Gündem Haberleri

GÜNDEM

    Çin iki cephe arasında karar vermek zorunda

    New York Times
    26.05.2010 - 15:24 | Son Güncelleme:

    Çin, bir yandan Kuzey Kore ile süregelen ilişkilerini korumaya çalışıyor diğer yandan bu ülkeye karşı tavır almasını isteyen Batı'nın baskısını hissediyor. Ancak tercihi ne olursa olsun, Çin'i olumsuz sonuçlar bekliyor.

    Kuzey Kore’nin 69 yaşındaki hasta ve dengesiz lideri Kim Jong Il’e en iyi arkadaşı gibi davranırken dişlerini sıkmak zorunda kalan Çin, Güney Kore’nin 46 denizcisini kaybettiği torpido hadisesinden sonra bu rolünü devam ettirmekte iyice zorlanacak gibi görünüyor.

     

    Çinli liderlerin önünde ikisi de yenilir yutulur olmayan iki seçenek var. Bunlardan bir tanesi, ABD, Güney Kore ve Japonya’nın gözündeki bölgesel düzenleyici güç duruşunu riske atarak Kuzey Kore’yi sakinleştirmeye çalışmak.

     

    Diğeri ise, istikrarsız komşusundan tamamen beklenmedik bir tepki görme riskini göze alarak,  Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi’nde Kuzey Kore’nin kınanması için yukarıda belirtilen ülkelere destek olmak.

     

    Pekin, Kuzey ve Güney Kore’nin büyüyen bir krizin ortasında kendilerine hâkim olması gerektiğini savunuyor. Ancak Kuzey Kore’nin Güney Kore donanmasına ait korvet tipi savaş gemisini torpido ile batırdığına dair tartışmasız kanıtlar bulunduğunu belirten ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Çin’den kesin bir tutum sergilemesini istedi.

     

    UZMAN GÖRÜŞLERİ

    ABD, Japonya ve Güney Kore bugün daha sert bir tepki için bir araya geliyor. Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin Asya uzmanı Michael Green, Kuzey Kore’nin Çin tarafından korunmadığı sürece gelecekte benzer saldırılara karşı daha zayıf olacağı görüşünde. Bu yüzden ABD ve Güney Kore için Çin’in gereken sinyalini almak çok önemli.

     

    Pekin’deki Çin Sosyal Bilimler Akademisi stratejik çalışmalar uzmanı Shen Jiru ise, Kuzey Kore’ye yaptırım uygulamak için daha fazla yapılacak bir şey olmadığı kanısında. Shen, “Çin yaptırımlar ve diğer önlemlerin sadece Kuzey Kore ile gerginliği tırmandırdığına inanıyor ve diğer ülkeler de buna katılıyor” dedi.

     

    Pekin’deki Tsinghua Üniversitesi'nden Profesör Chu Shulong, Çin’in bugüne kadar Kuzey Kore’yi korumak için çok fazla şey yaptığını, artık bu tutumunu değiştirmesi gerektiğini ve Kuzey Kore’nin özel muamele görmesi için bir sebep olmadığını belirtti.

     

    Kuzey Kore uzmanı Çinli akademisyen Wei Zhijiang, bu ülkenin nihai olarak cezalandırılması gerektiğini savundu ve Çin’in güvenlik konseyi kararını desteklemese bile başka cezalandırmalara yönelmesi gerektiğini belirtti.

     

    ÇİN NEDEN ÇEKİNİYOR

    Çin’in Kuzey Kore’yi koruma eğilimi, politikasındaki şeffaflıktan kaynaklanmıyor. Çinli politikacılar Kuzey Kore’nin artan agresifliğinden memnun olmasa da, bu tutumla baş edebilmek için ellerinde iyi bir sebep bulunmuyor.

     

    Çinli yetkililer ayrıca fazla baskının Kuzey Kore üzerinde ters etki yapmasından endişeli. Geçtiğimiz yıl uzun menzilli füze denemesine yönelik eleştirilere Çin de katılınca nükleer programını sonlandırmaya yönelik görüşmelerden çıkan Kuzey Kore, torpido olayının ardından “her cephede savaş açma tehdidinde” bulundu.

     

    Çin'in bir diğer endişesi stratejik: Kuzey Koreli liderler Pekin'in kendilerine karşı Batı ülkelerinin yanında bir duruş sergilediğine karar verirse, bu durum Çin’in sınırında nükleer silahlara sahip bir düşman kazanmasına neden olabilir. Uluslararası baskının Kuzey Kore’nin yıkılmasına neden olması ise, Çin’in karşısında ABD ile müttefik, birleşmiş bir Kore oluşturabilir.

     

    Pekin, iyi ilişkilerini sürdürmek istediği Kuzey Kore’yi ekonomik reform ve nükleer silahsızlanmaya yöneltmek istiyor. Kuzey Kore'deki sanayi ürünlerinin neredeyse yüzde 90’ı Çin'den geliyor. Ancak Kuzey Kore’nin Çin’e bağımlı olması, Pekin’in Pyongyang üzerindeki düzenleyici rolüne katkıda bulunmuyor.

     

    Geçtiğimiz haftalar, Kuzey ve Güney Kore arasında kalan Çin’in düştüğü zor durumu gözler önüne serdi. 27 Nisan’da Kuzey Kore Devlet Başkanı Lee Myung-Bak Şanghay’a gelerek meslektaşı Hu Jintao’yu torpido konusunda yanına çekmeye çalıştı. Bir sonraki hafta ise, son dört yıldaki ilk ziyaretinde Hu, Kim Jong Il’i Pekin’de konuk etti.

     

    Bu gelişmeler, her iki Kore tarafında da suratlara inen bir tokat etkisi yaptı. Şimdi birçok analist, Wen’in ay sonunda Seul’a gitmesini bekliyor.

    Etiketler:
    

    EN ÇOK OKUNANLAR

      Sayfa Başı