte 5 milyon olan Mısır nüfusu, 1900’de iki katına, 10 milyona çıkmıştı. 1950’deyse 20 milyona. Bunun nedeni en büyük ihraç malının pamuk olması ve pamuk hasadının küçük ellere ihtiyaç duymasıydı. Her çocuk, daha fazla pamuk demekti.

Bu arada ‘Penisilin’in bulunmasıyla ölüm oranları da düştü, nüfus artışı aşırı hızlandı, 1980’de 43 milyona, 2011’de ise 83 milyona ulaştı.

Libya’nın üçte ikisi Y Kuşağı’ndan oluşuyor. 2011’de Arap Baharı patladığında hepsi 35 yaşın altındaydı. Şimdi nüfusun yarısı 1986’dan sonra doğanlar.

Arap kuşağının yenilerinin ortak özellikleri çok: Karşılaştıkları en büyük sorun gittikçe artan işsizlik. Ebeveynlerine göre daha kentli, daha eğitimli ve sekülerler.

Bölgelerindeki diktatörlere meydan okuyorlar, verili düzeni kabul etmiyorlar. Ne ordu ne de imam; yepyeni, devrimci bir yol arıyorlar. Henüz bulmadılar ama ülkelerinde diktatörlüğe razı olmadıklarını da kanıtladılar. Juan Cole’a göre Yeni Araplar Cumhuriyet görünümü altındaki monarşileri ortadan kaldırdı; dünyayı değiştirdiler.

CUMALARI CAMİDE DEĞİL AVM’DE BULUŞUYORLAR

Cumaları camiide değil AVMde buluşuyorlar
Arap dünyasını dolaşan ve Arap gençliğini fotoğraflayan Kanadalı fotoğrafçı Ed Ou da 1986 doğumlu.


Y Kuşağı, Arapların bugüne kadarki en yüksek eğitim oranına sahip. Bölgede 1980 yılında okuma yazma oranı yüzde 50’ydi. Bugün yüzde 61.5. Ancak 15-24 yaş aralığına bakarsak rakam yüzde 80’e çıkıyor. Hatta Tunus, Libya ve Bahreyn’de yüzde 90’ı aşıyor. Ortadoğu ülkelerinde, orta ve üst sınıf gençler için camiler değil de Batılı tarzı olan alışveriş merkezleri cuma günlerinin buluşma merkezi oldu. Cuma namazına gitmek yerine alışveriş yapmayı tercih ediyorlar.

ARAP GENÇLERİN MTV’Sİ MAZZİKA

2009’un başında Mısır nüfusunun yarısının cep telefonu vardı. Bir yıl sonra bu oran yüzde 75’e çıktı. Tunus’taysa 2009’da bile hemen herkesin kayıtlı bir cep telefonu bulunuyordu. (Türkiye’nin oranı yüzde 92.)

Araştırmalar Arap gençlerinin TV seyretmek ya da gazete okumak yerine interneti tercih ettiğini gösteriyor. Müzik, futbol ve sosyalleşme bölümleri bulunan ‘Maktoob’, 16-26 yaş arasındaki Arapların buluştuğu, en geniş katılımlı e-mail sitesi. Melody ve Mazzika gibi siteler Arap gençlerinin MTV’si konumunda.

Arab Social Media Report verilerine göre 2013 yılında Arapça konuşan 53 milyon Facebook kullanıcısı vardı. Bunların 10 milyonu 2012-2013 arasında üye oldu.

Ancak Juan Cole’a göre bölgedeki sosyal hareketlenmenin kaynağında yalnızca sosyal medyanın görülmesi Batı basınının abartması. Cole işsizlik, yüksek enflasyon ve siyasi özgürlüğe duyulan açlığın gösterilerin ardında yatan nedenler arasında internet kadar güçlü olduğunu söylüyor.

KENTLEŞMEDE NORVEÇ GİBİLER

Cumaları camiide değil AVMde buluşuyorlar

Bu kuşağı şekillendiren yalnızca sosyal, ekonomik ve teknolojik gelişmeler değil. Ebeveynleri kırsalda yaşayan genç Araplar gittikçe daha fazla kentli oldular. Libya’da 1970’te yüzde 50 olan kentleşme oranı; 1985’te yüzde 75’e, 2010’da yüzde 80’e çıkıp Norveç ve İspanya ile eşitlendi. (Türkiye’de kentleşme oranı yüzde 76.)

Tunus’ta da 1970’te nüfusun yarısı kırsalda yaşıyordu, şu anda ise üçte ikisi kentlerde sürdürüyor yaşamını. İtalya ve Avusturya ile aynı oran.

Kentleşme oranının artmasında genç Araplar’ın yurtdışında çalışmaya eğilimli olmaları da etkili. 2008’de 1 milyon Tunuslu başka ülkelerde çalışıyordu.

YENİ ‘SOL’ ARAPLAR

Cumaları camiide değil AVMde buluşuyorlar

Yeni Araplar kendi bölgelerindeki ‘Yeni Sol’u kurdular. Eski soldan hem fikir hem de organizasyon olarak farklılar. Eski sol, Nasır gibi kişiliklerin etrafında şekillenmişti. Yeni sol lider eksikliği yaşamıyor ama daha az hiyerarşiye sahip, daha eşitlikçi bir örgütlenmeyi benimsiyor. Sosyolog Saadeddin Ibrahim kitabın yazarı Cole’a kırdığı bir potu anlatıyor: “2011 Şubatı’nda Tahrir Meydanı’na girdim ve göstericilere ‘Beni liderinize götürün’ dedim. Uzun süre benimle alay ettiler”.

Eski sol, Leninizm’in peşinden gitmişti, Yeni Sol ise işçi sınıfını daha demokratik yollarla hareketlendirmeyi amaçlıyor. İşçi sınıfını desteklemelerinin yanında iş dünyasına düşman değiller, pek çoğu yeni internet şirketleri kuruyor.

Aileleri sol partilere üye olan gençler, bu partilere karşı güvenlerini kaybetti. STK’lara ve parti dışı örgütlenmelere katılıyorlar. Yeni Sol hareketlerinin bazıları liberal olarak görülse de daha çok Avrupa’nın sosyal demokratları ya da Amerikan Demokrat Partisi’ne eşdeğer düşünceler taşıyorlar.

Geçmişten aldıkları miras yok değil; çoğu Filistin davasını savunuyor, İsrail’e düşmanlık besliyor ve ABD’yi hor görüyorlar.

Cumaları camiide değil AVMde buluşuyorlar

Yayınlanma Tarihi : 06.12.2014 - 01:15


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün