Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Yedikule Bostanı’nda bu kez tiyatro var. Hem de Amerika’dan. ‘New Brooklyn Tiyatrosu’ bostancılarla birlikte ‘Vişne Bahçesi’ni sahneliyor.

Ayla GÜNERHAN
18.08.2014 - 01:13 | Son Güncelleme :

New York merkezli New Brooklyn Tiyatrosu mekâna özel oyunları ve sonrasında söyleşi modeliyle fark yaratan ünlü bir tiyatro topluluğu. Uyarlamasını Nelson, Stern ve Jonathan Solari’nin yaptığı ‘Vişne Bahçesi’nin galası perşembe akşamı mahallelinin, sanatçıların ve akademisyenlerin katılımıyla gerçekleşti. Bu akşam ve haftaya çarşambadan cumartesiye sergilenecek oyunun biletleri çoktan tükendi. Fakat merak etmeyin tiyatro ekibi kimseyi kapıdan çevirmiyor, sahnenin önüne bir minder de sizin için atıveriyor. Tiyatronun başladığı saatte orada olmanız kâfi. Jeopolitik konumu manidar tiyatroyu bulmakta zorlanırsanız, Yedikule’de Ahmet Amca’nın incir tezgâhını sorun. Bostanındakileri sattığı kapının eşiğinde tiyatro var! Ağaç dallarını aralayın ve içeri buyurun.

BOSTANCI DA OYUNCU

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Tiyatronun kadrosunda tecrübeli oyuncuların dışında, Yedikule bostanlarının yıkımı olasılığında geçim kaynağını kaybedecek bostancılar da var. Tiyatro sahnesine dönüştürülen bostanın sahibi Ahmet Öztürk de oyunun bir parçası: Eski zamanların yadigârı uşak ‘Firs’ rolüyle karşımızda. Dünden bugüne, dile kolay 1600 yıldır işlenen bostan, bu topraklardaki tarım kültürünün nişanesi. “Sözün özü, bostancıyım” diyen Ahmet Amca için burası ‘babasının yadigârı, İstanbul’un yeşil mirası’. Suyun donduğu 1985 kışını atlatmak için elleriyle kuyu kazıp bostanı bugünlere getiren Ahmet Amca, kentsel dönüşüm yüzünden onu kaybetme korkusu içinde.

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Brooklyn’den İstanbul semasına uzanan oyunun perde arkasında da aynı korku var: Kentlerdeki yeşil alanı ve onların bekçisi haline gelen Ahmet Amca’ları yitirme korkusu. Kentsel dönüşüm uğruna kültür ve tarih değerlerinin kurban edilmemesi için buradalar. Sanayileşmeye çalışan Rusya’da, ‘Vişne Bahçesi’ni yitirmenin trajikomik öyküsünü bostana uyarlayan tiyatronun yönetmeni Jonathan Solari temmuz ayından beri İstanbul’da fakat projenin üzerinde ekim ayından beri çalışıyor. “Burada yapmaya çalıştığımız ne kadar çığır açar bilmiyorum fakat bostanın tarihselliğini korumak adına bir diyalog süreci başlatmak için buradayız” diyor. Solari’nin Yedikule bostanlarından haberdar olmasıysa Harvard Üniversitesi’nde Osmanlı Tarihi üzerine doktora yapan Aleksandar Sopov’a uzanıyor.

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Uyarlamasını Nelson, Stern ve Jonathan Solari’nin yaptığı ‘Vişne Bahçesi’nin galası perşembe akşamı mahallelinin, sanatçıların ve akademisyenlerin katılımıyla gerçekleşti. Oyun 23 Ağustos’a kadar bostanda sergilenecek.

Ortadoğu’daki bostanların izini süren Sopov’un Yedikule’yle ilişkisi sadece akademiyle sınırlı değil: Bostanı yıkmaya gelen buldozerlerin önüne yatmışlığı, girdiği mücadelenin uğruna rantın peşindekilerden gelen ölüm tehditlerini kulak arkası etmişliği var. Sopov’a göre Yedikule bostanları “Bir tarım tarihini ve kültürünü yaşatıyor. ‘Yedikule marulu’ 1950’lilerin yemek kültürünün vazgeçilmeziyken bugün bulamıyorsunuz. En vahimi de Ahmet Amca gibi insanların bostanla birlikte yitecek olması. Geçmişten bugüne yanan meşaleyi taşıyan onlar”.

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Etkileyici performans Rus anne Lyubov’un, kızları Anya ve Varya ile yaşadıkları, vişne bahçesiyle ünlü çiftliği açgözlü sanayicilere kaptırmamak için sürdürdükleri borç bulma mücadelesini konu alıyor. Performansın sonunda çiftliğin uşağı Firs, oyundaki vişne bahçesinin içinde seyircilere Yedikule Bostanlarının tarihini anlatıyor. Aslında uşak Firs’i Ahmet Amca canlandırıyor. Bu onun ilk oyunculuk tecrübesi.

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi
Orijinal Vişne Bahçesi'nden bir kare. Çehov'un ünlü oyunu ilk kez 1904 yılında oynanmıştı.

ÜSTÜNE PARA VERİRLER
Her performans sonrası yapılan söyleşinin benim izlediğim gündeki özel konuşmacısı yazar Gündüz Vassaf’tı. Performans kendisine New York’ta gördüğü bir sokak ilanını hatırlatmış. İlanı bir tarla sahibi, ektiği patatesleri toplamak amacıyla işçi bulmak için asmış. İşin ilginç yanı tarla sahibi işçilere para ödemiyor, işçiler patatesleri toplayabilmek için bostan sahibine para ödüyor.

Çehov, Çehov olalı böyle bostan görmedi

Nüfusun toprakla uğraşmaya, doğayla iç içe olmaya bu kadar hasret kaldığı metropol New York’ta bu tür ilanlar rağbet görüyor. Vassaf, “Eğer dikkat etmezsek İstanbul’un geleceği de farklı değil” diyor. Çehov ‘Vişne Bahçesi’ oyununu yazdığında bu bahçeleri korumak için kimse yoktu. Ancak aradan geçen 150 yıl bize bir şeyler öğretmiş olmalı, bugün artık bostanlarımızı koruyabilmeliyiz” diye de ekliyor.

Etiketler: moskova , Anton Çehov


EN ÇOK OKUNANLAR

    Koç Burcu
    21 Mart - 20 Nisan

    Kişisel farkındalığınızı arttıracak, bilgi kazanmanızı sağlayacak, ama bu esnada bütçenize çok fazla zarar vermeyecek şeyler planlamalısınız. Tüm...Koç Burcu - Bugün

    Boğa Burcu
    21 Nisan - 20 Mayıs

    Başarınızı diğerleriyle de kutlayabilirsiniz. Bilgi toplamalı, bilgilerin gerçekliğinden emin olmalı ve başladığınız işleri bitirmelisiniz. Fark yaratmak istiyorsanız,...Boğa Burcu - Bugün

    İkizler Burcu
    21 Mayıs - 20 Haziran

    Evinizde ve özel ilişkilerinizde yapacağınız değişiklikler duygusal anlamda istikararı sağlayabilir. İş birliğine açık olmanız durumunda, evinizi veya yaşadığınız yeri...İkizler Burcu - Bugün

    Yengeç Burcu
    21 Haziran - 22 Temmuz

    Önemli detayları atlamadığınızdan emin olun. İstediğinizi açık açık ortaya koymak işe yarar çözümler üretmenizde size yardım edebilir....Yengeç Burcu - Bugün

    Aslan Burcu
    23 Temmuz - 23 Ağustos

    Duygusal anlamda motive bir gündesiniz. Yanlış nedenlere dayalı değişiklikler yapmak doğru olmayabilir. Olayları doğru değerlendirmeli, daha alçak...Aslan Burcu - Bugün

    Başak Burcu
    24 Ağustos - 23 Eylül

    Sahip olduğunuzdan daha fazla paranız varmış hissine kapılmayın ve aşırı harcamalardan kaçının. Sizi motive eden kişilerle görüşebileceğiniz bir hafta...Başak Burcu - Bugün

    Terazi Burcu
    24 Eylül - 23 Ekim

    Bu hafta sonu, önemli kişisel değişiklikler yapmanız durumunda kendinizi çok iyi hissedebilirsiniz. Sizi bekleyen güzel bir gelecek varken lüzumsuz...Terazi Burcu - Bugün

    Akrep Burcu
    24 Ekim - 22 Kasım

    Dış etkilere bağlı duygusal durumlarla uğraşabileceğiniz bir hafta sonundasınız. Bazı kişilerin yapacağı son dakika değişiklikleri sizi asıl uğraşmanız gereken işlerden...Akrep Burcu - Bugün

    Yay Burcu
    23 Kasım - 21 Aralık

    Duyduğunuz her şeye inanmamalısınız. Belli anlaşmalar yapmadan ya da bazı sözler vermeden önce, kendi araştırmanızı bizzat yapmanızda fayda var. Bu hafta sonu, elinize...Yay Burcu - Bugün

    Oğlak Burcu
    22 Aralık - 20 Ocak

    Endişelerinizi dile getirerek olaylara netlik kazandırabilir ve doğru kararlar alabilirsiniz. Eviniz ve ailenizle bağlantılı konularla ilgilenirken daha sorumlu davranmalısınız....Oğlak Burcu - Bugün

    Kova Burcu
    21 Ocak - 18 Şubat

    Çok fazla bilgi paylaşımı size ters şekilde geri dönebilir ve size bazı bedeller ödetebilir. Bu hafta sonu, sevdiğiniz kişilerle ilişkilerinizi...Kova Burcu - Bugün

    Balık Burcu
    19 Şubat - 20 Mart

    Bu hafta sonu, bazı işleri ele alış veya uygulayış biçiminizi ya da bilgi edinme ev haber alma yöntemlerinizi gözden geçirebilirsiniz. Bu sayede kendinizi...Balık Burcu - Bugün