Cenaze Marşı mı Segah Tekbir mi

Kültür Bakanı Ertuğrul Günay’ın bir şehit cenazesinde, Chopin’in cenaze marşını çalan askeri bandoyu susturarak, “Gelenek ve inançlarımızla ciddi bir kopukluk yaşanıyor. Ben cenazemde Itri’nin Segah ilahisinin çalınmasını isterim” sözleri iki eseri karşı karşıya getirdi.

Şehriban OĞHAN
02.09.2012 - 00:00 | Son Güncelleme :

BESTEKARLAR

-Segah Tekbir’in bestecisi, 17. yüzyıl bestekârı Buhûrizâde Mustafa Itri Efendi. İstanbullu. Dini musikiyi Yenikapı Mevlevihanesi’nde öğreniyor. Dönemin musiki üstadı Hafız Post’tan ders alıyor. Sultan IV’üncü Mehmed’in takdiriyle Enderun’da hocalık yapıyor. Bine yakın bestesi olduğu söyleniyor. Ancak, döneme ait yazılı kaynakların azlığı nedeniyle günümüze ulaşan 41 bestesi var.
-Frederic Chopin Itri’den neredeyse iki asır sonra doğuyor. İlk piyano derslerini annesinden alıyor. 20 yaşında ülkesi Polonya’nın adını dünyaya duyurmak için ayrıldığı köyüne Rus işgali nedeniyle bir daha dönemiyor. ‘Hasret bestecisi’ olarak nitelenmesi bundan. 39 yaşında Paris’te hayata veda ediyor. Vasiyeti üzerine kalbi bedeninden ayrılarak Polonya’ya gömülüyor. Arkasında 74 eser bırakıyor.

TEMA VE MAKAM

-“Allah büyüktür” diye başlayan Segah Tekbir (Allahüekber Allahüekber la ilahe illallahü vallahü ekber Allahüekber velillahilhamd) adı üstünde segah makamında. Arapça yazıldığı için ağırlıkla İslam dünyasına hitap ediyor. Müzikolog Gönül Paçacı’ya göre, “Ciddi bir ruhaniyeti var. Yalın ve kapsayıcı. Estetik olarak insana aidiyetlerinin üzerinde duygular hissettiriyor.”
-Cenaze Marşı, bir piyano sonatı. Türkçe’deki ilk Chopin biyografisinin yazarı müzikolog Aydın Büke’ye göre özel biri için bestelenmemiş. Büke, ülkesi işgal altında olduğundan Chopin’in eserini milliyetçi duygularla bestelemiş olabileceğini söylüyor. Bando repertuvarına alınmış olmasını eserde dini vurgu olmamasına bağlıyor.

GÜNÜMÜZE GELİŞİ

-Segah Tekbir, sözlü kültürle yayılmış. İbadethaneler muhafazakar bir yapıya sahip olduğu için fazla değişikliğe uğradığı düşünülmüyor. Gönül Paçacı 1980’lerin sonunda Başkurdistan’ın başkenti Ufa’da bile rastladığını söylüyor. Fonksiyonel olarak bayram namazlarında ve cenaze gibi birtakım dini törenlerde söyleniyor. Ancak başka dinlerde kullanıldığına rastlanmıyor.
-Cenaze Marşı, ilk olarak Chopin’in cenazesinde arkadaşı Henri Reber’in uyarlamasıyla seslendiriliyor. Tabii, tabut kilisenin içine taşınırken. Kilisedeki dini törendeyse Chopin’in vasiyeti üzerine Mozart’ın Requiem’i çalınıyor. Cenaze marşı bizde de dini törende değil, devlet töreninde cenaze top arabasına konulup götürülürken ve törene katılanlar selamlanırken çalınıyor.

GENELKURMAY DA ARAŞTIRIYOR

Chopin’in Cenaze Marşı’nın askeri bandoların repertuvarına ne zaman ve nasıl girdiği belli değil. Türk kültürüne ne zaman yansıdığı da kesin olarak bilinmiyor. Rivayetler, II.Mahmut döneminde ilk askeri bando olan Mızıka-i Hümayun’a kadar gidiyor. Son tartışmalar nedeniyle konu Genelkurmay’ın da gündeminde. Türkiye’de şehit cenazelerinin yanı sıra albay ve üstü askerlerin cenaze törenleriyle cumhurbaşkanı başta olmak üzere bandonun görevlendirildiği sivil devlet görevlilerinin cenaze törenlerinde çalınan eserin repertuvardan çıkmasının ancak Genelkurmay emriyle mümkün olabileceği belirtiliyor.

Etiketler:


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün